Друштво на хрватските книжевници (; скратено ДХК) — официјално здружение на хрватските книжевници. Било основано во 1900 година во Загреб со цел „да ги обедини книжевниците и да им помогне да се поддржуваат едни со други, како и да ја претставува хрватската книжевност без оглед на политичките цели“, „да ги заштити интересите и да го зголеми угледот на книжевниците“ и „да ги поддржува своите членови и нивните сирачиња“. Претседател на ДХК е Хрвојка Михановиќ Салопек, додека Жељка Ловренчиќ и Мирко Ќуриќ се потпретседатели.

Историја Во 1897 година, Хрватскиот клуб на книжевници (Klub hrvatskih književnika) неофицијално делувал како дел од Здружението на хрватски уметници (Društvo hrvatskih umjetnika), а го водел Миливој Дежман. Во 1898 година бил постигнат првиот неформален договор за основање на Хрватското здружение на книжевници и бил напишан законски предлог. Матица хрватска во 1899 година одобрила основање на посебно здружение, а на 17 март 1900 година владата ги одобрила неговите правила. Правилникот утврдил четири категории членови: вистински членови (pravi članovi), основачи на здружението (zakladnici), основачи (utemeljitelji) и придружни членови (izvanredni članovi). Здружението го основале таканаречените Млади писатели, за разлика од Старите писатели собрани во „Матица хрватска“ и неговото списание Вијенац.

На основачкиот состанок на 2 април 1900 година, одржан во присуство на 103 писатели, Иван Трнски бил избран за прв претседател на Друштвото. Во 1906 година бил основан месечникот „Современик“. На крајот на 1908 година била основана серијата „Современи хрватски писатели“, која била особено истакната под уредништво на Јулије Бенешиќ (1909–1920). Во таа серија била објавена познатата антологија „Хрватска млада лирика“ (Hrvatska mlada lirika) во 1914 година.

Првите години на здружението биле обележани со заеднички напори кон „Матица хрватска“ - публикациите на здружението од серијата „Современи хрватски писатели“ и списанието „Современик“ биле поддржани од „Матица хрватска“ како евентуално заеднички објавени. Во исто време, друштвото се залагало за книжевно единство на Хрватите и Србите, а биле дадени и предлози за издавање на заедничко книжевно списание. Во 1914 година, здружението било привремено ставено во мирување со владина одлука поради Првата светска војна. Повоените напори на здружението биле обележани со поддршка на лингвистичкото и правописното обединување на Хрватите и Србите.

Поради неуспешни договори со „Матица хрватска“, финансиски загуби и жестока конкуренција на новоформираните списанија, „Современик“ престанал да се издава во 1922 година, а откако привремено бил издаден во 1923 година, повторно бил прекинат во 1924–1926 година. Темата за основање на Сојуз на писатели на Југославија била активно дискутирана, а по предлогот на Сојузот на писатели во Белград „сите писатели од нашата земја да бидат обединети во едно здружение“, Комитетот на Друштвото на хрватските книжевници одговорил во 1927 година дека ваквите иницијативи се сè уште прерани и наместо тоа предложил сојуз на автономни здруженија.

Смртта на Стјепан Радиќ уште повеќе го зајакнал хрватскиот национален дух на друштвото. Друштвото работело и за време на Независна Држава Хрватска. Во 1945 година, Друштвото било преименувано во Друштво на книжевници на Хрватска (Društvo književnika Hrvatske), биле одобрени нови правила и бил избран нов одбор со Лука Перковиќ за претседател. Неколку десетици писатели биле казнети со забрана за нивната јавна работа и привремено суспендирање на објавувањето на нивните дела.

Во 1949 година во Загреб се одржал Вториот конгрес на Сојузот на писатели на Југославија, на кој била избрана новата управа со Иво Андриќ како претседател, и одбор составен од Мирослав Крлежа, Марин Франичевиќ, Јосип Барковиќ, Петар Шегедин, Виктор Цар Емин и Славко Колар. Во 1964 година, пленумот на друштвото едногласно ја усвоил Декларацијата за статусот и името на хрватскиот книжевен јазик, а за време на Хрватската пролет здружението застанало на страната на Матица хрватска во поддршка на движењето. Во 1980-тите, особено по последниот конгрес на Сојузот на писатели на Југославија во Нови Сад во 1985 година, друштвото било поактивно вклучено во политичкиот живот, обично преку пишување отворени писма во одбрана на хрватскиот јазик или граѓанските права на поединечните писатели. Во 1990 година, било вратено изворното име на Друштвото.

Во 2002 година, неколку поранешни членови, незадоволни од состојбата на здружението, го основале Хрватското друштво на писатели (Hrvatsko društvo pisaca). Првиот претседател на новото здружение, Велимир Висковиќ, ја објаснува потребата од отцепување со доминацијата на радикалната десничарска националистичка идеологија во ДХК.

Друштвото денес Друштвото има подрачни ограноци во Пула, Риека, Задар, Сплит, Осиек и Чаковец. Издава неколку списанија: Мост (Most), Република (Republika) и Корабљица. Серијата „Современи хрватски писатели“ е обновена под името „Книжница на Друштвото на хрватските книжевници“ (Knjižnica Društva hrvatskih književnika). Воспоставени се неколку книжевни награди.

Претседатели

Стјепан Милетиќ Натко Нодило Ксавер Шандор Ѓалски (двапати) Никола Андриќ (двапати) Бранимир Ливадиќ Миховил Николиќ Милутин Цихлар Нехајев Миливој Дежман Стјепан Тронтл Фрањо Фанцев Илија Јаковљевиќ Миле Будак Лука Перковиќ (1945–1948) Славко Колар (1948–1952) Иван Дончевиќ (1952) Петар Шегедин (1953, 1968–1970) Мирко Божиќ (1954, 1959–1960) Мирослав Фелдман (1955) Вјекослав Калеб (1956) Маријан Матковиќ (1957–1958) Јуре Каштелан (1961) Добриша Цесариќ (1962) Драгутин Тадијановиќ (1963) Густав Крклец (1964, 1974–1976) Влатко Павлетиќ (1965–1968) Иво Франгеш (1970–1972) Јуре Франичевиќ-Плочар (1972–1974) Јосип Барковиќ (1976–1977) Миливој Славичек (1978–1979) Шиме Вучетиќ (1980–1981) Перо Будак (1982–1984) Марија Пеакиќ Микуљан (1985–1989) Неѓељко Фабрио (1989–1995) Анте Стамаќ (1995–1999) Славко Михалиќ (1999–2005) Стјепан Чуиќ (2005–2008) Борбен Владовиќ (2008–2011) Божидар Петрач (2011–2014) и (2014-2017) Ѓуро Видмаровиќ (2017-2020) Златко Крилиќ (2020–2023) Хрвојка Михановиќ Салопек (2023-)

Поврзано Сојуз на писателите на Југославија Матица хрватска

Наводи

Категорија:Хрватски јазик Категорија:Книжевни друштва Хрватска