Хаплогрупата R1b (R-M343), претходно позната како Hg1 и Eu18, е хаплогрупа на човечки Y-хромозом.
Тоа е најчестата татковска лоза во Западна Европа, како и некои делови на Русија (на пр. Башкирите) и во Сахел во Централна Африка, имено: Камерун, Чад, Гвинеја Мавританија, Мали, Нигер, Нигерија и Сенегал (концентрирани во делови на Чад со концентрација во племето Хауса и меѓуетничките групи во Камерун што зборуваат чадски).
Кладот е присутен и на пониски честоти низ Источна Европа, Западна Азија, Средна Азија како и делови од Северна Африка, Јужна Азија и Средна Азија.
R1b има две примарни гранки: R1b1-L754 и R1b2-PH155. R1b1-L754 има две главни поткладови: R1b1a1b-M269, која преовладува во Западна Европа и R1b1b-V88, која денес е вообичаена во делови од Централна Африка. Другата гранка, R1b2-PH155, е толку ретка и широко распространета што е тешко да се извлечат какви било заклучоци за нејзиното потекло. Пронајдена е во Бахреин, Индија, Непал, Бутан, Ладах, Таџикистан, Турција и Западна Кина.
Според студиите за древната ДНК, повеќето лози на R1a и R1b се прошириле од Понтско-касписката Степа заедно со индоевропските јазици.
Потекло и распространување мини| Генетските студии извршени од 2015 година наваму, открија дека културата Јамна, за која се смета дека зборувала некоја фаза на праиндоевропски, носи R1b-L23. Староста на R1 била проценета од Татјана Карафет и сор. (2008) помеѓу 12.500 и 25.700 п.с., а најверојатно оваа хаплогрупа се појавила пред околу 18.500 години. Бидејќи најраниот познат примерок е датиран на пред околу 14.000 години, и припаѓа на R1b1 (R-L754), R1b мора да се појавила релативно брзо по појавата на R1.
Раните човечки остатоци пронајдени дека носат R1b вклучуваат:
Вилабруна 1 (поединец I9030), западен ловец-собирач, пронајден во епиграветска култура во долината Цисмон (денес Венето, Италија), кој живеел околу 14000 п.с. и припаѓал на R1b1a. Неколку мажи од мезолитот на Железните порти на Балканот закопани пред помеѓу 11.200 и 8.200 година, биле R1b1a1a. За овие поединци утврдено е дека во голема мера се со потекло од западен ловец-собирач, со мала мешавина на источен ловец-собирач. Неколку мажи од мезолитската Кунда култура и неолитската Нарва култура закопани во гробницата Звејниеки во денешна Латвија пред околу 9500-6000 години, имале R1b1b. За овие поединци утврдено е дека се главно со потекло од западен ловец-собирач, со мала примеса на источен ловец-собирач. Неколку мажи од мезолит и неолит закопани во Деривка и Василевка во денешна Украина околу 9.500-7.000 години имале R1b1a. Овие поединци главно биле со потекло на источен ловец-собирач, со значителна примеса на западен ловец-собирач. Маж западен ловец-собирач закопан во Островул Корбули, Романија околу 8.700 години пред сегашноста, имал R1b1c. Погребан маж во Лепенски Вир, Србија околу 8200-7900 пред сегашноста, имал R1b1a. Источен ловец-собирач закопан во близина на Самара, Русија 7500 пред сегашноста, имал R1b1a1a. Енеолитски маж закопан во Хвалинск, Русија околу 7200-6000 пред сегашноста, имал R1b1a. Неолитски маж закопан во Елс Трокс, Шпанија околу 7178-7066 пред сегашноста, кој можеби припаѓал на Импресо културата, било откриено дека е носител на R1b1. Маж погребан во Смјадово, Бугарија околу 6500 пред сегашноста, имал R1b1a. Маж од раното бакарно време закопан во Канас ди Сото, Карбонија, Сардинија околу 6450 пред сегашноста, имал R1b1b2. Погребан маж од групата Баалбергска во Средна Европа околу 5600 пред сегашноста, имал R1b1a. Погребан маж од Ботајската култура во Средна Азија околу 5500 години пред сегашноста, имал R1b1a1 (R1b-M478). Откриено е дека 7 мажи кои биле тестирани за културата Јамна припаѓаат на поткладот M269 на хаплогрупата R1b.
R1b е потклад во рамките на „макро-хаплогрупата“ K (M9), најчестата група на човечки машки линии надвор од Африка. Се верува дека К потекнува од Азија (како што е случајот со уште претходна хаплогрупа на предците, F (F-M89). Карафет Т. и сор. (2014) „брзиот процес на диверзификација на K-M526 најверојатно се случил во Југоисточна Азија, со последователни проширувања на запад на предците на хаплогрупите R и Q “.
Три генетски студии во 2015 година дале поддршка на курганската хипотеза на Марија Гимбутас во врска со праиндоевропската татковина. Според тие студии, хаплогрупите R1b-M269 и R1a, сега најчести во Европа (R1a е исто така вообичаена во Јужна Азија) се прошириле од западниот дел на Евроазиската Степа, заедно со индоевропските јазици; тие, исто така, откриле автосомна компонента присутна кај современите Европејци, која не била присутна кај Европејците од неолитот, која пак била воведена со татковската лоза R1b и R1a, како и со индоевропските јазици. десно|мини| Карта на индоевропските преселби од околу 4000 до 1000 г. п.н.е. според моделот Курган. Областа одговара на претпоставената прародина (Самарска култура, Средностоговска култура). Анализа на древната Y-ДНК од остатоците од ранонеолитските населби на линеарната керамика во раниот неолит, сè уште не откриле мажи кои припаѓаат на хаплогрупата R1b-M269. Олалде и сор. (2017) го проследи ширењето на хаплогрупата R1b-M269 во западна Европа, особено во Британија, со ненадејна појава на многу хаплогрупи R1b-M269 во Западна Европа околу. 5000–4500 години пред сегашноста за време на раното бронзено време.
Структура
Надворешна филогена на R1b Пошироката хаплогрупа R (M207) е примарен потклад на хаплогрупата P1 (M45) и самата примарна гранка на P (P295), која е позната и како хаплогрупа K2b2. Според тоа, R-M207 е секундарна гранка на K2b (P331) и директен потомок на K2 (M526).
Имало „почетна брза диверзификација“ на K-M526, според Карафет и сор. (2014), што „веројатно се случило во Југоисточна Азија, со последователни проширувања на запад на предците на хаплогрупите R и Q “.
Филогенијата во рамките на K2b
P P295/PF5866/S8 (исто така позната како K2b2). P1 M45 (познато како K2b2a ) Q M242 ( K2b2a1 ) R M207 ( K2b2a2 ) R1 (M173) R1a (M420) R1b (M343)
Внатрешна структура на R1b Имињата како што се R1b, R1b1 и така натаму се филогенетски имиња (т.е. „семејно стебло“) кои јасно го објаснуваат нивното место во разгранетоста на хаплогрупите или филогенетското дрво. Алтернативен начин за именување на истите хаплогрупи и поткладови се однесува на нивните дефинирани SNP мутации: на пример, R-M343 е еквивалентно на R1b. Филогенетските имиња се менуваат со новите откритија и имињата базирани врз SNP последователно се рекласифицираат во филогенетското дрво. Во некои случаи, се покажа дека SNP е несигурен како дефинирачка мутација и името базирано врз SNP е целосно отстрането. На пример, пред 2005 година, R1b бил синоним за R-P25, кој подоцна бил рекласифициран како R1b1; во 2016 година, R-P25 бил целосно отстранет како дефинирачки SNP, поради значителна стапка на задна мутација. (Подолу е основниот преглед на R1b според ISOGG дрвото како што стоело на 30 јануари 2017 година) Основно филогенско дрво за R1b
Географска распространетост
R1b* (R-M343*) Не се пријавени потврдени случаи на R1b* (R-M343*) - односно R1b (xR1b1, R1b2), исто така познат како R-M343 (xL754, PH155) - во стручната литература.
R-M343 (xM73, M269, V88)
При раните истражувања, бидејќи R-M269, R-M73 и R-V88 се далеку најчестите облици на R1b, примерите на R1b (xM73, xM269) понекогаш се претпоставувало дека означуваат базални примери на „R1b*“. Сепак, иако парагрупата R-M343 (xM73, M269, V88) е ретка, таа не го исклучува членството на ретки и/или последователно откриени, релативно базални поткладови на R1b, како што се R-L278* (R1b*), R -L389* (R1b1a*), R-P297* (R1b1a1*), R-V1636 (R1b1a2) или R-PH155 (R1b2).
Населението за кое се верува дека има најголем дел од R-M343 (xM73, M269, V88) се Курдите од југоисточен Казахстан со 13%. Меѓутоа, неодамна, голема студија за варијација на Y-хромозомот во Иран, открила дека R-M343 (xV88, M73, M269) е дури 4,3% кај иранските поднаселенија.
Останува можност некои, па дури и повеќето од овие случаи, да бидат R-L278* (R1b*), R-L389* (R1b1a*), R-P297* (R1b1a1*), R-V1636 (R1b1a2), R-PH155 (R1b2), R1b* (R-M343*), R1a* (R-M420*), инаку недокументирана гранка на R1 (R-M173) и/или задни мутации на маркер, од позитивна до негативна состојба на предците, и оттаму сочинуваат недокументирани поткладови на R1b.
Компилација од претходни студии во врска со распространетоста на R1b може да се најде во Круцијани и соработниците (2010). Тоа е сумирано во табелата што следи. (Круцијани не вклучил некои студии кои сугерираат уште повисоки честоти на R1b1a1b [R-M269] во некои делови од Западна Европа.) +Распространетост на R-V88, R-M73 и M269КонтинентРегионПримерокВкупно R1bR-P25(несигурен маркер заR1b1*)R-V88(R1b1b)R-M269(R1b1a1a2)R-M73(R1b1a1a1)АфрикаСеверна Африка6915.9%0.0%5.2%0.7%0.0%АфрикаЦентрален регион46123.0%0.0%23.0%0.0%0.0%АфрикаЗападна Африка1230.0%0.0%0.0%0.0%0.0%АфрикаИсточна Африка4420.0%0.0%0.0%0.0%0.0%АфрикаЈужна Африка1050.0%0.0%0.0%0.0%0.0%ЕвропаЗападна Европа46557.8%0.0%0.0%57.8%0.0%ЕвропаСеверозападна Европа4355.8%0.0%0.0%55.8%0.0%ЕвропаСредна Европа7742.9%0.0%0.0%42.9%0.0%ЕвропаСевероисточна Европа741.4%0.0%0.0%1.4%0.0%ЕвропаРуси606.7%0.0%0.0%6.7%0.0%ЕвропаИсточна Европа14920.8%0.0%0.0%20.8%0.0%ЕвропаЈугоисточна Европа51013.1%0.0%0.2%12.9%0.0%АзијаЗападна Азија3285.8%0.0%0.3%5.5%0.0%АзијаЈужна Азија2884.8%0.0%0.0%1.7%3.1%АзијаЈугиисточна Азија100.0%0.0%0.0%0.0%0.0%АзијаСевероисточна Азија300.0%0.0%0.0%0.0%0.0%АзијаИсточна Азија1560.6%0.0%0.0%0.6%0.0%Вкупно5326
R1b (R-L278) R-L278 кај современите мажи спаѓа во поткладовите R-L754 и R-PH155, иако е можно да постојат некои многу ретки R-L278*, бидејќи не се тестирани сите примери за двете гранки. Примерите може да постојат и во древната ДНК, иако поради лошиот квалитет често е невозможно да се каже дали тие луѓе ги носеле мутациите што ги дефинираат поткладовите или не.
Некои примери опишани во постари статии, на пример два пронајдени во Турција, сега се смета дека се главно во неодамна откриениот потклад R1b1b (R-V88). Затоа, повеќето примери на R1b спаѓаат во поткладовите R1b1b (R-V88) или R1b1a (R-P297). Круцијани и сор. во големата студија од 2010 година пронашле 3 случаи меѓу 1173 Италијанци, 1 од 328 западноазијци и 1 од 156 источноазијци. Варзари открил 3 случаи во Украина, во студија на 322 лица од регионот Днестар-Карпатите, кои биле P25 позитивни, но M269 негативни. Случаите од постарите студии се главно од Африка, Блискиот Исток или Медитеранот, и се дискутирани подолу како веројатни случаи на R1b1b (R-V88).
R1b1 (R-L754) R-L754 го содржи најголемиот дел на R1b. Единствениот познат пример на R-L754* (xL389, V88) е исто така најраниот познат поединец што го носи R1b: „Вилабруна 1“, кој живеел околу 14.000 години пред сегашноста (во североисточна Италија). Вилабруна 1 припаѓала на епиграветската култура.
R1b1a (R-L389) R-L389, познат и како R1b1a (L388/PF6468, L389/PF6531), ја содржи многу вообичаениот потклад R-P297 и реткиот потклад R-V1636. Не е познато дали сите претходно пријавени R-L389* (xP297) припаѓаат на R-V1636 или не.
R1b1a1 (R-P297) SNP маркерот P297 бил препознат во 2008 година како предок на значајните поткладови M73 и M269, комбинирајќи ги во еден кластер. Ова го добило филогенетското име R1b1a1a (и, претходно, R1b1a).
Поголемиот дел од евроазискиот R1b спаѓа во овој потклад, што претставува многу големо денешно население. Иако самиот P297 сè уште не е многу тестиран, истото население е релативно добро проучено во однос на другите маркери. Затоа, разгранувањето во овој клад може да се објасни со релативно високи детали подолу.
R1b1a1a (R-M73) Маљарчук и сор. (2011) го нашол R-M73 кај 13,2% (5/38) од Шорс, 11,4% (5/44) од Телеутите, 3,3% (2/60) од Калмиците, 3,1% (2/64) од Какасијците, 1,9% (2/108) од Тувинците, и 1,1% (1/89) од Алтајците. Калмиците, Тувинците и Алтајците припаѓаат на кластерот Y-STR означен со DYS390=19, DYS389=14-16 (или 14–15 во случајот со поединецот Алтај) и DYS385=13-13.