мини|„Свети Ѓорѓи и змејот“ од Густав Моро, 1889–90

Христијанската митологија — збир на митови поврзани со христијанството. Терминот опфаќа широк спектар на легенди и наративи, особено оние кои се сметаат за свети наративи. Митолошките теми и елементи се јавуваат низ целата христијанска книжевност, вклучувајќи повторувачки митови како што се искачување на планина, оската на светот, митови за борба, спуштање во Подземјето, приказни за бог кој умира и воскреснува, мит за потоп, приказни за основање на племе или град и митови за големи јунаци (или светци) од минатото, рајови и саможртва.

Различни автори го употребувале терминот и за да се осврнат на други митолошки и алегориски елементи пронајдени во Библијата, како што е приказната за Левијатан. Терминот се применувал за митови и легенди од средниот век, како што се приказната за Свети Ѓорѓи и Змејот, приказните за кралот Артур и неговите витези на тркалезната маса и легендите за Парцивал. Поголемиот број на коментатори ја класифицирале епската поема „Изгубениот рај“ на Џон Милтон како дело од христијанската митологија. Терминот се применувал и за современи приказни што се вртат околу христијански теми и мотиви, како што се делата на К.С. Луис, Џ.Р.Р. Толкин, Меделин Ленгл и Џорџ Мекдоналд.

Низ вековите, христијанството се поделило на многу деноминации. Не сите од овие деноминации го имаат истиот сет на свети традиционални наративи. На пример, библиските книги прифатени од Римокатоличката црква и источните православни цркви вклучуваат голем број текстови и приказни (како оние раскажани во Книга Јудита и Книга Товит) што многу протестантски деноминации не ги прифаќаат како канонски.

Ставови Христијанскиот теолог и професор по Нов завет, Рудолф Бултман, напишал дека: Космологијата на Новиот завет во суштина претставува мит по карактер. Светот во него се гледа како трикатна структура, со земјата во средината, небото горе и подземјето долу. Небото е живеалиште на Бога и на небесните суштества - ангелите. Подземјето е пекол, местото на маките. Дури и земјата е повеќе од сцена на природни, секојдневни настани, на тривијална тркалезна и вообичаена задача. Таа е сцена на натприродната активност на Бога и неговите ангели од една страна, и на Сатаната и неговите демони од друга страна. Овие натприродни сили интервенираат во текот на природата и во сè што луѓето мислат, сакаат и прават. Чудата воопшто не се ретки. Човекот не е во контрола на сопствениот живот. Злите духови можат да го освојат. Сатаната може да го инспирира со зли мисли. Алтернативно, Бог може да ја поттикне неговата мисла и да ги води неговите цели. Тој може да му даде небесни виденија. Тој може да му дозволи да го слушне неговиот збор за помош или некое барање. Тој може да му ја даде натприродната моќ на својот Дух. Историјата не следи мазен непрекинат тек; таа е ставена во движење и контролирана од овие натприродни сили. Овој еон (живот) е држен во ропство од Сатаната, гревот и смртта (бидејќи „силите“ се токму она што се), и брза кон својот крај. Тој крај ќе дојде многу наскоро и ќе има форма на космичка катастрофа. Ќе биде свечено отворен со „маките“ од последното време. Потоа Судијата ќе дојде од небото, мртвите ќе воскреснат, ќе се случи последниот суд и луѓето ќе влезат во вечно спасение или проклетство.

Митовите како традиционални или свети приказни мини|Патувањето на Свети Брендан, од германски ракопис Во најширока научна смисла, зборот мит едноставно значи традиционална приказна. Сепак, голем број на научници го ограничуваат терминот „мит“ на свети приказни. Фолклористите честопати одат подалеку, дефинирајќи ги митовите како „приказни за кои се верува дека се вистинити, обично свети, сместени во далечното минато или други светови или делови од светот, и со вончовечки, нечовечки или херојски ликови“.

Во класичниот старогрчки јазик, muthos, од кој потекнува македонскиот збор мит, значел „приказна, наратив“. До времето на Христос, muthos започнал да ги добива конотациите на „басна, фикција“, и раните христијански писатели честопати избегнувале да ја нарекуваат приказната од канонските списи „мит“. Апостол Павле го предупредил Тимотеј да нема никаква врска со „безбожни и глупави митови“ (bebēthous kai graōdeis muthous). (τοὺς δὲ βεβήλους καὶ γραώδεις μύθους παραιτοῦ). Ова негативно значење на „мит“ преминало во популарна употреба. Некои современи христијански научници и писатели се обиделе да го рехабилитираат терминот „мит“ надвор од академијата, опишувајќи ги приказните во канонските списи (особено приказната за Христос) како „вистински мит“; примери се К.С. Луис и Ендру Грили. На пример, според Расел, стр. 205–206, средновековниот схоластички теолог Абелар верувал „дека праведните пагани биле просветлени и спасени од Словото за време на нивниот живот“. Расел, исто така, предлага друго можно објаснување што схоластичките теолози не го земале предвид: „Христос умре за сите човечки суштества каде и да се во просторот или времето. Неговата жртва беше вградена во планот на спасението за цела вечност и таа влијае на оние што доаѓаат по воплотувањето не повеќе отколку на оние што дојдоа пред нив“. Неколку современи христијански писатели, како што е Клајв С. Луис, ги опишале елементите на христијанството, особено приказната за Христос, како „мит“ што е исто така „вистински“ („вистински мит“). Други се противат на поврзувањето на христијанството со „мит“ од различни причини: поврзувањето на терминот „мит“ со политеизам, Greidanus 23 употребата на терминот „мит“ за означување на лага или неисторичност, и недостатокот на усогласена дефиниција за „мит“. Како примери за библиски митови, Евери го наведува извештајот за создавањето во Битие 1 и 2 и приказната за искушението на Ева.

Христијанската традиција содржи многу приказни кои не потекнуваат од канонски христијански текстови, но сепак прикажуваат христијански теми. Овие неканонски христијански митови вклучуваат легенди, народни приказни и разработки на канонската христијанска митологија. Христијанската традиција создала богато тело од легенди кои никогаш не биле вклучени во официјалните списи. Легендите биле основна компонента на средновековната книжевност. Примери за тоа се хагиографии како што се приказните за Свети Ѓорѓи или Свети Валентин. Пример за тоа е историскиот и канонизиран Брендан Морепловецот, ирски црковник од 6 век и основач на манастири. Околу неговата автентична фигура било вткаено ткиво кое е веројатно легендарно, а не историско: Navigatio или „Патувањето на Брендан“. Легендата дискутира за митските настани во смисла на натприродни средби. Во оваа нарација, Брендан и неговите сопатници на бродот се среќаваат со морски чудовишта, рајски остров и пловечки леден остров и карпест остров населен со свет пустиник: буквално настроените верници сè уште се обидуваат да ги распознаат и пронајдат „островите на Брендан“ во вистинската географија. Ова патување било рекреирано од Тим Северин, што укажува дека биле сретнати китови, ледени брегови и рокол.

Народните приказни сочинуваат голем дел од неканонската христијанска традиција. Фолклористите ги дефинираат народните приказни (за разлика од „вистинските“ митови) како приказни кои нивните раскажувачи ги сметаат за чисто фиктивни и на кои честопати им недостасува специфична просторна или временска поставка. Народните приказни со христијанска тематика широко кружиле помеѓу селското население. Еден широко распространет жанр на народни приказни е оној на Покајничкиот Грешник (класифициран како Тип 756A, B, C, во индексот на типови приказни на Арне-Томпсон); друга популарна група народни приказни опишуваат паметен смртник кој го надмудрува Ѓаволот. Не сите научници ја прифаќаат фолклористичката конвенција за примена на термините „мит“ и „народна приказна“ на различни категории на традиционална нарација.

Христијанската традиција создала голем број на популарни приказни кои разработуваат канонски списи. Според едно англиско народно верување, одредени билки ја добиле својата денешна лековита моќ од тоа што биле употребени за лекување на раните на Христос на планината Голгота. Во овој случај, неканонската приказна има врска со неканонска форма на фолклор - имено, народната медицина. Артуровата легенда содржи голем број разработки на канонската митологија. На пример, Сер Балин го открива светото копје, кое го прободело Христос. Според традицијата широко потврдена во раните христијански списи, черепот на Адам лежел закопан на Голгота; кога Христос бил распнат, неговата крв паднала врз черепот на Адам, симболизирајќи го искупувањето на човештвото од гревот на Адам.

Христос

Евангелските книги за Исус Христос, неговиот живот и смрт. Овде авторот ја комбинира нарацијата со приказна за тоа како „се појавила“ целата христијанска теологија. На пример, приказната за Исус како „збор“ или „ Логос “ (Јован 1:1), воплотувањето на Логосот или Синот Божји како човекот Исус (на пр., Лука 1:35) и Христовото искупување за гревовите на човештвото (на пр., Матеј 26:28). Важни наративи во евангелските извештаи вклучуваат: Чудото на зачнувањето и раѓањето на Исус на Христос од Дева Марија Крштевањето на Исус Сатановото Христово искушение Преображението на Исус Исусови параболи Тајната вечера Смртта и воскресението на Исус Вознесение Делата на апостолите – приказната за раната христијанска црква, службата на дванаесетте апостоли и на апостол Павле. Слегувањето на Светиот Дух врз учениците на Исус по Вознесението.

Есхатологија

Доаѓањето на Антихристот Второто доаѓање Воскресението на мртвите Судниот ден Конечното и целосно воспоставување на Божјето Царство на земјата

Други примери десно|мини|Данте и Беатриче гледаат кон највисокото небо (Емпиреанот), илустрација за Божествена комедија од Гистав Доре (1832–1883), Парадизо Канто 31. Примери за (1) христијански митови што не се споменати во канонот и (2) книжевни и традиционални разработки на канонската христијанска митологија:

Верзии на христијанската митологија што ги користело гностичкото христијанство Валентинскиот мит за создавањето во кој се вклучени Софија и демиургот. Манихејскиот мит за создавањето. Гностичките извештаи за Исус, од кои некои претставуваат докетски поглед на Исус. Литературни третмани на христијанскиот канон или теологија „Изгубениот рај“ од Џон Милтон, во кое се опишува бунтот на Сатаната против Бога и падот на човекот, и неговиот „Вратен рај“, во кој се опишува искушението на Христос од страна на Сатана. „Божествената комедија“ од Данте Алигиери е книжевна алегорија што опишува посета на пеколот, чистилиштето и рајот. „Прогресот на аџијата“ од Џон Банјан, христијанска духовна алегорија. „Регресијата на аџијата“ од К.С. Луис, посовремена христијанска духовна алегорија. Според некои толкувања, улогата на Аслан во „Лавот, вештерката и орманот“ од К.С. Луис алегориски ја претставува Христовата смрт и воскресение (иако Луис негира дека приказната е директна алегорија). Легенди за христијански светци и херои. Примери за нив се Авгар од Едеса, Јован и Свети Ѓорѓи. Легендите за светците најчесто се нарекуваат хагиографии. Некои такви приказни се многу чудесни, како оние што се наоѓаат во „Златната легенда“ на Јаков Ворагински; други, помалку. Приказни за артефакти како што се Светиот Грал, Светото Копје и Торинското платно. Имиња и биографски детали дадени за неименувани библиски ликови Легендите за кралот Артур и Карло Велики како христијански кралеви, особено „Потрагата по Светиот Грал“. Легендарна историја на христијанските цркви, како што се приказните од крстоносните војни или паладините во средновековната романса. Легенди за витезите Темплари и Сионскиот приорат. Средновековни христијански приказни за ангели и ангели чувари. Неканонски разработки или измени на библиските приказни, како што се приказните за Салома, Тројцата мудреци или Свети Дисмас.

Врски со други системи на верување

Еврејска митологија

Космогонија Наративот за 7-дневната седмица на создавањето (Битие 1:1—2:3) Наративот за Еден (Битие 2:4—3:24) Потекло