Kovalentni radijus je srednje rastojanje najudaljenijih elektrona od jezgre atoma koji se javljaju u pojedinačnim kemijskim vezama koje grade ti atomi.
Za istovrsne kovalentne veze vrijedi Dik=1/2(Dii+Dkk), gdje su Dii i Dkk razmaci atoma u odgovarajućim dvoatomnim molekulama. U tom smislu definiraju se kovalentni radijusi kao polovica razmaka istovrsnih kovalentno vezanih atoma. Konstantnost dužine veze karakteristična je za složenije kovalentne strukture. Na osnovu srednjih vrijednosti za atomske udaljenosti dobiveni su kovalentni radijusi različitih atoma. Kovalentni radijus različit je za jednostruku. dvostruku i trostruku vezu, jer su dužine ovih veza različite.
Dužina veze kod ugljika ovisno o jednostrukoj, dvostrukoj i trostrukoj vezi.
C-C C=CC≡Cdužina veze (pm)154 134 120 kovalentni radijus (pm) 77 67 60
Kod benzena ( a i kod aromatskih spojeva) dolazi do odstupanja dužine veze C-C, 139 pm, što je između 154 pm za C-C i 133 pm za C=C vezu. Gdje je pm - pikometar
Kovalentni radijus elemenata iste periode B, C, N, O, F opada kako redni broj raste.
Veza B C N O Fjednostruka 88 77 75 74 72 -dvostruka 76 67 61 55 - -trostruka 68 60 56 50 - - vrijednosti kovalentnog radijusa su u pm
Empirijske vrijednosti kovalentnog radijusa Tablica prikazuje empirijski izmjerene kovalentne radijuse za elemente, objavio J. C. Slater 1964. J. C. Slater (1964), Journal of Chemical Physics, svezak 41, strana 3199. Vrijednosti su u pikometrima (pm).
Skupina 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Perioda 1 H25 He 2 Li145 Be105 B85 C70 N65 O60 F50 Ne 3 Na180 Mg150 Al125 Si110 P100 S100 Cl100 Ar 4 K220 Ca180 Sc160 Ti140 V135 Cr140 Mn140 Fe140 Co135 Ni135 Cu135 Zn135 Ga130 Ge125 As115 Se115 Br115 Kr 5 Rb235 Sr200 Y180 Zr155 Nb145 Mo145 Tc135 Ru130 Rh135 Pd140 Ag160 Cd155 In155 Sn145 Sb145 Te140 I140 Xe 6 Cs260 Ba215 * Hf155 Ta145 W135 Re135 Os130 Ir135 Pt135 Au135 Hg150 Tl190 Pb180 Bi160 Po190 At Rn 7 Fr Ra215 ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og Lantanoidi * La195 Ce185 Pr185 Nd185 Pm185 Sm185 Eu185 Gd180 Tb175 Dy175 Ho175 Er175 Tm175 Yb175 Lu175 Aktinoidi ** Ac195 Th180 Pa180 U175 Np175 Pu175 Am175 Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Objašnjenje: boja pikometara (pm) nije određen 0-50 51-100 101-150 151-200 201-250 251-300
Izvori
Literatura Ivan Filipović, Stjepan Lipanović: Opća i anorganska kemija, Školska knjiga, Zagreb, 1995.
Kategorija:Kemijska svojstva