El Václav Havel (IPA: [ˈvaːt͡slav ˈɦavɛl] scolta , Praga, 5 ottober 1936 – Hrádeček, 18 dicember 2011) a l'è staa on statista, drammatorgh e saggista cecch, ultim president de la Cecoslovacchia titolar e primm de la Cechia.

Protagonista de la Revoluzion de Velluu e de la transizion de la Cecoslovacchia vers on Stat democràtich, l'ha sostegnuu e menaa innanz di politegh de liberalism social, insemma a di idej de umanitarism, de anticonsumism, de ambientalism e a favor de la democrazia diretta.

Member fondator del Forum Civich finna al sò desligàss, l'è restaa independent finna a la mort, anca se l'ha supportaa la Lianza Civica Democratica dal 1990 al 1998 e dal 2004 a la soa mòrt l'ha sostegnuu el Partii Verd Cecch, on partii centrista, liberalista verd e europeista.

Biografia Gioventura Havel el nass in d'ona familia de intellettuaj e imprenditor. El sò bobà, Václav Maria Havel, l'éra on regista e proprietari di terrazz Barrandov e 'l sò nono de part de Božena Vavrečková, la mader, a l'éra ambassador de la Cecoslovacchia.

In del 1954 el se diploma intant che 'l fa el garzon in d'on laboratori de chìmica. Vist che l'éra dissident a l'è mìnga accettaa in di facoltà umanistich e 'l scerniss economia a l'Università Tecnega Ceca de Praga, che però el molla dòpo du agn. In del 1964 el sposa Olga Havlová, anca lee impegnada in la dissidenza.

Teater

Dòpo avè faa el servizzi militar in tra el 1957 e 'l 1959 a České Budějovice, Havel, influenzaa de l'ambient de la soa familia, el decid de andà dent in del mond teatral. El lavora prima al Teater ABC e poeu al Teater Zábradlí, intant che 'l studia art.

In del 1963 el publega Zahradni slavnost, oeuvra che 'l ghe da ampi recognossiment internazional, seguida pocch dòpo de l'ampi success Vyrozumění, mostraa in del 1968 al The Public Theater de New York. Dopo del 1968, a causa de la soa partecipazion a la primavera de Praga i sò oeuver a hinn bandii del teater cecoslovacch e 'l ghe vieten de sortì a l'ester per vedèj.

Politega Dissidenza

Dopo de la Primavera de Praga e durant de la conseguenta invasion socialista de la Cecoslovacchia Havel l'ha juttaa la Resistenza cont i sò cunt faa in su la radio libera. A l'è dònca bandii del teater e 'l deventa pussee attiv a nivell politich.

Per viv el lavora in birreria e 'l scriv Audience in su l'esperienza, vuna di oeuver cont la figura de Ferdinand Vaněk, distribuida in del Stat 'me samizdat, che l'ha renforzaa el roeul de Havel 'me leader di dissident e l'ha ispiraa di àlter scrittor a doperà Vaněk.

In del 1977 a l'è vun di esponent del moviment Charta 77, nassuu per rinforzà i diritt uman dòpo de l'arrest de la band underground ceca The Plastic People of the Universe e in del 1979 l'ha fondaa comitaa per la defesa di processaa ingiustament, che 'l se impegna a nivell nazional e internazional per i diritt de l'omm.

Per quèst a l'è staa mandaa in preson pussee de 'na voeulta. In del 1978 a l'è condanaa a 14 mes per "danneggià l'interess del Stat", cont la pena sospesa, ma poeu a l'è condanaa per sovversion e 'l sta in preson dal magg 1979 al febrar 1983, dòpo 'na fórta pression internazionala per el sò relasc e 'na forta polmonitt. L'è staa a longh sorveliaa de la polizia secreta Státní bezpečnost. L'esprienza in tra la preson, i process e la persecuzion han menaa a on poo de sagg e scricc, i pussee famos El Poder di Senza Poder, del 1978, e i Letter a Olga, dedicaa a la miee.

In del 1982 el Samuel Beckett el scriv l'oeuvra teatral Catastrophe, dedicada a l'Havel presonee politich.

Presidenza Cecoslovacchia

Dopo di event de la Revoluzion de Velluu che menen al borlà del regimm comunista a l'è elegiuu, in del 1990, President de la Cecoslovacchia a l'unanimità de l'Assemblea Federala, ancamò in man comunista ma fortement influenzada del Marián Čalfa, avocatt slovacch e legislator del Partii Comunista convint de la necessità de 'na transizion democratica e successor 'me primm minister del Ladislav Adamec, dòpo avè insistii a longh in su la necessità de on desveggiàss civich autònom foeura di istituzion. El vincc, el midemm ann, el Premi per la Libertà de l'Internazionala liberala.

In quel ann a gh'è i primm elezion liber de 44 agn, e 'l Forum Civich, insemma al Publich Contra la Violenza, sò omolegh slovacch, el vincc e 'l permètt a Havel de restà President.

El supporta, in del 1992, l'unità de la Cecoslovacchia e, quand che la Slovacchia la deciara l'independenza, el se dimett per vèss no President in del moment de la Desligazion.

El contesta, soratutt, la mancanza de on referendum in sul tema, roba, per lu, indegna de on Stat democratich, e 'l facc che la fuss stada trattada domà 'me 'na materia tecnica senza sentì la vos di gent, che la se esprimeva nanca in di strad. L'ha però respettaa el vorè dij Parlament e l'è staa content per la manera pacifica che l'ha menaa a la separazion.

Cechia In del 1993 a l'è elegiuu President de la Cechia, cont men de poder rispett a prima ma cont ona fórta autorità morala, pussee fórta a l'ester che in Cechia. In tra i sò att ch'han faa controversia on'amnistia, fada per liberà i presonee politich ma che, per tanc, l'ha volzaa el crimen in del Paes, e di deciarazion contra l'espulsion di Sudett de la Cecoslovacchia.

In del 1996 la moeur la sò miee e 'l ghe troeuven on cancher al polmon. El desmett per quell de fumà. In del 1997 el se sposa cont la Dagmar Veškrnová e 'l ann dopo ghe troeuven ancamò el tumor.

A l'è vun di principai artefiz de la trasformazion de la NATO de lianza anti Patt de Varsavia a quell che l'è incoeu.

L'è rielegiuu President in del 1998. In del midemm ann el gh'ha de fà ona colostomia a Innsbruck dopo che 'l sò colon el se s'ceppa in vacanza in Austria.

In del 2003 el sò avversari de longa data Václav Klaus a l'è elegiuu President e la Margaret Thatcher la reserva on omagg special a l'Havel.

Post-presidenza Dopo de la soa presidenza Havel el s'è concentraa in sui diritt uman e in su la politega europea e l'ha semper avuu el respett di sò concittadin, tant de vess nominaa, in del 2005, el terz cecch pussee important de la storia, el primm de la lista a vèss in vita.

Dal 2004 a l'è deventaa on supporter del Partii Verd Cecch, e l'è restaa inscì finna a la soa mort.

L'ha poeu faa ancamò teater in del 2007, cont l'oeuvra Odcházení, publegada in del 2008. El sò lavor final a l'è staa The Pig, or Václav Havel's Hunt for a Pig. L'era member del Consili Europee de la Tolleranza e la Reconciliazion e de la Fondazion in memoria di vittim del comunism. L'ha supportaa anca l'ideja de on Parlament di Nazion Unii e l'ha fondaa ona sociazion per i diritt uman.

Mort

Havel a l'è mort el 18 de dicember 2011 a 75 agn a Hrádeček, in la soa cà de campagna, 'na settemana dopo vess staa vist cont el Dalai Lama in seggia a rodell. El primm minister Petr Nečas l'ha mittuu el lutt nazional dal 21 al 23 de dicember, dì nonziaa del President Václav Klaus per i funeral del Stat. El funeral a l'è staa faa a la Cattedral de San Vito, celebraa de l'Arcivescov de Praga Dominik Duka e del vegg amis de Havel Václav Malý. In del funeral a hinn staa sbaraa 21 colp de cannon 'me salud per l'ex President, che l'è staa poeu celebraa in privaa de la familia al crematori e l'è staa mittuu al foppon Vinohrady in la soa cappella de familia. El 23 a l'è staa faa el Concert in Onor de Václav Havel.

Reazion

In di or de la soa mort la pupart di leader internazionai l'ha daa el sò cordoeuj a la Cechia e la Angela Merkel l'ha ciamaa Havel "on gran europee" e Lech Wałęsa l'ha dii che boeugnaria dàgh el Premi Nobel per la Pas. El Partii Comunista de Boemia e Moravia l'ha criticaa la figura de Havel. El 5 de ottober 2012 a l'è deciduu, dopo de 'na petizion online, de ciamà l'Aeroport de Praga cont el sò nomm.

Regord Havel a l'è assee regordaa in Cechia e, anca, in Slovacchia. L'anniversari de la soa mort, el 18 de dicember, a l'è regordaa cont el mettés di calzon pussee curt de la misura giusta, dovuu al facc che despess l'Havel, anca in di occasion formaj, el se vestiva de besasc, senza granda cura per i scern. La città de Noeuva York l'ha proclamaa el 28 de settember, dì de San Venceslaa, 'me "Václav Havel Day".

On poo de città han aderii al progett di Havel's Place, di spazzi artistich publegh ispiraa a l'oeuvra de l'Havel e faa su de on tavolin e dò segg.

Attività teatral

Havel l'ha scrivuu 22 dramma teatraj. La pupart di sò dramma a hinn ambientaa in la vita de la Cecoslovacchia, ai pres cont la dittatura, la burocrazia e la corruzion, ispiraa a la soa vita de dissident.

Vun di sò invenzion pussee important a l'è staa el ciclo de Vaněk, che l'ha ispiraa anca di alter scrittor.

La soa ideja centrala, in del teater ma anca in la vita, a l'éra el viv in la verità.

Galleria fotografica

Oeuver de teater

La vita denanz de se, 1959, (Život před sebou) cont Karel Brynda Motomorfosi, 1960/1961, (Motomorfóza), sketch de Autostop Ela, Hela, e l'autostop, 1960/1961, (Ela, Hela a stop), on sketch per Autostop; tolt via, perduu; trovaa in del 2009; publegaa in del 2011 Ona Sira cont la familia, 1960, (Rodinný večer) Hitchhiking, 1961, (Autostop), cont Ivan Vyskočil I agn pussee bej de la Sciora Hermanová, 1962, (Nejlepší rocky paní Hermanové) cont Miloš Macourek La Festa de giardin (Zahradní slavnost), 1963 El Memorandum, 1965, (Vyrozumění) La difficoltà aumentada de la concentrazion, 1968, (Ztížená možnost soustředění) Farfalla in su l'antenna, 1968, (Motýl na anténě) Angiol Custod, 1968, (Anděl strážný) Cospirator, 1971, (Spiklenci) L'oeuvra de Beggar, 1975, (Žebrácká opera) Audience, 1975, (Audience) – Vanĕk Inaugurazion, 1975, (Vernisáž) – Vanĕk Hotel de Montagna 1976, (Horský hotel) Protesta, 1978, (Protest) – Vanĕk Error, 1983, (Chyba)  Largo desolato 1984, (Largo desolato) Tentazion, 1985, (Pokoušení) Redesvilupp, 1987, (Asanace) El Porscell, o la Caccia de Václav Havel per on Porscell (Prase, aneb Václav Havel's Hunt for a Pig), 1987; publegaa in del 2010, co-autor Vladimír Morávek Doman, 1988, (Zítra to spustíme) Leaving (Odcházení), 2007 Dozzin de Cusin (Pět Tet), 2010, Vanĕk, brev sketch/sequel de Inaugurazion

Liber El Poder di Senza Poder (1985) Viv in la Verità (1986) Letter a Olga (Dopisy Olze) (1988) Disturbà la Pas (1991) Letter Vert (1991) Meditazion d'Estaa (Letní přemítání) (1992/93) Vers 'na società civil (1994) L'Art de l'Impossibil (1998) Al Castell e Indree (2007)

Liber per fiolitt Pizh'duks

Collezion de poesia Čtyři rané básně (Quatter Poema del Mattin) Záchvěvy I & II, 1954 (Quivers I & II) První úpisy, 1955 (Prima cambiala) Prostory a časy, 1956 (Spazzi e temp) Na okraji jara (cyklus básní), 1956 (Al bord de la primavera (ciclo poetich)) Antikódy, 1964 (Anticodes)

Film Odcházení, 2011, ispiraa a l'omonim dramma tragicomich

Onorficenz Onorificenz cech

Onorificenz cecoslovacch

Onorificenz forestee

Not

Riferiment

Liberalismus? Pro Chartu slovo neznámé. Po revoluci ale hlavní idea Havel's medical condition seems to worsen NATO: The Safeguard of Stability and Peace In the Euro-Atlantic Region Václav Havel Václav Havel: end of an era Listopad 1989: Se svobodou přišel zločin Czechs to Plan Havel Funeral as EU Holds Minute of Silence Václav Havel, still a politician, no longer a president THE PLASTIC PEOPLE OF THE UNIVERSE From the brewery to the presidency Letter to Husak Václav Havel - Telegraph Václav Havel - Hrad Sitt de Václav Havel Havel, Václav Vaclav Havel: Moral beacon and leader of Velvet Revolution How Havel Inspired the Velvet Revolution Introduction to The Vaněk plays Tra politica e teatro, un “memorandum” per Václav Havel The Plays of Vaclav Havel Prize for Freedom - Václav Havel Václav Havel obituary Havel’s Specter: On Václav Havel The Poet of Democracy and His Burdens Václav Havel Airport VÁCLAV HAVEL TO BE GIVEN STATE FUNERAL AND HIGHEST MILITARY HONORS Dalai Lama pays ‘friendly’ visit to Prague