Дмитриј Сергеевич Мережковски (; – 9 декември 1941) беше руски романописец, поет, религиозен мислител и литературен критичар. Основна фигура на Сребреното доба на руската поезија, сметан за коосновач на Симболистичкото движење, Мережковски - со својата сопруга, поетесата Зинаида Гипиус - двапати беше принуден во политички егзил. За време на неговиот втор егзил (1918–1941) тој продолжи да објавува успешни романи и доби признание.МЕРЕЖКОВСКИЙ ДМИТРИЙ СЕРГЕЕВИЧ
Животопис Дмитриј Сергеевич Мережковски е роден на , во Санкт Петербург, шести син во неговото семејство. Неговиот татко, Сергеј Иванович Мережковски, служел како висок функционер во неколку руски локални кабинети на губернатори (вклучувајќи го и кабинетот на во Оренбург) пред да влезе во дворската канцеларија на царот Александар II како Таен советник.Неговата мајка Варвара Васиљевна Мережковскаја (родена Чеснокова) била ќерка на висок безбедносен службеник во Санкт Петербург. Љубител на уметноста и литературата, таа била она што Дмитриј Мережковски подоцна го паметел како водечка светлина од неговото прилично осамено детство (и покрај присуството на неговите пет браќа и три сестри). Мережковски имал само три лица со кои имал некаков афинитет во текот на целиот свој живот, а неговата мајка, жена „со ретка убавина и ангелска природа“ според биографот Јуриј Зобнин, била првата и најважна од нив. Рани години Дмитриј Мережковски ги поминал своите рани години на островот Јелагин во Санкт Петербург, во колиба слична на палата која служела како летна дача за семејството.Во градот, семејството живеело во стара куќа со поглед на Летната градина, во близина на . Мережковски исто така поседувале голем имот во Крим, во близина на пат што води до водопадот Учан-Су. „Прекрасната палата Ореанда, сега во урнатини, ќе остане со мене засекогаш. Бели мермерни столбови наспроти синото море... за мене тоа е безвременски симбол на Античка Грција“, напишал Мережковски години подоцна. Сергеј Мережковски, иако богат човек, водел аскетски живот, одржувајќи го своето домаќинство „штедливо о“. Тој го гледал ова и како „морална профилактика“ за своите деца, сметајќи го барањето луксуз и неодговорното трошење како два најсмртоносни грева. Родителите патувале многу, а една стара германска домаќинка, Амалија Христијанова, поминувала многу време со децата, забавувајќи ги со руски бајки и библиски приказни. Нејзиното раскажување за животите на светците му помогнало на Дмитриј да развие страсни религиозни чувства во раните тинејџерски години.
Во 1876 година, Дмитриј Мережковски се запишал во елитно граматичко училиште, Годините поминати таму подоцна ги опишал со еден збор „убиствени“, сеќавајќи се само на еден наставник како пристојна личност - „Кеслер латинистот; добронамерен, тој сигурно никогаш не бил, но барем имал љубезен поглед“.На тринаесет години, Дмитриј почнал да пишува поезија, поточно во стилот на Пушкиновата „Фонтаната на Бахчисарај“, како што подоцна се сеќавал. Тој се фасцинирал од делата на Молиер до таа мера што формирал Молиеров круг во Гимназијата. Групата немала ништо политичко во својата агенда, но сепак го разбудила интересот на тајната полиција. Секој од нејзините членови бил повикуван еден по еден во седиштето на Третиот оддел кај мостот Полицејски за да биде испрашуван. Се верува дека само напорите на Сергеј Мережковски го спречиле неговиот син да биде исклучен од училиштето.
Деби Иако Дмитриј не го сакал својот татко со стегнати горни усни и камено лице, подоцна морал да му оддаде признание за тоа што бил првиот што ги забележал и, на својот беземотивен начин, ги ценел неговите први поетски вежби. Во јули 1879 година, во Алупка, Крим, Сергеј Иванович го запознал Дмитриј со легендарната принцеза Екатерина Воронцова, некогашна љубовница на Пушкин. Големата дама им се восхитувал на стиховите на момчето: таа (според биографот) „забележала во нив задолжителен поетски квалитет: метафизичката чувствителност на млада душа“ и го охрабрила да продолжи понатаму.Нешто поинаква беше средбата на младиот Мережковски со друга светилка, Фјодор Достоевски, повторно поставена од неговиот добро поврзан татко. Додека момчето почна да го рецитира своето дело, нервозно до степен да пелтечи, познатиот романописец слушаше прилично нетрпеливо, а потоа рече: „Сиромашен, многу сиромашен. За да се пишува добро, човек мора да страда. Страдај!“ – „О, не, би сакал да не страда – или страда, или пишува добро!“, извика згрозениот татко. Момчето ја напушти куќата на Достоевски многу фрустрирано од пресудата на големиот човек. Дебитантското издание на Мережковски следеше истата година: списанието од Санкт Петербург „Живописное обозрение“ објави две од неговите песни, „Мал облак“ и „Есенска мелодија“. Една година подоцна, друга песна, „Нарцис“, беше вклучена во добротворна збирка во корист на сиромашните студенти, уредена од Пјотр Јакубович.
Во есента 1882 година, Мережковски присуствувал на едно од првите јавни читања на Семјон Надсон и, длабоко импресиониран, му напишал писмо. Набргу, Надсон станал најблизок пријател на Мережковски - всушност, единствениот, освен неговата мајка. Подоцнежните истражувачи сугерирале дека постои некоја мистерија што ја делат двајцата млади мажи, нешто поврзано со „фатална болест, страв од смртта и копнеж по вера како противотров на таков страв“. Надсон починал во 1887 година, Варвара Васиљевна две години подоцна; чувствувајќи дека изгубил сè што некогаш имал на овој свет, Мережковски потонал во длабока депресија.
Во јануари 1883 година, „Отечественние Записки“ објавил уште две песни на Мережковски. „Сакја Муни“, најпознатото од неговите претходни дела, влегло во популарните компилации поезија-рецитал од тоа време и го направило авторот речиси познат. До 1896 година, Мережковски бил оценет како „добро познат поет“ од страна на „Енциклопедискиот речник на Брокхаус и Ефрон“. Години подоцна, откако стекнал слава како романописец, се чувствувал засрамен од својата поезија и, кога ја составувал својата прва серија „Целосна“ кон крајот на 1900-тите, го намалил делот за поезија за неколку дела. Универзитетски години Од 1884 до 1889 година, Мережковски студирал историја и филологија на Универзитетот во Санкт Петербург, каде што неговата докторска теза била за Монтењ. Научил неколку странски јазици и развил силен интерес за француската литература, филозофијата на позитивизмот и теориите на Џон Стјуарт Мил и Чарлс Дарвин. Сепак, неговите студентски години биле без радост. „Универзитетот не ми даде повеќе од гимназијата. Никогаш немав соодветно – ниту семејство, ниту образование“, напишал тој во својата автобиографија од 1913 година.
Во 1884 година, Мережковски (заедно со Надсон) се приклучил на Литературното друштво на Санкт Петербург, по препорака на Алексеј Плешчеев. Вториот го запознал младиот поет со семејството на Карл Давидов, раководител на Конзерваториумот во Санкт Петербург.
Под водство на вториот, Мережковски, додека сè уште беше универзитетски студент, се впуштил во долго патување низ руските провинции каде што се сретнал со многу луѓе, особено со водачи на религиозни култови. Тој престојувал некое време во селото Чудово каде што живеел Успенски, и двајцата мажи поминале многу бессони ноќи дискутирајќи за работи како „религиозното значење на животот“, „космичката визија на обичниот човек“ и „моќта на земјата“. Во тоа време Мережковски сериозно размислувал да го напушти главниот град за да се насели на некое далечно село и да стане учител.
Друго големо влијание имал Михајловски, кој го запознал младиот човек со персоналот на „Северни вести“, литературно списание што го основал со Давидова. Тука Мережковски се сретнал со Владимир Короленко и Всеволод Гаршин, а подоцна и со Николај Мински, Константин Балмонт и Фјодор Сологуб: идните водачи на руското симболистичко движење.
На почетокот на 1888 година, Мережковски дипломирал на Универзитетот и тргнал на турнеја низ јужна Русија, почнувајќи од Одеса. Во Борјоми ја запознал 19-годишната поетеса Зинаида Гипиус. Двајцата се заљубиле и на 18 јануари 1889 година се венчале во Тифлис, правејќи го веројатно најплодниот и највлијателен пар во историјата на руската литература.
Доцните 1880-ти до почетокот на 1890-тите Главното литературно деби на Мережковски се случи со објавувањето на „Поеми (1883–1887)“ во 1888 година.
Тоа го доведе авторот во фокусот на најомилено критичко внимание, но - дури и заедно со „Протопоп Авакум“, поетски еп објавен истата година, не можеше да ги реши финансиските проблеми на младото семејство. За среќа, Гипиус се преобрази во плодна писателка на фикција, пишувајќи романи и новелети со таква леснотија што подоцна се мачеше да ги запомни нивните имиња. Повремените милостини на Сергеј Мережковски, исто така, им помогнаа на сопругот и сопругата да го одржат својот оскуден буџет.
Откако дотогаш го изгуби интересот за поезија, Дмитриј Мережковски разви силен афинитет кон грчката драма и објави преводи на Есхил, Софокле и Еврипид во „Вестник Европа“. Овие преводи од старогрчки јазик, вклучувајќи го и неговото подоцнежно дело за „Дафнис и Хлое“ (прозна верзија, 1896 година), иако во голема мера занемарени од современите критичари, подоцна се сметаа за „гордост на руската школа за класичен превод“, според биографот Јуриј Зобнин.
Кон крајот на 1880-тите, Мережковски дебитираше како литературен критичар со есеј за Антон Чехов насловен како „Новороден талент соочен со истото старо прашање“ и објавен од „Северни Вестник“. Откако во прозата на својот субјект забележа „семе на ирационална, алтернативна вистина“, Мережковски ненамерно стави крај на своето пријателство со Михајловски и го забавуваше Чехов, кој во своето писмо до Плешчеев го спомена „вознемирувачкиот недостаток на едноставност“ како главна грешка на статијата. Мережковски продолжи во истата насока и на тој начин го измисли (ретроспективно) сосема новиот жанр на филозофски есеј како форма на критичка теза, нешто нечуено во руската литература претходно. Биографските дела на Мережковски за Пушкин, Достоевски, Гончаров, Мајков, Короленко, Плиниј и Калдерон го скандализираа современиот литературен естаблишмент. Подоцна, собрани во том наречен „Вечните придружници“, овие есеи беа прогласени за модерни класици, а нивниот автор беше пофален како „најсуптилни и најдлабоки од руските литературни критичари од крајот на XIX - почетокот на XX век“ од страна на литературниот историчар Аркадиј Долинин. „Вечните придружници“ станаа толку почитувано дело на литературната уметност во почетокот на 1910-тите што томот беше официјално избран како почесен подарок за одлични матуранти од гимназија.
Во мај 1890 година Љубов Гуревич, новиот раководител на обновениот „Северни вестик“, го претвори поранешното безбедно засолниште на народниците во возбудлив клуб за членовите на растечката сцена на експериментална литература, означена како „декадентна“ од критичарите. Новата драма на Мережковски „Силвио“ беше објавена таму, а преводот на „Гавранот“ од Едгар Алан По го следеше примерот. Други списанија исто така се заинтересираа за младиот автор: „Руска мисла“ ја објави неговата поема „Вера“ (подоцна вклучена во неговата збирка „Симболи“, прогласена за едно од раните ремек-дела на рускиот симболизам, а нејзиниот шарен мистицизам обезбедуваше здрав противотров на „рефлексиите“ на народниците за општествениот живот. Брјусов „апсолутно се заљубил во него“, а Пјотр Перцов години подоцна признал: „За мојот млад ум „Вера“ на Мережковски звучеше многу посупериорно од овој досаден и старомоден Пушкин.“