Le legioni romane, strutture militari appartenenti all'Esercito romano erano dotate di una gerarchia militare interna, molto innovativa per l'epoca, che si evolse nel corso della Storia romana.

Gradi della Legione romana nell'età regia

Non si sa quale sia le gerarchia che separava i soldati dai centurioni (dopo la riforma serviana dell'esercito romano), ma indubbiamente esistevano dei sottufficiali.

Legione di cittadini Rex Legatus Tribuno militare Tribuno celerum centurione/Decurione (Per la cavalleria) Miles (hastati-principes-triarii e velites) Veterano

Truppe ausiliarie

Praefectus sociorum Centurione Sottufficiali Auxilia

Gradi della Legione romana nell'età repubblicana

Legione di cittadini Legatus legionis Tribuni militari (6, tra cui 1 tribuno laticlavio e 5 tribuni angusticlavi) Centurioni priores Centurioni posteriores Principales Immunes Legionario romano (hastati-principes-triarii e velites [annullati con la Riforma mariana dell'esercito romano])

Truppe ausiliarie

Praefectus sociorum Praefectus alae Centurione Principales Immunes Auxilia

Gradi della Legione romana nell'età alto imperiale

Legione di cittadini Legatus legionis/Praefectus legionis Tribuno laticlavio Praefecti (Praefectus castrorum, Praefectus fabrum, Prefetto di coorte, Praefectus alae) Tribuno angusticlavio Tribuno militare di cavalleria Centurioni Principales Immunes Legionario romano

Truppe ausiliarie Con la Riforma augustea dell'esercito romano fu creata la coorte peditata e equitata

Praefectus cohortis ( Coorte peditata e Coorte equitata) Praefectus sociorum Praefectus alae (Comandante della Coorte equitata) Centurione Principales Immunes Auxilia

Gradi della Legione romana nell'età basso imperiale

Praefectus legionis Tribuno militare ducenarius centenarius protector centenarius ordinarius centenarius ordinatus campidoctor semissalis (aquilifer • imaginifer • cornicularius • signifer • vexillifer • tubicen • cornicen • bucinator • beneficiarius • medicus • tesserarius • evocatus) Eques Pedes (architectus • ballistarius • custos armorum • frumentarius • librarius legionis • mensor • speculator) Tiro (recluta)

Gradi superiori al comandante di legione Età regia La legione costituiva l'esercito e pertanto il comandante era il Re di Roma

Età repubblicana

Console (magistratura suprema) Proconsole (magistrato provinciale) Propretore (magistrato provinciale) Pretore Edile (in alcuni casi) Questore (nel settore economico) Dux

Età alto imperiale

Imperatore romano (capo assoluto) Console (magistratura importante, vice imperatore) Proconsole (magistrato provinciale) Propretore (magistrato provinciale) Pretore Edile (in alcuni casi) Questore (nel settore economico) Legatus Augusti pro praetore Comes (da Marco Aurelio) Dux

Età basso imperiale

Dopo le riforme di Diocleziano e Costantino I il comando militare passo ai Magister militum, e ai magistrati più importanti, il generale comandante il capo rimase l'imperatore romano, questo solo per legge, ma di fatto dopo l'epoca di Maggioriano gli imperatori erano nominati dai generali barbari e ad essi passò il comando dell'armata imperiale. L'organizzazione della catena di comando cambiò notevolmente, nel V secolo e nel VI secolo le Legioni erano affidate a prefetti, a sua volta controllati dai duces, subalterni ai comites (per le frontiere), mentre i gradi più alti erano i vari magistri militum.

Note

Voci correlate Legione romana