мини| Се смета дека ѕвездите на ноќното небо се прикачени на темна позадина, небесна сфера мини|Кеплер, Јоханес. Mysterium Cosmographicum, 1596 година. Кеплеровата хелиоцентрична претстава на космосот, која содржи најоддалечена „неподвижна ѕвезда“, или сфера од неподвижни ѕвезди. Неподвижни ѕвезди () — сјајни дамки, главно ѕвезди, кои изгледаат како да не се движат една во однос на друга наспроти темнината на ноќното небо во позадина. Ова е во контраст со оние светла видливи со голо око, имено планети и комети, кои се смета дека бавно се движат меѓу тие „поправени“ ѕвезди. Неподвижните ѕвезди ги вклучуваат сите ѕвезди видливи со голо око освен Сонцето, како и слабиот појас на Млечниот Пат. Поради нивниот изглед налик на ѕвезда кога се гледа со голо око, неколкуте видливи поединечни маглини и други длабоконебесно тело, исто така, се вбројуваат меѓу неподвижните ѕвезди. Приближно 6.000 ѕвезди се видливи со голо око под оптимални услови.

Терминот неподвижни ѕвезди е погрешен назив бидејќи тие небесни објекти всушност не се фиксирани во однос на едни со други или на Земјата. Поради нивната огромна оддалеченост од Земјата, овие објекти изгледаат како да се движат толку бавно на небото што промената на нивните релативни местоположби е речиси незабележлива на човечки временски скали, освен со внимателно испитување со современи инструменти, како што се телескопите, кои можат да ги откријат нивните правилни движења. Оттука, тие може да се сметаат за „неподвижни “ за многу намени, како што се навигација, картографирање на ѕвезди, астрометрија и мерење на времето.

Поради големите растојанија на астрономските објекти, човечката визија не е во состојба да ја согледа тридимензионалната длабочина на вселената, со што се добива впечаток дека сите ѕвезди и други вонсончеви тела се подеднакво оддалечени од набљудувачот. Во астрономската традиција на аристотеловата физика која се протегала од Стара Грција до раната научна Европа, се верувало дека неподвижните ѕвезди постојат прикачени на џиновска небесна сфера, или свод, која секојдневно се врти околу Земјата. Оттука, таа била позната како „сфера на неподвижните ѕвезди“, која дејствувала како наводна граница на целата вселена . За многу векови, терминот неподвижни ѕвезди бил синоним за таа небесна сфера. Многу древни култури набљудувале нови ѕвезди кои сега се нарекуваат нови, што обезбедило доказ дека небото не е целосно непроменливо. Во европската научна астрономија, доказите што го негирале небесниот свод се собирале постепено. Коперниковата револуција од 1540-тите ја поттикнало идејата на некои филозофи во Стара Грција и исламскиот свет дека ѕвездите се всушност други сонца, можеби со свои планети. Дефинитивното откривање на правилното движење било објавено во 1718 година, а паралаксата била набљудувана во 1670-тите, но дефинитивно била прикажана во 1830-тите.

Други култури (како кинеската астрономија) или никогаш не верувале во сфера на неподвижни ѕвезди, или ја конструирале на различни начини. Луѓето во многу култури замислувале дека најсветлите ѕвезди формираат соѕвездија, кои се привидни слики на небото кои изгледаат како да се упорни, а се сметаат и за неподвижни. На тој начин, соѕвездијата се користеле со векови, а и денес, за да се идентификуваат подрачјата на ноќното небо и од професионални и од аматерски астрономи.

Астрономски модели кои вклучуваат неподвижни ѕвезди

Питагорејци Питагорејските филозофи имале голем број различни гледишта за структурата на вселената, но секоја вклучувала сфера од неподвижни ѕвезди како нејзина граница. Филолај (околу 5 век пр.н.е.) предложил вселена која во своето средиште има средишен оган, невидлив за човекот. Сите планети, Месечината, Сонцето и ѕвездите се вртиле околу тој средишен оган, при што Земјата била најблиското тело до него. Во овој систем, ѕвездите се содржани во најоддалечената сфера, која исто така се врти, но премногу бавно за да може да се набљудува движењето. Наместо тоа, движењето на ѕвездите се објаснува со движењето на Земјата околу средишниот оган.

Друг Питагореец, Екфан од Сиракуза (околу 400 пр.н.е.) предложил систем сосема сличен на оној на Филолај, но без средишен оган. Наместо тоа, вселената била со средиште на Земјата, која останала неподвижна, но се вртела околу оската, додека Месечината, Сонцето и планетите се вртеле околу неа. Последната граница на овој систем била неподвижна сфера на ѕвезди, а се сметало дека вооченото движење на ѕвездите е предизвикано од вртењето на Земјата.

Платон Вселената на Платон (околу 429-347 п.н.е.) била околу неподвижна Земја која се наоѓала во нејзиното средиште, изградена со низа концентрични сфери. Надворешната сфера на овој систем се состоела од оган и ги содржела сите планети (кои според Платон ги вклучуваа Месечината и Сонцето). Најоддалечениот дел од оваа сфера била местоположбата на ѕвездите. Оваа огнена сфера се вртела околу Земјата, носејќи ги ѕвездите со себе. Верувањето дека ѕвездите се неподвижни на нивното место во огнената сфера било од големо значење за целиот Платонов систем. Положбата на ѕвездите се користела како навод за сите небесни движења и се користела за создавање на Платоновите идеи за планетите кои поседуваат повеќе движења.

Евдокс од Книд Евдокс, ученик на Платон, бил роден околу 400 п.н.е. Како математичар и астроном, тој генерирал еден од најраните модели на планетите центрирани во сферата, врз основа на неговото потекло како математичар. Моделот на Евдокс бил геоцентричен, при што Земјата била стационарна сфера во средината на системот, опкружена со 27 вртежни сфери. Најдалечната сфера носела ѕвезди, за кои тој изјавил дека се неподвижни во сферата. Така, иако ѕвездите се движеле околу Земјата со сферата што ја зафаќале, тие самите не се движеле и затоа се сметале за неподвижни.

Аристотел Аристотел, кој живеел од 384 до 322 п.н.е. проучувал и објавувал слични идеи на Платон, и врз основа на системот на Евдокс, но тој ги подобрил преку неговите книги Метафизика и За небесата напишани околу 350 п.н.е. Тој тврдел дека сите нешта имаат некој начин на движење, (вклучувајќи ги и „небесните тела“ или планетите), но негирал дека движењето може да биде предизвикано од вакуум, бидејќи тогаш предметите би се движеле многу пребрзо и без разумни насоки. Тој изјавил дека сè било придвижено од нешто и почнал да истражува концепт сличен на гравитацијата. Тој станал еден од првите кој тврдел (и докажал) дека Земјата е тркалезна, потпирајќи се на набљудувањата на затемнувањата и движењата на другите планети во однос на Земјата. Тој продолжил да заклучува дека повеќето планети се движат во кружно движење.

Неговата вселена била геоцентрична, со Земјата во средиштето, опкружена со слој од вода и воздух, кој пак бил опкружен со слој од оган кој го исполнувал просторот додека не стигнал до Месечината. Аристотел предложил и петти елемент наречен „етер“, за кој се тврди дека го сочинува Сонцето, планетите и ѕвездите. Сепак, Аристотел верувал дека додека планетите се вртат, ѕвездите сè уште остануваат неподвижни. Неговиот аргумент бил дека доколку такво масивно тело се движи, сигурно мора да има докази што се забележуваат од Земјата. Сепак, не може да се слушне движењето на ѕвездите, ниту пак навистина може да се види нивниот напредок, па Аристотел заклучил дека иако тие можеби се поместени од планетите, тие самите не се движат. Тој пишува во На небото, „Доколку телата на ѕвездите се движеа во количина или од воздух или од оган... бучавата што тие ја создаваат неизбежно би била огромна, и ако е така, таа ќе стигне и ќе ги уништи работите овде на земјата“. Неговата теорија дека ѕвездите може да се носат, но се неподвижни и не се движат или вртат автономно, била широко прифатена некое време.

Аристарх од Самос Аристарх (3 век п.н.е.), предложил ран хелиоцентрична вселена, кој подоцна ќе ја инспирира работата на Коперник. Во неговиот модел, Сонцето, целосно неподвижно, поставено во средиштето, и сите планети се вртеле околу него. Надвор од планетите се наоѓала сферата на неподвижни ѕвезди, исто така неподвижни. Овој систем, покрај тоа што е хелиоцентричен, презентирал уште две уникатни идеи: Земјата се вртела секојдневно за да создаде ден, ноќ и воочените движења на другите небесни тела, а сферата на неподвижни ѕвезди на нејзината граница била неизмерно оддалечена од нејзиното средиште. Ова огромно растојание морало да се претпостави поради фактот што ѕвездите биле забележани дека немаат паралакса, што може да се објасни само со геоцентричност или огромни растојанија кои создаваат паралакса премногу мала за да се измери.

Клавдиј Птоломеј Птоломеј, 100-175 н.е., ги сумирал идеите за вселената преку неговите математички модели и неговата книга Математичка синтакса, многу попозната како Алмагест. Напишано е околу 150 година од нашата ера, а Птоломеј изјавил дека поставеноста на ѕвездите во однос на едни со други и оддалеченоста една од друга останала непроменета со вртењето на небесата. Тој користел метод со помош на затемнувања за да ги пронајде растојанијата на ѕвездите и го пресметал растојанието на Месечината врз основа на набљудувања на паралакса. Набргу потоа, тој напишал продолжение наречено Планетарни хипотези.

Птоломеј го користел и пишувал за геоцентричниот систем, потпирајќи се многу на традиционалната аристотелова физика, но користејќи покомплицирани уреди, познати како деферентни и епицикли што ги позајмил од претходните дела на геометарот Аполониј од Перга и астрономот Хипарх од Никеја.Carrol, Bradley and Ostlie, Dale, An Introduction to Modern Astrophysics, Second Edition, Addison-Wesley, San Francisco, 2007. pp. 4 Тој изјавил дека ѕвездите се фиксирани во нивните небесни сфери, но самите сфери не се фиксирани. Вртењето на овие сфери на тој начин ги објаснуваат суптилните движења на соѕвездијата во текот на годината.

Мартијан Капела Мартијан Капела (околу 410–420) опишува модифициран геоцентричен модел, во кој Земјата е мирна во средиштето на вселената и опкружена од Месечината, Сонцето, три планети и ѕвездите, додека Меркур и Венера кружат Сонцето, целото опкружено со сфера на неподвижни ѕвезди.Bruce S. Eastwood, Ordering the Heavens: Roman Astronomy and Cosmology in the Carolingian Renaissance (Leiden: Brill, 2007), pp. 238-9. Неговиот модел не бил широко прифатен, и покрај неговиот авторитет; тој бил еден од најраните развивачи на системот на седумте либерални уметности, тривиумот (граматика, логика и реторика) и квадривиумот (аритметика, геометрија, музика, астрономија), кои го структурирале раното средновековно образование.Margaret Deanesly, A History of Early Medieval Europe: From 476–911 (New York: Routledge, 2020). Сепак, неговото единствено енциклопедиско дело De nuptiis Philologiae et Mercurii („За бракот на филологијата и Меркур“), исто така наречено De septem disciplinis („За седумте дисциплини“) било читано, предавано и коментирано во текот на раниот среден век и го обликувало европското образование за време на раниот средновековен период и Каролиншката ренесанса."The most elucidating approach to Martianus is through his fortuna (Stahl 1965, p. 105).

Никола Коперник Никола Коперник (1473-1543) создал хелиоцентричен систем составен од топчиња што го носат секое од небесните тела. Последната топка во неговиот модел била онаа на неподвижните ѕвезди. Оваа последна топка била најголемата од неговиот космос, и по пречник и по дебелина. Оваа топка од ѕвезди е целосно неподвижна, бидејќи ѕвездите се вградени во сферата, а самата сфера е неподвижна. Според тоа, вооченото движење на ѕвездите е создадено од секојдневното вртење на Земјата околу нејзината оска.

Тихо Брахе