Историска позадина на проруските немири во Украина во 2014 година

Различни социјални, економски, културни, етнички и јазични фактори придонеле за предизвикување на немирите во источна и јужна Украина во 2014 година, и последователната ерупција на Руско-украинската војна, како последица на раната Револуција на достоинството во 2014 година. По украинската независност од Советскиот Сојуз во 1991 година, повторното појавување на историските и културните поделби и слабата државна структура го попречиле развојот на обединет украински национален идентитет.

Во источна и јужна Украина, русификацијата и етничките руски населби за време на вековното руско владеење предизвикало рускиот јазик да го добие приматот, дури и меѓу етничките Украинци. На Крим, етничките Руси го сочинуваат мнозинството од населението по депортацијата на домородните кримски Татари од советскиот генерален секретар Јосиф Сталин за време на Втората светска војна. Ова е во контраст со западна и централна Украина, кои историски биле управувани од различни сили, како што се Полско-литванската Државна Заедница и Австриското Царство . На овие простори, украинскиот етнички, национален и јазичен идентитет останал недопрен. По Портокаловата револуција во 2004 година, Русија започнала децениски напори да го врати своето политичко влијание во Украина, играјќи на постојните домашни раседни линии и поткопувајќи ја централната власт.

Тензиите меѓу овие две конкурентни историски и културни традиции избувнале во политички и социјален судир за време на Евромајдан, кој започнал кога тогашниот украински претседател Виктор Јанукович одбил да потпише договор за асоцијација со Европската унија во ноември 2013 година Поддршката за поблиски врски со Европа била силна во западна и централна Украина, додека многумина во источна и јужна Украина традиционално се залагале за поцврсти односи со Русија. Претседателот Јанукович, кој имал најголема поддршка од источните региони, бил принуден да ја напушти функцијата во февруари 2014 година. Неговото соборување било проследено со протести во источна и јужна Украина кои ставиле силен акцент на важноста на историските врски со Русија, рускиот јазик и антипатијата кон движењето Евромајдан.

Крим

Царски период По Руско-турската војна од 1768–1774 година, Кримското Ханство, вазал на Отомското Царство, формирано во 1441 година, било номинално независно со Ќучуккајнарџискиот договор во 1774 година Крим бил припоен од Руското Царство во 1783 година како „ Тауридска Губернија“. Демографијата на Крим претрпела драматични промени во вековите по анексијата. Пред неговото инкорпорирање во Русија, Крим бил населен првенствено од Кримските Татари, турски народ кои биле претежно муслимани. Полуостровот бил населен и со Понтски Грци (Уруми), Кримски Готи и Ерменци, кои главно биле христијани. Во пресрет на анексијата и веднаш по неа, Русија поттикнала, а подоцна и наредила, отстранување на сите христијани од Крим и ги населила на северниот брег на Азовското Море, помеѓу Мариупол и Нахичеван-на-Дон. Царицата Екатерина Велика им дала многу од земјите што ги припоила на своите советници и пријатели. Домородните жители на овие земји често биле принудувани да ги напуштат, предизвикувајќи голем егзодус на Татари во Анадолија контролирана од Османлиите. Руските доселеници биле донесени за да ги колонизираат земјите што некогаш биле окупирани од Татарите кои бегале. До 1903 година, 39,7% од населението на Крим, со исклучок на градовите Севастопол и Јени-Кале, биле припадници на руската православна религија. 44,6% биле муслимани. Во контекст на ова истражување, идентификаторот „муслиман“ бил синоним за етничките Кримски Татари. Русите го сочинувале мнозинството од населението во двата исклучени и одделно управувани града. За време и непосредно пред тоа време, Крим се сметал за „срцето на рускиот романтизам“. Бил популарен кај Русите за одмор поради топлата клима и море. Оваа асоцијација продолжила и во советскиот период.

Советски период Крим имал автономија во рамките на Руската Советска Федеративна Социјалистичка Република (СФСР) како Кримска автономна Советска Социјалистичка Република (АССР) од 1921 до 1944 година. Според Советскиот попис од 1926 година, 42,2% од населението на Кримската АССР биле етнички Руси, 25% биле Кримски Татари, 10,8% биле етнички Украинци, 7% биле Евреи и 15% биле од други етнички групи. Германците ја нападнале Украинска ССР и го нападнале самиот Крим со започнувањето на Кримската кампања која траела од 18 октомври 1941 година до 4 јули 1942 година. Советите го вратиле Крим во 1944 година со нивната Кримска офанзива. Советскиот лидер Јосиф Сталин го депортирал целото население на Кримските Татари од Крим и ја укинал автономијата на Крим во 1944 година Во тоа време, Кримските Татари сочинувале околу една петтина од населението на Крим и броеле околу 183.155 луѓе. Повеќето биле испратени во пустините на Средна Азија под контрола на Советскиот Сојуз. Околу 45% од депортираните починале за време на процесот на депортација. Крим станал „Кримска област“ на Руската СФСР. По овие настани, за прв пат во историјата, етничките Руси го сочинувале мнозинството од населението на Крим.

Советскиот прв секретар Никита Хрушчов го префрлил Крим од Руската СФСР во Украинската ССР во 1954 година. Овој настан поминал со мал публицитет и се сметал за безначаен „симболичен гест“, бидејќи и двете републики биле дел од Советскиот Сојуз и одговарале пред владата во Москва. Автономијата на Крим била повторно воспоставена во 1991 година по референдумот, непосредно пред распадот на Советскиот Сојуз.

Украински период Украинската независност била потврдена со референдум одржан на 1 декември 1991 година На овој референдум, 54% од гласачите на Крим ја поддржале независноста од Советскиот Сојуз. Ова било проследено со гласање во 1992 година од страна на кримскиот парламент за одржување референдум за независност од Украина, што предизвикало двегодишна криза околу статусот на Крим. Во исто време, Врховниот совет на Русија гласал за поништување на цесијата на Крим на Украина. Во јуни истата година, украинската влада во Киев гласала да му даде на Крим голема количина на автономија како Автономна Република Крим во рамките на Украина. И покрај тоа, борбите меѓу владата на Крим, руската влада и украинската влада продолжиле. Во 1994 година, рускиот националист Јуриј Мешков победил на претседателските избори на Крим во 1994 година и го спровел претходно одобрениот референдум за статусот на Крим. 1,3 милиони луѓе гласале на овој референдум, од кои 78,4% поддржале поголема автономија од Украина, додека 82,8% го поддржале дозволувањето на двојното руско-украинско државјанство. Подоцна во истата година, статусот на Крим како дел од Украина бил признат од Русија, која ветила дека ќе го зачува територијалниот интегритет на Украина преку Будимпештанскиот меморандум. Овој договор го потпишале и САД, Обединетото Кралство и Франција. Украина го укинала Уставот на Крим и ја укинала функцијата претседател на Крим во 1995 година На Крим му бил доделен нов устав во 1998 година, кој дал помала автономија од претходниот. Кримските власти подоцна се обиделе да ги вратат овластувањата од претходниот устав. Во текот на 1990-тите, многу депортирани кримски Татари и нивните потомци се вратиле на Крим.

Една од главните тензии во односите меѓу Русија и Украина по распадот на Советскиот Сојуз бил статусот на Црноморската флота, која била и е со седиште во Севастопол.Zaborsky, Victor (September 1995). "Crimea and the Black Sea Fleet in Russian-Ukrainian Relations". Archived from the original on 8 July 2016. Retrieved 21 September 2014. Според Руско-украинскиот договор за поделба од 1997 година, кој ја одредувал сопственоста на воените бази и бродови на Крим, на Русија и било дозволено да има до 25.000 војници, 24 артилериски системи (со калибар помал од 100 мм), 132 оклопни возила и 22 воени авиони на Крим. Овој договор бил продолжен во 2010 година од страна на украинскиот претседател Виктор Јанукович. Според овој нов договор, на Русија и биле доделени правата да ја постави Црноморската флота на Крим до 2042 година Deal Struck on Gas, Black Sea Fleet , The Moscow Times (21 April 2010) Жителите на кримскиот град Феодосија протестирале против приклучувањето на бродот на американската морнарица „Advantage“ во јуни 2006 година Демонстрантите носеле натписи со слогани против НАТО, а присуството на трупите поврзани со НАТО го сметале за „упад“. Некои коментатори во Украина сметале дека протестите се водени од „руска рака“.

На изборите за кримскиот парламент во 2010 година, Партијата на регионите добила најголем дел од гласовите, додека второпласираната Комунистичка партија на Украина добила многу помал дел. И двете од овие политички партии подоцна ќе бидат мета на движењето Евромајдан. Поранешниот претседател на Крим Јуриј Олександрович Мешков повикал на референдум за враќање на Уставот на Крим од 1992 година во јули 2011 година. Како последица на ова, локалниот суд на Крим го депортирал Мешков од Украина на пет години.

Современа демографија Според украинскиот попис од 2001 година, етничките Руси сочинуваат 58,5% од населението на Крим. Следните две најголеми етнички групи биле Украинците, кои сочинувале 24% од населението и Кримските Татари, кои сочинувале 10,2%. Други малцински етнички групи регистрирани како присутни на Крим вклучуваат Белоруси и Ерменци. 77% од населението на Крим го пријавиле својот мајчин јазик како руски, 11,4% го навеле кримскотатарскиот, а 10,1% украинскиот.

Донбас мини|Постер од советскиот период на Донбас, на кој пишува „Донбас е срцето на Русија“.

Царски период Донбас ( ; ), или Донецкиот басен, е регион кој денес е составен од областите Донецк и Луганск во Украина. Претходно е познат по т.н. „Диви полиња“ ( ). Ообласта која сега се нарекува Донбас во голема мера била под контрола на украинскиот Козачки Хетманат и турското Кримско Ханство до средината на крајот на 18 век, кога Руското Царство, предводено од царицата Катерина II, го освоила хетманатот и го припоиоа ханството. Освоените територии биле наречени „Нова Русија“ (). Како што започнала Индустриската револуција низ Европа, огромните ресурси на јаглен на Донбас почнале да се експлоатираат во средината на крајот на 19 век. Ова довело до бум на населението во регионот, главно поттикнат од руските доселеници. Во 1858 година, населението во регионот било 700.767. До 1897 година, достигнало 1.453.109. Според рускиот царски попис од 1897 година, етничките Украинци сочинувале 52,4% од населението во регионот, додека етничките Руси сочинувале 28,7%. Етничките Грци, Германци, Евреи и Татари, исто така, имале значително присуство во Донбас, особено во областа Мариупол, каде што сочинувале 36,7% од населението. И покрај тоа, Русите го сочинувале мнозинството од индустриската работна сила. Украинците доминирале во руралните области, но градовите често биле населени само со Руси кои пристигнале во регионот за да бараат работа во тешката индустрија. Оние етнички Украинци кои навистина се преселиле во градовите за работа, брзо биле асимилирани во работничката класа што зборувала руски.

Советски период