El Consili de Cardenza a l'era un orghen collegial di comun de la Lombardia che 'l stava adree ai consol in di sò lavorà: a l'era l'orghen comunal che 'l gh'haveva i pien podé, bon de fà la guerra e la pas, de ricever i imbassador, de vender i ben del comun e de dà di sanzion ai debitor che pagaven no, oltra a havégh l'ultima parolla in su la modifega di statut.

Fad su de member ciamad cardenzari o silenziari, gh'haveven l'oblegh de tegnì el secret in sui question che trataven, e despess gh'haveven de nominà lor i consol o i podestà. Despess l'era el nucli del consili strecc del comun, che in d'un quaj sit el se ciamava Senad e in alter Consili di Vegg.

Oltra che in l'area storega lombarda 'sti consili chi inn stad fad su anca in di bande del Stat Pontifizzi, soratut in di Marche, e in Toscana.

Storia 'Sti consili chi inn trad in pè in la Lombardia sgiamò de la mità del secol XII, e despess rivaven a vesser bei grand, per esempi a Milan gh'haveva pussee de 800 member in 'sti cas consol e podestà de solit andaven de una part, pu o men granda, de l'assemblea, in bas a quell che se doveva scernì o a la secretezza che ghe voleva. La soa importanza la s'è vista anca del facc che, per firmà la tregua in tra la Liga Lombarda e 'l Barbarossa del 1177 gh'è volsud el so consens.

Vers la fin del secol hann tacad a ciapà el nom de consilium communis, e deventen in di facc i consili minor di cità: semper a l'istess temp di rebellot popolar porten a fà su di cardenze per el popol minut, tant 'me la cardenza de Sant Ambroeus a Milan o quella de San Sir a Pavia. Quell'istituzzion chi la se spantega anca oltra el Pò, indova che la ciapa el nom de massa populi, e la riva fina a 'n quaj comun de la Toscana.

Cont el passà del temp consolar a quell podesteril el so podé el se sbassa, anca se l'è stad al nivell pussee volt in del mez de la transizzion, desgià che a ciapà la pupart di podé inn stad i podestà, fina al rivà di Signorie. 'Me se sia, a l'è restad un orghen ministrativ di comun anca dopo, e l'è tegnud in la Lombardia oriental anca dopo, di voeulte fina istituid ex novo, fina a la borlada de la Republega de Venezzia.

Riferiment

Categoria:Storia lombarda