Повелбата за правата од 1689 година (1 Will. & Mar. Sess. 2. c. 2) или Повелба за правата од 1688 година — акт на Парламентот на Англија со кој биле утврдени одредени основни граѓански права и се променило наследувањето на англиската круна, а актот останал клучен статут во англиското уставно право.

Во голема мера заснован на идеите на политичкиот теоретичар Џон Лок, Повелбата утврдила уставен услов Круната да побара согласност од народот претставен во Парламентот, а со тоа освен што поставува ограничувања на овластувањата на монархот, ги утврдувал и правата на Парламентот, вклучувајќи редовни парламенти, слободни избори и парламентарни привилегии, а воедно и ги наведувал индивидуалните права, вклучувајќи ја забраната за сурови и невообичаени казни и правото да не се плаќаат даноци наметнати без одобрение на Парламентот и за крај опишува и осудува неколку злодела на англискиот крал Џејмс II.

На 16 декември 1689 година, Повелбата за правата добила кралска согласност и претставувала преформулирање во законска форма на Декларацијата за правата презентирана од Конвенцискиот парламент на Вилијам III и Марија II во февруари 1689 година, со која ги поканува да станат заеднички суверени на Англија, со што го заменува Џејмс II, за кој се вели дека абдицирал и го оставил тронот празен.

Во Обединетото Кралство, Законот се сметал за основен документ на некодифициран британски устав, заедно со Магна Карта, Петицијата за права, Законот Хабеас Корпус од 1679 година и Парламентарните закони од 1911 и 1949 година, а во Шкотска важел посебен, но сличен документ, Законот за барање за права од 1689 година кој бил еден од моделите што се користеле за изготвување на Повелбата за права на Соединетите Американски Држави, Декларацијата за човекови права на Обединетите нации и Европската конвенција за човекови права.

Заедно со Законот за населување од 1701 година, тој останал на сила во сите територии на Комонвелтот, како што е изменет со Пертскиот договор.

Позадина Во текот на 17 век, се појавил обновен интерес за Магна карта, а во 1628 година, Парламентот на Англија ја усвоил Петицијата за права со која се воспоставиле одредени слободи за поданиците.

Англиската граѓанска војна (1642–1651) се водела помеѓу кралот и олигархискиот, но избран парламент, а за време на која идејата за долгорочни политички партии се оформила со „Големите на армијата од новиот модел“ и скромните, под влијание на рамноправните личности кои дебатираа за нов устав во дебатите во Патни од 1647 година.

Парламентот во голема мера бил заплашен од извршната власт за време на Протекторатот (1653–1659) и поголемиот дел од 25те години од англиската реставрација на Чарлс II од 1660 година, но сепак, со предноста на растот на печатените памфлети и поддршката од Лондон Сити, тој бил во можност да ублажи дел од извршната ексцесност, интригите и дарежливоста на владата, а особено министерството на Кабал, кое потпишало Таен договор од Довер со кој Англија и Франција станале сојузници во потенцијална војна против често сојузниците на Холандската Република.

Веќе го донеле Законот од 1679 година, кој ја зајакнал конвенцијата што забранувала притвор без доволна причина или докази.

Славна револуција

Приговори на политиките на англискиот крал Џејмс II (Џејмс VII од Шкотска и Џејмс II од Ирска), кои биле група англиски парламентарци што го поканиле холандскиот намесник Вилијам III од Оранж-Насау (Вилијам Оранжски) за да го собори кралот.

Успешната инвазија на Вилијам со холандска флота и војска довела до бегство на Џејмс во Франција, а во декември 1688 година, врховните верници на кралството го назначиле Вилијам за привремен гувернер и општо било прифатено дека таквата акција е уставна ако монархот е неспособен, а врховните верници свикале собрание од многу членови на парламентот кое повикало на избор на Англиски конвенциски парламент, кој се состанал на 22 јануари 1689 година.

Декларација за правата

мини|Гравура од 18 век, заснована на цртеж од Семуел Вејл, на која е претставена Повелбата за правата на Вилијам III и Марија II На 29 јануари 1689 година првпат бил даден предлогот за составување на изјава за правата и слободите и нивното кршење од страна на Џејмс во Долниот дом, при што членовите тврделе дека Домот „не можел да одговори на нацијата или на принцот од Оранџ сè додека не прогласиле кои права се нарушени“ и дека Вилијам „не можел да се налути ако создавале услови за да се обезбеди за иднината“ со цел „да им оддадат правда на оние што нè испратиле овде“.

На 2 февруари истата година, специјално свикан комитет поднел извештај до Долниот дом на 23 Главни лица за жалби, кои Долниот дом ги одобрил и додал некои свои, но сепак на 4 февруари Долниот дом одлучил да му наложи на комитетот да направи разлика помеѓу „општите глави, како што се воведни закони за нови закони, од оние што биле декларативни за антички права“, а веќе на 7 февруари Долниот дом ја одобрил оваа ревидирана Декларација за правата и на 8 Февруари му наложи на комитетот да ја состави во еден текст Декларацијата (со отстранети заглавјата кои биле „вовед во нови закони“), резолуцијата од 29 јануари и предлогот на лордовите за ревидирана заклетва за верност која поминала во Долниот дом без поделба.

На 13 Во февруари, службеникот на Домот на лордовите ја прочитал Декларацијата за правата, а маркизот од Халифакс, во име на сите имоти на кралството, ги замолил Вилијам и Мери да го прифатат тронот, а на тоа Вилијам одговорил во име на својата сопруга и себеси: „Со благодарност го прифаќаме она што ни го понудивте“.

Потоа отишле во поворка до Големата порта во Вајтхол каде на церемонија во Банкетната куќа, Томас Сент Џорџ ги прогласил за крал и кралица на Англија, Франција и Ирска, по што се упатиле кон Кралската капела, а проповедта ја одржал епископот од Лондон.

На 11 Април тие биле крунисани и положиле заклетва дека ќе ги почитува законите донесени од Парламентот, а законот за крунисување од 1688 година предвидувал нова крунисувачка заклетва, според која монарсите требало „свечено да ветат и да се заколнат дека ќе управуваат со народот на ова кралство Англија и со териториите што му припаѓаат, според статутите за кои е договорено во парламентот и законите и обичаите на истото“ и воедно требало да ги одржуваат Божјите закони, вистинското исповедање на Евангелието и протестантската реформирана вера утврдена со закон што ја заменило заклетвата која повеќе му одложувала на монархот, бидејќи претходната заклетва барала од монархот да владее врз основа на „законите и обичаите... доделени од кралевите на Англија“.

Законот Декларацијата за правата била донесена со Закон на Парламентот, Повелбата за правата од 1689 година, која добила кралска согласност во декември1689.

Законот потврдил „одредени антички права и слободи“ со тоа што прогласил дека:

наводната моќ за суспендирање на законите и укинување (т.е. игнорирање) на законите од страна на кралската власт без согласност на Парламентот е нелегална; комисијата за црковни цели е нелегална; Наплатата на даноци без одобрение од Парламентот е нелегална; поданиците имаат право да поднесуваат петиции до кралот, а гонењата за такви петиции се нелегални; Чувањето постојана војска во време на мир, освен ако тоа не е со согласност на Парламентот, е противзаконско; Протестантите можат да имаат оружје за одбрана соодветно на нивните услови и како што е дозволено со закон; изборот на членови на Парламентот треба да биде слободен; Слободата на говорот и дебатите или постапките во Парламентот не треба да се оспорува или доведува во прашање во кој било суд или место надвор од Парламентот; не треба да се бара прекумерна кауција, ниту да се изрекуваат прекумерни казни, ниту да се изрекуваат сурови и необични казни; поротниците во судењата за велепредавство треба да бидат слободни сопственици на имот; ветувањата за казни и конфискации пред осудата се незаконски и ништовни; За решавање на сите поплаки и за измена, зајакнување и зачувување на законите, парламентите треба да се одржуваат често.

Законот го прогласил бегството на Џејмс од Англија по Славната револуција за абдикација од престолот и во него биле наведени 12 политики на Џејмс со кои Џејмс планирал да „се обиде да ја поткопа и истреби протестантската религија и законите и слободите на ова кралство“.

Тие биле:

со преземање и вршење на овластување за укинување и суспендирање на закони и извршување на закони без согласност на Парламентот; со гонење на Седумте епископи; со воспоставување на судот на комесари за црковни цели; со наплаќање даноци за употреба на Круната, преправајќи се дека е прерогатив, како да е тоа доделено од Парламентот; со собирање и одржување на постојана војска во ова кралство во време на мир без согласност на Парламентот; со тоа што протестантите биле разоружани во исто време кога папистите беа вооружени и вработени спротивно на законот; со кршење на слободата на избор на членови за служба во Парламентот; преку гонења во Кралскиот суд за прашања и причини познати само во Парламентот, и преку разни (различни) други произволни и нелегални постапки; со вработување на неквалификувани лица во поротници во судења и поротници во судења за велепредавство кои не биле слободни сопственици; со наметнување прекумерна кауција на лица сторени во кривични случаи против законите донесени за слободата на поданиците; со изрекување претерани парични казни и незаконски и сурови казни; со давање неколку грантови и ветувања за казни и конфискации пред каква било осуда или пресуда против лицата врз кои истите требаше да се наметнат;

сите од кои биле прогласени за целосно и директно спротивни на познатите закони, статути и слобода на царството.

Во прелудиум на Законот за населување што пристигнал 12 години подоцна, Повелбата за правата им забранила на римокатолиците да влезат во престолот на Англија бидејќи „од искуство било утврдено дека е несоодветно со безбедноста и благосостојбата на ова протестантско кралство да биде управувано од папски принц“ и така, Вилијам III и Марија II биле именувани за наследници на Џејмс II и дека престолот прво преминал од нив на наследниците на Мери, потоа на нејзината сестра, принцезата Ана од Данска и нејзините наследници и, потоа, на сите наследници на Вилијам преку подоцнежен брак.

Амандмани и наследство Повелбата за правата подоцна била дополнета со Законот за населување од 1701 година, кој бил договорен од Парламентот на Шкотска како дел од Договорот за Унијата и ја изменил линијата на наследување на тронот утврдена во Повелбата за правата, но сепак, и Повелбата за правата и Барањето за права многу придонеле за воспоставување на концептот на парламентарен суверенитет и ограничување на овластувањата на монархот.This vigorous assertion of the rights of the subject meant that the Bill of Rights is often seen as parallel in importance with Magna Carta itself.

Се сметало дека овие закони ја воспоставиле уставната монархија, и, заедно со казнените закони, ги решиле голем дел од политичките и религиозните превирања што ги потресоа Шкотска, Англија и Ирска во 17 век.

Законот ги зајакнал Петицијата за права и Законот за Хабеас Корпус од 1679 година со кодифицирање на одредени права и слободи, а кои биле опишани од страна на Вилијам Блекстоун како Основни закони на Англија и правата изразени во овие закони станале поврзани со идејата за правата на Англичаните.

Повелбата за правата директно влијаела врз Декларацијата за правата на Вирџинија од 1776 година која пак влијаела врз Декларацијата за независност.

Иако не била сеопфатна изјава за граѓанските и политичките слободи, сепак Повелбата за правата претставувала една од пресвртниците во развојот на граѓанските слободи во Обединетото Кралство и модел за подоцнежните, поопшти изјави за правата меѓу кои биле и Повелбата за правата на Соединетите Американски Држави, Француската декларација за правата на човекот и граѓанинот, Универзалната декларација за човекови права на Обединетите нации и Европската конвенција за човекови права.