Војна на Шестата коалиција (март 1813 - мај 1814), позната и како Ослободителна војна во Германија — европски конфликт во 1809 година кој бил дел од Наполеоновите војни и Коалициските војни. Коалиција формирана од Австрија, Прусија, Русија, Шпанија, Обединетото Кралство, Португалија, Шведска, Сардинија и голем број Германските држави ја поразиле Франција и го протерале Наполеон во егзил на островот Елба. По катастрофалната француска инвазија на Русија од 1812 година, во која тие биле принудени да ја поддржат Франција, Прусија и Австрија се приклучиле на Русија, Обединетото Кралство, Шведска и Португалија, и на бунтовниците во Шпанија кои веќе биле во војна со Франција.

Војната на Шестата коалиција имала големи битки во Лицен, Бауцен и Дрезден. Уште поголемата битка кај Лајпциг (позната и како Битка на народите) била најголемата битка во европската историја пред Првата светска војна. Со реорганизирање на нивните војски, сојузниците го протерале Наполеон од Германија во 1813 година и ја нападнале Франција во 1814 година. Сојузниците ги поразиле преостанатите француски војски, го окупирале Париз и го принудиле Наполеон да абдицира и да замине во егзил. Француската монархија била оживеана од сојузниците, кои му ја предале власта на наследникот на Бурбонската династија во Бурбонската реставрација.

Војната „Сто дена“ на седмата коалиција била активирана во 1815 година кога Наполеон избегал од своето заробеништво на Елба и се вратил на власт во Франција. Тој бил поразен повторно за последен пат во Ватерло, завршувајќи ги Наполеоновите војни.

Инвазија на Русија

Во јуни 1812 година, Наполеон ја нападнал Русија за да го принуди царот Александар I да остане во Континенталниот систем. Гранде Арме, составена од дури 650.000 борци (од кои приближно половина биле Французи, а остатокот доаѓале од сојузниците или освоените области), ја преминале реката Неман на 23 јуни 1812 година. Русија објавила татковинска војна, додека Наполеон прогласил „Втора полска војна“. Но, наспроти очекувањата на Полјаците, кои обезбедиле речиси 100.000 војници за инвазивните сили и имајќи ги предвид понатамошните преговори со Русија, тој избегнал да ја обнови старата Полско-литванска Државна Заедница. Руските сили се вратиле назад, уништувајќи сè што би можело да биде од корист за напаѓачите сè додека не сопреле кај Битката кај Бородино (7 септември), каде што двете армии воделе разорна битка. И покрај фактот дека Франција извојувала тактичка победа, битката била неубедлива. По битката Русите се повлекле и на тој начин го отвориле патот кон Москва. До 14 септември, Французите ја окупирале Москва, но градот го пронашле практично празен. Александар I (и покрај тоа што речиси ја загубил војната според западноевропските стандарди) одбил да капитулира, оставајќи ги Французите во напуштениот град Москва со малку храна и засолниште (големи делови од Москва изгореле), а се приближувала зимата. Во овие околности, и без јасен пат до победа, Наполеон бил принуден да се повлече од Москва.

Така започнало катастрофалното Големо повлекување, за време на кое војската која што се повлекувала била под зголемен притисок поради недостаток на храна, дезертерство и сè посуровото зимско време, сето тоа додека била под постојан напад на руската армија предводена од врховниот командант Михаил Кутузов, и други милиции. Вкупните загуби на Големата армија биле најмалку 370.000 жртви како резултат на борбите, гладот и студените временски услови, а 200.000 биле заробени. До ноември, само 27.000 способни војници повторно ја преминале реката Березина. Наполеон ја напуштил својата војска за да се врати во Париз и да подготви одбрана на Војводството Варшава од напредните Руси. Русите исто така изгубиле околу 400.000 луѓе, а нивната војска била на сличен начин исцрпена. Сепак, тие ја имале предноста на пократки линии за снабдување и биле во можност да ги надополнат своите војски со поголема брзина од Французите, особено затоа што загубите на Наполеон во коњаница и вагони биле незаменливи.

Формирање на коалицијата

Русија, Британија и Шведска мини|249x249пкс|Стратешка ситуација во Европа (1813 г.) На почетокот на 1812 година, Британија веќе војувала со Франција осум години и се борела заедно со Португалците и Шпанците во Полуостровската војна повеќе од три години. Русија и Шведска, кои му се спротивставувале на Наполеон до 1807 и 1810 година, соодветно, биле принудени да се приклучат на неговиот Континентален систем против Британија, но продолжиле тајно да тргуваат со неа. На 9 јануари 1812 година, француските трупи ненадејно ја окупирале шведска Померанија, наводно за да стават крај на илегалната трговија со Обединетото Кралство од Шведска, што го прекршувала Континенталниот систем. Шведските имоти биле конфискувани, а шведските офицери и војници биле земени како затвореници.

Како одговор, Чарлс Јован, поранешен француски маршал Жан Батист Бернадот, сега престолонаследник и регент на Шведска, прогласил неутралност, и иако Шведска сè уште била во војна со Британија, а Русија била нејзин вечен непријател, тој испратил дипломати во Лондон и Санкт Петербург, да создаде нова коалиција против Франција. Потоа, Шведска го потпишала тајниот договор од Санкт Петербург со Русија против Франција и Данска-Норвешка на 5 април 1812 година. На 18 јули 1812 година, Договорот од Еребру формално ставил крај на војните меѓу Велика Британија и Шведска и Велика Британија и Русија, формирајќи ја основата на коалицијата меѓу Русија, Велика Британија и Шведска, иако точните параметри на воениот сојуз останале во преговори во текот на зимата на 1812-1813.Scott 1935, pp. 33–38 Кога Наполеон марширал кон Москва во јуни 1812 година, ниту Британија ниту Шведска не можеле да дадат директна воена поддршка на Русија, иако истиот месец британската и шпанската армија напредувале во средна Шпанија, поразувајќи ги Французите во Саламанка и заземајќи го Мадрид, врзувајќи Француска војска од 230.000 борци во Шпанија. Британија помогнала во субвенционирањето на руските воени напори додека Чарлс Јован склучил пријателство со Александар и му давал морална поддршка, стратешки и тактички совети за тоа како да ги победи Французите, како и вредни сознанија за самиот Наполеон (имал многу контакти со Наполеон како член на поширокото царско семејство). Сепак, Русија го сносела најголемиот товар од францускиот напад само на нејзината територија.

Прусија Таурогенската конвенција било примирје потпишано на 30 декември 1812 година во Таураге помеѓу генералот Лудвиг Јорк фон Вартенбург во име на неговите пруски трупи (кои биле принудени да ја зголемат Големата армија за време на инвазијата на Русија) и од генералот на руска армија, Ханс Карл фон Дибич. Според Договорот од Тилзит (9 јули 1807), Прусија морала да ја поддржи инвазијата на Наполеон врз Русија. Ова резултирало со тоа што некои Пруси ја напуштиле својата војска за да избегнат да им служат на Французите, како Карл фон Клаузевиц, кој се приклучи на руската служба. Кога непосредниот француски претпоставен на Јорк, маршал Мекдоналд, се повлекол пред корпусот на Дибич, Јорк се нашол изолиран. Како војник неговата должност била да се пробие, но како пруски патриот неговата позиција била потешка. Тој морал да процени дали моментот е поволен за започнување на ослободителна војна; и, каков и да е ентузијазмот на неговите помлади службеници, Јорк немал илузии за безбедноста на сопствената глава и преговарал со Клаузевиц. Таурогенската конвенција, потпишана од Дибич и Јорк, го „неутрализирало“ прускиот корпус без согласност на нивниот крал. Веста била примена со најлуд ентузијазам во Прусија, но прускиот суд сè уште не се осмелил да ја фрли маската и била испратена наредба Јорк да биде суспендиран од неговата команда во очекување на воениот суд. Дибич одбил да му дозволи на носителот да помине низ неговите линии, а генералот конечно бил аболициран кога Калишкиот договор (28 февруари 1813 година) дефинитивно ја сместил Прусија на страната на сојузниците.

Во меѓувреме, сојузот на Австрија со Франција завршил во февруари 1813 година, а Австрија потоа преминала на позиција на вооружена неутралност.Palmer 1972, pp. 86–92. Таа нема да и објави војна на Франција дури половина година подоцна, во август 1813 година.

Објава на војна На 3 март 1813 година, по долги преговори, Обединетото Кралство се согласило со шведските претензии кон Норвешка, Шведска влегла во воен сојуз со Обединетото Кралство и објавила војна против Франција, ослободувајќи ја Шведска Померанија набргу потоа на 17 март, кралот Фридрих Вилијам III од Прусија објавил повик за оружје до неговите поданици. Прусија ѝ објавила војна на Франција на 13 март, која била примена од Французите на 16 март.Leggiere 2015a, pp. 105, 120. Првиот вооружен конфликт се случил на 5 април во Битката кај Мекерн, каде здружените пруско-руски сили ги поразиле француските трупи.

Во меѓувреме, Наполеон повлекол околу 20.000 војници од тековната Полуостровска војна за да ја зајакне својата позиција во Средна Европа, што ги оставило неговите пиринејски сили ослабени и ранливи на англо-шпанско-португалските напади. На 17 март 1813 година, неговиот брат, кралот Јосиф Бонапарт од Шпанија се повлекол од Мадрид, што бил јасен знак за губење контрола. Велингтон водел војска од 123.000 војници низ северна Шпанија, заземајќи го Бургос кон крајот на мај и решително го победил Журдан во Битката кај Виторија на 21 јуни. Маршалот Соулт не успеал да ја сврти војната во своја полза по големата битка кај Пиринеите (25 јули до 2 август).

Во јуни, Обединетото Кралство официјално влегло во коалицијата.Merriman 1996, p. 579. Првично, Австрија ѝ останала лојална на Франција, а министерот за надворешни работи Метерних имал за цел да посредува за мир меѓу Франција и нејзините континентални непријатели, но станало очигледно дека цената требало да биде растурањето на Рајнскиот сојуз, контролиран од Наполеон и враќање на предреволуционерните граници на Франција. Наполеон не бил заинтересиран за таков компромис кој всушност би ѝ ставил крај на неговата империја, па Австрија им се придружила на сојузниците и објавила војна на Франција во август 1813 година.

Војна во Германија

Пролетна офанзива од 1813 мини|299x299пкс|Мапа на пролетната офанзива Наполеон ветил дека ќе создаде нова војска, исто толку голема, колку што испратил во Русија и брзо ги зголемил своите сили на исток од 30.000 на 130.000 и на крајот на 400.000 војници. Наполеон им нанел 40.000 жртви на сојузниците во Лицен (во близина на Лајпциг, 2 мај) и Бауцен (20-21 мај 1813), но неговата војска изгубила исто толку луѓе за време на тие борби. И двете битки вклучиле вкупни сили од над 250.000 - што ги прави меѓу најголемите битки од Наполеоновите војни до тој момент. Недостигот на коњи за коњаницата на Наполеон не му дозволило да ги следи неговите победи со енергична потера, одземајќи му ги решавачките резултати.Chandler 1991, pp. 880–891.

И покрај тоа што изгубил исто толку борци колку и сојузниците, победите на Наполеон во голема мера ги деморализирало Прусите и Русите. Загубите биле големи, а руските и пруските сили биле во хаос. И на двете сојузнички војски им требало значително засилување. Многу руски офицери копнееле да се вратат во Русија откако ја постигнале својата цел да ја ослободат Русија од Французите. Фридрих Вилијам од Прусија отсекогаш гледал на обновената војна со Франција како сомнителна, а двата порази кај Лицен и Бауцен го навеле да го преиспита мирот. Згора на тоа, Прусите и Русите се надевале дека ќе ги доведат Австријците во војна и прекинот во борбите ќе им даде време да преговараат со Виена. Друга победа на Наполеон, би можело да доведе до поволен мир, бидејќи не само што Русите и Прусите биле на нивниот надир, туку и Австријците, со нивните 150.000 војници, би виделе решавачка француска победа како доволен доказ дека војна со Франција би било најнепожелно.Chandler 1991, pp. 898–901.