мини|Карта што ја прикажува честотата на хаплогрупата R1a во Европа Хаплогрупата R1a, или хаплогрупата R-M420, е хаплогрупа на ДНК на човечки Y-хромозом, која е распространета во голем регион во Евроазија, што се протега од Скандинавија и Средна Европа до Средна Азија, јужен Сибир и Јужна Азија.
Додека една генетска студија покажува дека хаплогрупата R1a настанала пред 25.000 години, неговиот потклад M417 (R1a1a1) се одвоила пред околу 5.800 години. Местото на потекло на поткладот игра улога во дебатата за потеклото на пред-Индоевропејците.
SNP мутацијата R-M420 била откриена по R-M17 (R1a1a), што резултирало со реорганизација на лозата, особено со воспоставување нова парагрупа (означена R-M420*) за релативно ретките лоза кои не се во R-SRY10831.2 (R1a1) гранка што води кон R-M17.
Потекло
R1a потекло Се проценува дека генетската дивергенција на R1a (M420) се случила пред 25.000 години, што е време на последниот глацијален максимум. Студијата од 2014 година на Питер А. Андерхил и сор., користејќи 16.244 поединци од над 126 населенија од цела Евроазија, заклучила дека постои „случај за Блискиот Исток, веројатно во близина на денешен Иран, како географско потекло на hg R1a“. Древниот запис од ДНК го покажал првиот R1a за време на мезолитот кај источните ловци-собирачи (од Источна Европа, пред околу 13.000 години), и најраниот случај на R* меѓу доцнопалеолитските древни северни Евроазијци, од кои источните ловци-собирачи претежно го црпат своето потекло.
Диверзификација на R1a1a1 (M417) и древни преселби мини|Потекло на R1a (Underhill 2009); потекло на R1a1a (); можна преселба R1a до балтичкиот брег; и R1a1a најстарото проширување и најголема честота () Според , низводниот потклад R1a-M417 се одвоил во Z282 и Z93 пред околу 5.800 години „во близина на Иран и Источна Турција“. Иако R1a се јавува како хаплогрупа на Y-хромозом меѓу различни јазици како што се словенскиот и индоиранскиот, прашањето за потеклото на R1a1a е релевантно за тековната дебата во врска со татковината на пред индоевропскиот народ, а исто така може да биде релевантно за потеклото на цивилизацијата во долината Инд. R1a покажува силна корелација со индоевропските јазици од Јужна и Западна Азија, Средна и Источна Европа и до одреден степен Скандинавија кои се најзастапени во Источна Европа, Западна Азија и Јужна Азија. Во Европа, Z282 е распространет, додека во Азија доминира Z93. Врската меѓу Y-DNA R-M17 и ширењето на индоевропските јазици првпат била забележана од Т. Зерјал и неговите колеги во 1999 година.
Предложено степско распространување на R1a1a смета дека потеклото е од Украина, и дека хаплогрупата R1a1 се ширела за време на последното ледено доба, што се поклопува со ширењето на курганската култура во Европа и кон исток. Спенсер Велс смета дека потеклото е од Средна Азија, сугерирајќи дека распространетоста и староста на R1a1 укажува на древна преселба што одговара на ширењето на народот Курган од Евроазиската Степа. Според Памјав и сор. (2012), R1a1a се одвоила во Евроазиските степи или регионот на Блискиот Исток и Кавказ.
Три генетски студии во 2015 година дале поддршка на Кургановата теорија на Гимбутас во врска со индоевропската татковина. Според тие студии, хаплогрупите R1b и R1a, сега најзастапени во Европа (R1a е исто така вообичаена и во Јужна Азија) се прошириле од Понтиско-касписките степи, заедно со индоевропските јазици. Тие, исто така, откриле автосомна компонента присутна кај современите Европејци, која не била присутна кај Европејците од неолитот, и која била воведена со татковската лоза R1b и R1a, како и со индоевропските јазици.
Силва и соработниците (2017) забележале дека хаплогрупата R1a во Јужна Азија најверојатно „се проширила од еден извор од Средна Азија, каде најверојатно имало најмалку три а можеби и повеќе основачи на кладови на R1a на Индискиот Потконтинент“.
Предложено јужноазиско потекло Кивисилд и сор. (2003) ги предложиле или Јужна или Западна Азија како место на потркло, додека Мирабал и сор. (2009) дале поддршка и за Јужна и за Средна Азија. Сенгупта и сор. (2006) предложиле индиско потекло."Although considerable cultural impact on social hierarchy and language in South Asia is attributable to the arrival of nomadic Central Asian pastoralists, genetic data (mitochondrial and Y chromosomal) have yielded dramatically conflicting inferences on the genetic origins of tribes and castes of South Asia. We sought to resolve this conflict, using high-resolution data on 69 informative Y-chromosome binary markers and 10 microsatellite markers from a large set of geographically, socially, and linguistically representative ethnic groups of South Asia. We found that the influence of Central Asia on the pre-existing gene pool was minor. The ages of accumulated microsatellite variation in the majority of Indian haplogroups exceed 10,000–15,000 years, which attests to the antiquity of regional differentiation. Therefore, our data do not support models that invoke a pronounced recent genetic input from Central Asia to explain the observed genetic variation in South Asia. R1a1 and R2 haplogroups indicate demographic complexity that is inconsistent with a recent single history.ASSOCIATED MICROSATELLITE ANALYSES OF THE HIGH-FREQUENCY R1A1 HAPLOGROUP CHROMOSOMES INDICATE INDEPENDENT RECENT HISTORIES OF THE INDUS VALLEY AND THE PENINSULAR INDIAN REGION." Тансем и сор. (2006) предложиле или Јужна или Средна Азија. Саху и сор. (2006) предложиле или Јужна или Западна Азија. Тангарај и сор. (2010) исто така предложиле јужноазиско потекло. Шарма и сор. (2009) го теоретизирале постоењето на R1a во Индија пред 18.000 години до веројатно пред 44.000 години.
Населенијата од Јужна Азија имаат најголема разновидност на микросателит во рамките на R1a1a, и R1a1a е присутен и кај повисоките (брамински) касти и кај пониските касти, иако честотата е поголема кај браманските касти. Сепак, најстарите датирања на хаплогрупата R1a се во племето Сахарија, каста од регионот Бунделханд во Централна Индија. Од овие наоди некои истражувачи заклучиле дека R1a1a потекнува од Јужна Азија, со исклучок на понов, но сепак помал, генетски прилив од индоевропски мигранти во северозападните региони како Авганистан, Белуџистан, Пенџаб и Кашмир.
Сепак, оваа разновидност, и последователните постари датирања, може да се објаснат и со историски високиот број на население, што ја зголемува веројатноста за диверзификација и варијација на микросателитите. Според Сенгупта и сор. (2006), „[R1a1 и R2] всушност можеле повеќе пати да пристигнат во јужна Индија од југозападен азиски изворен регион“. Сепак, Сенгупта исто така опишал во оваа статија:
Сепак, филогенетската реконструкција на R1a не поддржува јужноазиско потекло. Главниот став меѓу генетичарите е дека хаплогрупата R1a не потекнува од Јужна Азија, и дека носителите на хаплогрупата R1a се преселиле од Западна Азија во Јужна Азија некое време по образувањето на цивилизацијата во долината Инд. "The mainstream perspective is of the R1a originating 'outside' India and being carried in to the country by a group of migrants ('the Aryans') who arrived after the Indus Valley Civilisation." "Some years ago, local scientists supported the view that the existence of an R1a Y chromosome was not attributable to a foreign gene flow but instead that this lineage had emerged on the subcontinent and spread from there. But the phylogenetic reconstruction of this haplogroup did not support this view."
Предложено потекло од Јамнаја десно|мини| Европски среднонеолитски период, околу 4200 – 2000 п.н.е десно|мини| Култура линеарна керамика (околу 2900 – околу 2350 п.н.е) Дејвид Ентони ја смета културата Јамна за индоевропска татковина. Според Хаак и сор. (2015), се случила масовна преселба од културата Јамна кон север околу 2.500 г. п.н.е., што претставува 75% од генетското потекло на културата линеарна керамика, истакнувајќи дека R1a и R1b можеби „се прошириле во Европа од Исток по 3.000 п.н.е.“. Сепак, сите нивни седум примероци Јамна припаѓале на поткладот R1b-M269, но ниту еден R1a1a не е пронајден во нивните примероци Јамнаја. Ова го покренува прашањето од каде потекнува R1a1a во културата линеарна керамика, ако не е од културата Јамна.
Според Марк Хабер, отсуството на хаплогрупата R1a-M458 во Авганистан не поддржува потекло од Понтиско-каспиското степско потекло за лозата R1a кај современите жители на Средна Азија.
Според Лео Клејн, отсуството на хаплогрупата R1a во Јамна останува (и покрај неговото присуство кај населенијата на енеолитот Самара и источниот ловец-собирач) ја прави мала веројатноста Европејците да ја наследиле хаплогрупата R1a од Јамна. "As for the Y-chromosome, it was already noted in Haak, Lazaridis et al. (2015) that the Yamnaya from Samara had Y-chromosomes which belonged to R-M269 but did not belong to the clade common in Western Europe (p. 46 of supplement). Also, not a single R1a in Yamnaya unlike Corded Ware (R1a-dominated)."
Археологот Бери Канлиф изјавил дека отсуството на хаплогрупата R1a во примероците на Јамна е голема слабост во предлогот на Хаак дека R1a има потекло од Јамна.
Семенов и Булат (2016) сметаат дека потеклото на R1a1a е од Јамна.
Предложено задкавкаско и западно азиско потекло и можно влијание врз цивилизацијата од долината Инд Хаак и сор. (2015) сметаат дека дел од претците на Јамна потекнуваат од Среден Исток, и дека неолитските техники најверојатно во Јамна културата дошле од Балкан. Културата Русен (4.600–4.300 п.н.е.), која постоела во Германија и се смета за претходник на културата на линеарна керамика, е стар потклад на R1a, односно L664, и сè уште може да се најде таму.
Дел од јужноазиското генетско потекло доаѓа од западноевроазиските населенија, а некои истражувачи имплицирале дека Z93 можеби дошол во Индија преку Иран и се проширил таму за време на цивилизацијата од долината Инд.
Според Ундерхил и сор. (2014) диверзификацијата на Z93 и „раната урбанизација во долината на Инд... се случиле [пред 5.600 години] и географската распространетост на R1a-M780 може да го одрази ова. Позник и сор. (2016) забележале дека „впечатливите проширувања“ се случиле во рамките на R1a-Z93 пред околу 4.500–4.000 години, што „претходи за неколку века од колапсот на цивилизацијата од долината Инд“.
Сепак, според Нарасиман и сор. (2018), степските сточари се веројатен извор за R1a во Индија.
Филогенија Семејното стебло R1a сега има три главни нивоа на разгранување, со најголем број дефинирани поткладови во рамки на доминантната и најпозната гранка, R1a1a (која ќе се најде со различни имиња како „R1a1“ во релативно поновата, но не и во најновата литература).
Топологија Топологијата на R1a е следнава (кодови [во загради] не-изог-кодови): Татјана и сор. (2014) „брзиот процес на диверзификација на K-M526 најверојатно се случил во Југоисточна Азија, со последователни експанзии на запад од страна на предците на хаплогрупите R и Q “.
P P295/PF5866/S8 (позната и како K2b2). R (R-M207)</ref>}} R* R1 (R-M173) R1* R1a (M420) (Источна Европа, Азија) R1a* R1a1 (M459/PF6235, SRY1532.2/SRY10831.2) R1a1 (M459) R1a1a (M17, M198) R1a1a1 (M417, page7) R1a1a1a (CTS7083/L664/S298) R1a1a1b (S224/Z645, S441/Z647) R1a1a1b1 (PF6217/S339/Z283) R1a1a1b1a (Z282) [R1a1a1a*] (Z282) (Eastern Europe) R1a1a1b1a1 [The old topological code is R1a1a1b*，which is outdated and might lead to some confusion.] (M458) [R1a1a1g] (M458) [R1a1a1g*] [R1a1a1g1] (M334) R1a1a1b1a1a (L260/S222) [R1a1a1g2] R1a1a1b1a2 (S466/Z280, S204/Z91) R1a1a1b1a2a R1a1a1b1a2b (CTS1211) [R1a1a1c*] (M558) [R-CTS1211] (V2803/CTS3607/S3363/M558, CTS1211/S3357, Y34/FGC36457) R1a1a1b1a2b3* (M417+, Z645+, Z283+, Z282+, Z280+, CTS1211+, CTS3402, Y33+, CTS3318+, Y2613+) (Gwozdz's Cluster K) R1a1a1b1a2b3a (L365/S468) R1a1a1b1a3 (Z284) [R1a1a1a1] (Z284) R1a1a1b2 (F992/S202/Z93) [R1a1a2*] (Z93, M746) (Central Asia, South Asia and West Asia) R1a1a1b2a (F3105/S340/Z94, L342.2/S278.2) [R1a1b2a*] (Z95) R-Z94 (Z94/F3105/S340, Z95/F3568) R-Z2124 (Z2121/S3410, Z2124) [R1a1b2a*] (Z2125)