Набљудувањето на Сонцето е научен напор за проучување на Сонцето и неговото однесување и однос со Земјата и остатокот од Сончевиот Систем. Намерното набљудување на Сонцето започнало пред илјадници години. Таа почетна доба на директно набљудување го отстапи местото на телескопите во 1600-тите, а потоа сателитите во дваесеттиот век.
Праисторија Стратиграфските податоци наведуваат дека сончевите циклуси се случуваат стотици милиони години, ако не и подолго; мерењето на брановите во предкамбриските седиментни карпи открило повторливи врвови во дебелината на слојот што одговара на циклусот. Можно е раната атмосфера на Земјата да била почувствителна на сончева озраченост отколку денес, така што можело да се случи поголемо топење на ледниците (и подебели наслаги на седимент) во текот на годините со поголема активност на сончевите дамки. Ова би претпоставувало годишно раслојување; но, предложени биле и алтернативни објаснувања (дневни).
Анализата на прстените на дрвјата открила подробна слика за минатите сончеви циклуси: дендрохронолошко датираните концентрации на радиојаглерод овозможиле реконструкција на активноста на сончевите дамки кои покриваат 11.400 години.
Рани набљудувања Сончевата активност и сродните настани редовно се бележани уште од времето на Вавилонците. Во 8 век п.н.е., тие ги опишале затемнувањата на Сонцето и можеби ги предвидувале според бројчаните правила. Најраниот постоечки извештај за сончеви дамки датира од кинеската Книга на промените, Фразите употребени во книгата се преведуваат на „Доу е гледано на Сонцето“ и „Меј е гледано на Сонцето“, каде што „доу“ и „меј“ би биле затемнување или замрачување (врз основа на контекстот). Набљудувањата редовно биле забележани од кинески и корејски астрономи по налог на императорите, наместо независно.
Првото јасно спомнување на сончева дамка во западната книжевност, околу 300 п.н.е., било од старогрчкиот научник Теофраст, ученик на Платон и Аристотел и наследник на вториот."Letter to the Editor: Sunspot observations by Theophrastus revisited" На 17 март 807 н.е. бенедиктинскиот монах Аделмус забележал голема сончева дамка која била видлива осум дена; сепак, Аделмус погрешно заклучил дека го набљудува преминот на Меркур.
Најраниот преживеан запис за намерно набљудување на сончевите дамки датира од 364 п.н.е., врз основа на коментарите на кинескиот астроном Ган Де во еден ѕвезден каталог. До 28 п.н.е., кинеските астрономи редовно ги гледале набљудувањата на сончевите дамки во службените императорски записи.
Голема сончева дамка била забележана во времето на смртта на Карло Велики во 813 година од нашата ера. Активноста на сончевите дамки во 1129 година била опишана од Џон Вустерски и Авероес дал опис на сончевите дамки подоцна во 12 век; сепак, овие набљудувања биле исто така погрешно протолкувани како планетарни премини.
Првото недвосмислено спомнување на сончевата корона била од Лав Ѓакон, римски историчар. Тој напишал за целосното затемнување од 22 декември 968 година, кое го доживеал во Константинопол (денешен Истанбул, Турција).
алт=Black and white drawing showing Latin script surrounding two concentric circles with two black dots inside the inner circle|десно|мини| Цртеж на сончева дамка во Хрониките на Џон Вустерски. Најраниот познат запис за цртање на сончеви дамки бил во 1128 година, од Џон Вустерски.
Друго рано набљудување била сончевата протуберанција, опишана во 1185 година во Новгородската прва хроника.
17 и 18 век лево|мини| Сончеви дамки во 1794 година, во Картата на Семјуел Дан. Џордано Бруно и Јоханес Кеплер ја предложиле идејата дека Сонцето врти околу својата оска.The Galileo Project. David (1564-1617) and Johannes (1587-1616) Fabricius Сончевите дамки првпат биле забележани телескопски на 18 декември 1610 година (Грегоријанскиот календар, сè уште не бил усвоен во Англија) од англискиот астроном Томас Хариот, како што е запишано во неговите тефтери. На 9 март 1611 година (Грегоријанскиот календар, исто така сè уште не бил усвоен во Источна Фризија) тие биле набљудувани од фризискиот ученик по медицина Јохан Голдсмид (латинизирано име Јоханес Фабрициус), кој подоцна се здружил со неговиот татко Давид Фабрициус, пастор и астроном, за да направи дополнителни набљудувања и да објави опис во памфлет во јуни 1611 година. Фабрициус користел телескопија со камера опскура за да добие подобар поглед на сончевиот диск, и како Хариот направил набљудувања кратко по изгрејсонцето и непосредно пред зајдисонце. Јохан бил првиот што сфатил дека сончевите дамки го откриваат сончевото вртење, но тој починал на 19 март 1616 година, на 26-годишна возраст, а неговиот татко една година подоцна. Неколку научници како Јоханес Кеплер, Сајмон Мариус и Мајкл Местлин биле свесни за раната работа на сончевите дамки на Фабрициус и навистина Кеплер постојано се повикувал на тоа неговите списи. Меѓутоа, како онаа на Хариот, нивната работа инаку не била добро позната. Галилео Галилеј речиси сигурно започнал со телескопски набљудувања на сончевите дамки во исто време како и Хариот, со оглед на тоа што го направил својот прв телескоп во 1609 година кога слушнал за холандскиот патент на уредот, и дека претходно успеал да ги набљудува сончевите дамки со голо око. Исто така, се наведува дека тој им покажал сончеви дамки на астрономите во Рим, но немаме записи за датумите. Записите за телескопски набљудувања на сончеви дамки што ги имаме од Галилео не започнуваат дури во 1612 година, бидејќи тие се со невиден квалитет и детали, бидејќи дотогаш тој го развил дизајнот на телескопот и значително го зголемил неговото зголемување. Исто така, Кристоф Шајнер веројатно ги набљудувал местата користејќи подобрен хелиоскоп од негов сопствен дизајн. Галилео и Шајнер, ниту еден од нив не знаеле за работата на Хариот или Фабрициус, се натпреварувале за заслугата за откритието. Во 1613 година, во памфлетот „Писма за сончевите дамки“, Галилео го отфрлил тврдењето на Шајнер од 1612 година дека сончевите дамки се планети во орбитата на Меркур, покажувајќи дека сончевите дамки се површински особини.
Иако физичките аспекти на сончевите дамки не биле идентификувани до 20 век, набљудувањата продолжиле. Студијата била отежната во текот на 17 век поради малиот број на сончеви дамки за време на она што сега е препознавано како продолжен период на ниска сончева активност, познат како Маундеров минимум. До 19 век, тогаш доволно записи за сончеви дамки им овозможиле на истражувачите да заклучат периодични циклуси на активноста на сончевите дамки. Во 1845 година, Хенри и Алекзендр го набљудувале Сонцето со термопил и утврдиле дека сончевите дамки испуштаат помалку зрачење од околните области. Емисиите на повисоки од просечните количества зрачење подоцна биле забележани од сончевите факули. Сончевите дамки имале одредена важност во дебатата за природата на Сончевиот Систем. Тие покажале дека Сонцето се врти, а нивните доаѓања и заминувања покажале дека Сонцето се променило, спротивно на Аристотел, кој учел дека сите небесни тела се совршени, непроменливи сфери.
Сончевите дамки ретко биле забележани помеѓу 1650 и 1699 година. Подоцнежната анализа открила дека проблемот е намалениот број на сончеви дамки, наместо пропустите во набљудувањето. Надоврзувајќи се на работата на Густав Сперер, сопружниците Ени Маундер и Едвард Маундер предложиле дека Сонцето се променило од период во кој сончевите дамки сè до исчезнуваат до обновување на циклусите на сончевите дамки почнувајќи од околу 1700 година. На ова разбирање за отсуството на сончеви циклуси се додавани набљудувањата на поларните зраци, кои во исто време не биле отсутни, освен на највисоките магнетни широчини.
Недостигот на сончева корона за време на затемнувањето на Сонцето бил забележан и пред 1715 година.
Периодот на слаба активност на сончеви дамки од 1645 до 1717 година подоцна станал познат како „Маундеров минимум“. Набљудувачите како Јоханес Хевелиус, Жан Пикард и Жан Доминик Касини ја потврдиле оваа промена.
19 век
Сончева спектроскопија По откривањето на инфрацрвеното зрачење од Вилијам Хершел во 1800 година и на ултравиолетовото зрачење од страна на Јохан Вилхелм Ритер, сончевата спектрометрија започнала во 1817 година кога Вилијам Хајд Воластон забележал дека темните линии се појавуваат во сончевиот спектар кога се гледаат низ стаклена призма. Јозеф фон Фраунхофер подоцна независно ги открил линиите и тие биле наречени Фраунхоферови линии по него. Други физичари забележале дека од нив може да бидат утврдени својствата на сончевата атмосфера. Значајни научници за унапредување на спектроскопијата биле Дејвид Брустер, Густав Кирхоф, Роберт Вилхелм Бунсен и Андерс Јонас Ангстрем.
Сончев циклус
мини|390x390пкс| 400-годишна историја на броеви на сончеви дамки. Цикличната варијација на бројот на сончеви дамки првпат била забележана од Самуел Хајнрих Швабе помеѓу 1826 и 1843 година.Schwabe (1843) (Observations of the sun in the year 1843), Astronomische Nachrichten, 21 : 233-236. From page 235: "Vergleicht man nun die Zahl der Gruppen und der flecken-freien Tage mit einander, so findet man, dass die Sonnenflecken eine Periode von ungefähr 10 Jahren hatten ... " (If one compares the number of groups [of sunspots observed on the sun] and the sunspot-free days with one another, then one finds that the sunspots had a period of about 10 years ... ) Рудолф Волф го проучувал историскиот запис во обид да воспостави историја на сончеви варијации. Неговите податоци биле проширени само до 1755 година. Тој, исто така, во 1848 година воспоставил формулација за релативен број на сончеви дамки за да ја спореди работата на различни астрономи користејќи различна опрема и методологии, сега познат како Волфов (или циришки) број на сончеви дамки.
Густав Шперер подоцна предложил 70-годишен период пред 1716 година во кој сончевите дамки ретко биле забележани како причина за неможноста на Волф да ги продолжи циклусите во 17 век.
Исто така во 1848 година, Џозеф Хенри проектирал слика од Сонцето на екран и утврдил дека сончевите дамки се поладни од околната површина.
Околу 1852 година, Едвард Сejбин, Волф, Жан-Алфред Готје и Јохан фон Ламонт независно нашле врска помеѓу сончевиот циклус и геомагнетната активност, предизвикувајќи го првото истражување за заемодејствијата помеѓу Сонцето и Земјата.
Во втората половина на деветнаесеттиот век Ричард Карингтон и Шперер независно ја забележале преселбата на активноста на сончевите дамки кон сончевиот екватор како што циклусот напредува. Овој модел најдобро е увидуван во облик на таканаречениот пеперутков дијаграм, првпат конструиран од Едвард Волтер Маундер и Ени Скот Дил Маундер на почетокот на дваесеттиот век (видете го графиконота). Сликите на Сонцето се поделени на географски ленти и е пресметувана просечната месечна делбена површина на сончевите дамки. Ова е исцртано вертикално како лента со кодирана боја, а постапката се повторува месец по месец за да биде направен дијаграм со временски низи. центар|мини|600x600пкс| Дијаграм на пеперутка на сончеви дамки. Оваа современа верзија е конструирана (и редовно ажурирана) од сончевата група во Маршаловиот центар за вселенски летови при НАСА. Половина век подоцна, таткото и синот Харолд и Хорас Бабкок покажале дека сончевата површина е магнетизирана дури и надвор од сончевите дамки; дека ова послабо магнетно поле треба прво да нареди двопол ; и дека овој двопол претрпува промени на поларитетот со истиот период како и циклусот на сончевите дамки (видете го графиконот подолу). Овие набљудувања утврдиле дека сончевиот циклус е просторно-временска магнетска постапка што се одвива над Сонцето како целина. центар|мини|660x660пкс| Дијаграм за време наспроти сончева географска ширина на радијалната компонента на сончевото магнетно поле, просечен во текот на последователното сончево вртење. Одликата како „пеперутка“ на сончевите дамки е јасно видлив на ниски географски широчини. Дијаграм конструиран (и редовно ажуриран) од сончевата група во Маршаловиот центар за вселенски летови при НАСА.
Фотографија