Клемент Ричард Атли, Прв Ерл Атли (3 јануари 1883 г8 октомври 1967) — истакнат британски политичар, лидер на Лабуристичката партија помеѓу 1935 и 1955 година и премиер на Обединетото Кралство помеѓу 1945 и 1951 година. За време на неговиот мандат ги поставил основите за воспоставување на социјална држава во неговата земја, овозможувајќи, меѓу другото, бесплатни здравствени услуги за сите граѓани во Обединетото Кралство.
Детство и образование Атли е роден на 3 јануари 1883 година во Путни, Сари (сега дел од Лондон), во семејство од виша средна класа, како седмо од осумте деца на неговите родители. Неговиот татко Хенри Атли бил адвокат, а мајка му Елен Брејвери Вотсон, била ќерка на Томас Сајмонс Вотсон, секретар за Уметничкиот сојуз од Лондон.Davies, Edward J. "The Ancestry of Clement Attlee", Genealogists' Magazine, 31(2013–15): 380–87. Во 1901 година, Атли се запишал на Универзитетскиот колеџ во Оксфорд, и во 1904 дипломирал на современа историја. Атли потоа стажирал како адвокат. Одредено време работел во адвокатската канцеларија на татко му, но не уживал во работата и немал некоја посебна амбиција да успее во адвокатската професија. Тој исто така играл фудбал за нелигашкиот клуб Флит.
Татко му починал во 1908 година, оставајќи имот проценет на 75.394 фунти (еквивалентно на 8,047,880 фунти во )."Attlee Henry of 10 Billiter-square London and Westcott Portinscull-road Putney Surrey died 19 November 1908" in Probate Index for 1908 at probatesearch.service.gov.uk, accessed 7 August 2016
Рана кариера Во 1906 година, почнал да волонтира во Хајлибери Хаус, добротворен клуб за момчиња од работничката класа, а од 1907 до 1909 година бил менаџер на клубот. Работејќи со децата, Атли ги променил своите ставови од конзервативни во социјалистички и во 1908 година се приклучил на Независната работничка партија. Во 1909 година бил накратко секретар на Беатрис Веб. Во 1911 година, бил ангажиран од Владата на Обединетото Кралство и патувал низ земјата за да го објасни Националниот закон за осигурување развиен на иницијатива на канцеларот на финансии Дејвид Лојд Џорџ. Една година подоцна, започнал да предава општествени науки и јавна администрација на Лондонската школа за економија.
Воена служба за време на Првата светска војна По избувнувањето на Првата светска војна во август 1914 година, Атли поднел барање да се приклучи на британската армија. На 30 септември 1914 година бил назначен за привремен поручник во 6-от баталјон, полк во Јужен Ланкашир. На 9 февруари 1915 година бил унапреден во капетан , а на 14 март бил назначен за аѓутант на баталјонот. Со полкот учествувал во Галиполската операција во Турција. лево|мини| Атли (на средина) во 1916 година, на 33 години, додека служел во Месопотамија. Галиполската операција била осмислена од првиот лорд на Адмиралитетот, Винстон Черчил. Иако неуспешна, Атли сметал дека тоа е храбра стратегија која можела да успее ако била подобро спроведена на теренот. Тој му се восхитувал на Черчил како воен стратег, поради што деловните односи со него во подоцнежните години ќе бидат продуктивни.
Учествувал и во Месопотамската операција во денешен Ирак, каде што во април 1916 година ранет во ногата. Прво бил испратен во Индија, а потоа назад во Обединетото Кралство за да се опорави. На 1 март 1917 бил унапреден во мајор, поради што во поголемиот дел од меѓувоениот период бил познат како „мајор Атли“. Последните месеци од војната ги поминал на Западниот фронт.The National Archive WO 95/101 War History of 10th Battalion, Tank Corps, pp. 1–2.
Рана политичка кариера
Локална политика По војната предавал на Лондонската школа за економија, а исто така се вратил и на локалната политика. Во 1919 година бил избран за градоначалник на лондонскиот округ Степни, во тоа време еден од најсиромашните во градот. Како градоначалник, презел акција против станоиздавачите во сиромашните квартови кои наплаќале високи кирии, но одбивале да трошат пари за одржување на имотот кој го издавале за да биде во состојба да може да се живее во него. Им наложил на сопствениците на куќи да го поправат нивниот имот. Исто така, назначил и санитарни инспектори и домашна здравствена посета, со што стапката на смртност кај новороденчињата се намалила. Презел акција за наоѓање работа на невработените поранешни војници.
Член на парламентот На изборите во 1922 година, Атли бил избран за пратеник во Долниот дом за изборната единица Лајмхаус во Степни. Во тоа време бил жесток поддржувач на Ремзи Мекдоналд и му помогнал да биде избран за лидер на Лабуристичката партија на партиските избори во 1922 година. Тој бил приватен парламентарен секретар на Мекдоналдс. За првпат влегол во влада во 1924 година како потсекретар за војна (државен секретар) во краткотрајната прва лабуристичка влада предводена од Мекдоналд.
Атли се спротивставил на најголемиот генерален штрајк во историјата на земјата во 1926 година со образложение дека не се согласува со употребата на штрајкот како средство за политичка борба. Меѓутоа, по избувнувањето на штрајкот, не се обидел да го поткопа. За време на штрајкот, тој бил претседател на Комисијата за електрична енергија во Степни. Атли преговарал за договор со Синдикатот на електрична енергија, за да продолжат да ги снабдуваат болниците со електрична енергија, но да ја прекинат испораката кон фабриките.
Во 1927 година, бил назначен за член на повеќепартиската Симонова комисија, кралска комисија која требало да ја испита можноста за доделување самоуправа на Индија. Поради времето што требаше да го посвети на комисијата, и поради тоа што Мекдоналд го прекршил ветувањето што му го дал на Атли, не му било понудено министерско место во Втората лабуристичка влада по општите избори во 1929 година. Службата на Атли во Комисијата го опреми со темелна изложеност на Индија и многу нејзини политички лидери. До 1933 година тој тврдеше дека британското владеење е туѓо за Индија и дека не може да ги направи социјалните и економските реформи неопходни за напредок на Индија. Тој стана британскиот лидер кој најмногу симпатии на индиската независност (како доминација), подготвувајќи го за неговата улога во одлучувањето за независност во 1947 година.
Во мај 1930 година, Лабуристичкиот пратеник Освалд Мозли ја напуштил партијата откако таа ги отфрлила неговите предлози за решавање на проблемот со невработеноста, а Атли ја презел неговата функцијата канцелар на Војводството Ланкастер. Во март 1931 година, станал генерален директор на поштата, функција што ја вршел пет месеци, по што паднала владата на лабуристите, откако не успеала да се справи со финансиската криза предизвикана од Големата депресија. Тогаш Мекдоналд и неколку негови сојузници формирале Национална влада со конзервативците и либералите, а лабуристите биле исклучени. Мекдоналд на Атли му понудил работа во Националната влада, но тој ја одбил понудата и одлучил да остане лојален на главната Лабуристичка партија.
Опозиција во 1930-тите
Заменик лидер на Лабуристичката партија На изборите во 1931 година Лабуристичката партија доживеала тежок пораз, и загубиле преку 200 пратенички места, и сега имале 52 пратеници во Парламентот. Сепак, Атли бил повторно избран за пратеник од Лајмхаус. Покрај Атли, уште двајца лабуристички пратеници имале претходно искуство во влада, Џорџ Лансбери и Стафорд Крипс. Затоа, Лансбери беше избран за лидер без противкандидат, а Атли бил негов заменик. По повредата на Лансбери кон крајот на 1933 година, Атли девет месеци ја вршел на должноста лидер на партијата, но личните финансиски потешкотии поврзани со болеста на неговата сопруга скоро го натерале да се повлече од политиката. Стафорд Крипс се согласил на Атли да му исплати дополнителна плата за лекувањето на неговата сопруга и го убедил да остане.
Лидер на Лабуристичката партија Атли бил лидер на Лабуристичката партија од 1935 до 1955 година.Џорџ Лансбери, посветен пацифист, поднел оставка како лидер на Лабуристичката партија на Партиската конференција на 8 октомври 1935 година, откако делегатите изгласале санкции против Италија за нејзината агресија врз Абисинија. Искористувајќи го нередот во Лабуристичката партија, на 19 октомври премиерот Стенли Болдвин објавил дека општите избори ќе се одржат на 14 ноември. Затоа што немало време за лидерски избори, партијата се согласила Атли да биде привремен лидер, а партиските избори ќе се одржат по општите избори. Атли ги предводел Лабуристите на изборите во 1935 година, и партијата делумно се опоравиле од поразот во 1931 година, освојувајќи 38 отсто од гласовите, највисок процент што лабуристите го освоиле до тој момент и добиле над сто мандати. На 3 декември 1935 година, Атли бил и официјално потврден за нов лидер по внатрепартиските избори на кои му се спротивставиле Херберт Морисон и Артур Гринвуд.
Првично, Атли ја потценил опасноста од експанзионистичките чувства на нацистичка Германија и се спротивставил на повторното вооружување на Британија. Меѓутоа, зголемената закана од Третиот Рајх и неефективноста на Лигата на народите биле причина за во 1937 година Лабуристичката партија да ги напушти пацифистичките ставови и поддржале повторно вооружување. Во 1938 година, Атли се спротивставил на Минхенскиот договор, во кој Чембрлен преговарал со Хитлер за да ѝ ги даде на Германија деловите од Чехословачка во кои се зборува германски и се спротивставил на политиката на премиерот Невил Чембрлен за смирување на агресорот. Во 1937 година, Атли, изразувајќи солидарност со шпанските републиканци, ја посети Шпанија разорена од граѓанска војна и го посетил британскиот баталјон кои биле во состав на Меѓународните бригади.
Атли останал лидер на опозицијата по избувнањето на Втората светска војна во септември 1939 година. По катастрофалниот Норвешки поход било побарано гласање за недоверба на владата на Невил Чембрлен. По оставката на Чембрлен, на 10 мај 1940 година лабуристите и конзервативците формирале коалициска влада на чело Винстон Черчил на 10 мај 1940 година,Howell, David. (2006) Attlee (20 British Prime Ministers of the 20th Century), Haus Publishing; . а Етли се приклучил на Кабинетот на 12 мај. Заменик премиер мини|Атли во посета на фабрика за муниција во 1941 година Само Атли и Черчил останале во воениот кабинет од формирањето на Владата на национално единство во мај 1940 година до изборите во мај 1945 година. Во 1942 Атли станал првиот британски заменик-премиер, а на 28 септември 1943 година станал и секретар за Доминионите Marr, Andrew. A History of Modern Britain (2009 paperback), pp. xv–xvii и Лорд претседател на Советот.
Премиер мини| Атли со кралот Џорџ VI по победата на лабуристите на изборите во 1945 година
Избори во 1945 година По поразот на нацистичка Германија и крајот на војната во Европа во мај 1945 година, Атли и Черчил се залагале коалициската влада да опстои до конечната победа над Јапонија. Сепак, Херберт Морисон јасно ставил до знаење дека Лабуристичката партија нема да биде подготвена да го прифати ова, а Черчил бил принуден да поднесе оставка како премиер и да распише итни избори.
Војната поттикнала длабоки општествени промени во Британија и и народот бил за социјални реформи.
Слоганот на Лабуристите за време на кампањата бил „Да се соочиме со иднината“, и се позиционирала како партија која е најдобра опција за обнова на Британија по војната, и водела силна и позитивна кампања, додека кампањата на конзервативците целосно била насочена околу Черчил.
Резултатите од изборите биле објавени на 26 јули, и Лабуристите добиле 47,7 посто од гласовите наспроти 36 посто на конзервативците.R. C. Whiting, "Attlee, Clement Richard, first Earl Attlee (1883–1967)", Oxford Dictionary of National Biography, 2004. Тие освоиле 393 места во Долниот дом и тоа било за првпат во историјата Лабуристичката партија да освои мнозинство во Парламентот. Истиот ден, Атли го наследил Черчил како премиер на Велика Британија, а на 28 јули го заменил на Потсдамската Конференција. мини| Атли на церемонијата на отворање на Олимписките игри во Лондон, 1948 година
Внатрешна политика