Aquileia (en furlà: Aquilee; endèla parlàda locàl: Aquilea; en slovéno: Oglej; en francés: Aquilée; croàto: Akvileja; en todèsch antìch: Agley) l'è 'n cümü italià de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, pruvìncia de Udine, che g'ha presapóch 3.330 abitàncc, 'na superfìce de 36 km² e 'na densità de 93 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fiumicello, Grado (GO), Terzo d'Aquileia, Villa Vicentina.
miniatura|200px|manzína|Mozàich del Bù pastùr, particolar del paimènt de la Bazìlica de Aquileia Fondàda come colònia romàna 'ndèl an 181 prìma del Signùr, l'è stàda capitàl de la X regiù augustèa e metròpoli de la céza cristiàna. Enséma co Ravenna l'è sit archeològich piö 'mportànt de l'Italia del Nort, e 'nsèma a Cividale del Friuli e Udine l'è stàda giöna de le capitài stòriche del Friuli.
Famùs en töt el mónt i è i mozàich conservàcc endèla Bazìlica de la cità.