Colobus congoensis — вид мајмуни од родот колобуси од семејството старосветски мајмуни од редот примати. Тој е ендемичен за мала област на низинска тропска шума помеѓу реките Ломами и Лило во источно-централниот дел на Демократска Република Конго (Екваторијална Африка), чиј поголем дел се наоѓа во рамките на националниот парк Ломами.Hart, J. et al. (2026). Официјално е опишан во 2026 г. Ова е седми признат вид колобус и петти нов вид африкански мајмун опишан во последните 75 години.Yale University (2026).

Мајмунот е релативно мал (за колобус) и претежно црн. Се одликува со розова или портокалово-кремаста дамка од гола кожа околу устата и ноздрите, сместена на темното лице што вклучува сивкаста маска околу очите, како и впечатлива бела дамка околу анусот. Генетските, анатомските и акустичните податоци укажуваат на тоа дека негов најблизок сродник е црниот колобус (Colobus satanas) од Западно-централна Африка, кој живее на оддалеченост поголема од 1200 километри. Се проценува дека еволутивните линии на овие видови се разделиле пред околу 5 милиони години, што претставува најдлабоко познато разделување на сестрински видови во рамките на родот колобуси.ScienceAlert (2026). Првооткривачите на видот препорачале тој да се класифицира како загрозен вид во Црвениот список на Меѓународниот сојуз за заштита на природата.

Историја на откритието Првите докази за новиот вид се појавиле во 2008 г. за време на истражувањето на басенот на реката Ломами од страна на членовите на фондацијата Лукуру, во област што подоцна станала национален парк Ломами (Екваторијална Африка). Ешли Воспер и Бернар Икембело фотографирале непознат мајмун во високиот шумски масив на источниот брег на реката Ломами во секторот Курбиро, наречен така по шесте големи свиоци на реката Ломами. Иако на фотографијата се гледал само дел од животното, теренската група силно се сомневала дека ова не е ниту еден од видовите мајмуни што веќе им биле познати во овој регион. По првичното набљудување, не биле примени нови извештаи сѐ до ноември 2018 г., кога Жан-Пјер Капале предводел патрола во секторот Курбиро и фотографирал црн мајмун со светли ознаки околу устата и бело перијанално дамче. Овие одлики не биле карактеристични за ниту еден од познатите видови примати во оваа област. Во текот на следните 10 месеци, Капале и неговата екипа, користејќи патролирање и насочени пребарувања во придружба на месни теренски помошници, го откриле и го фотографирале мајмунот уште седумпати на различни места. Споредбата на фотографиите направени во 2008 г. покажала дека мајмунот откриен од Капале припаѓал на истиот вид како и претходно непознатиот мајмун забележан пред десет години.Hart, J. et al. (2026).

Новооткриениот вид колобус е малку познат на месните заедници, дури и во рамките на неговиот ареал. Ова е во спротивност со опсежните знаења за другите примати во овие заедници. Жителите од само осум од 52 испитани локалности што граничат со ареали на новиот вид известиле за познавање на овој примат и успеале точно да го опишат. Во едно интервју, ловец што еднаш случајно го усмртил овој мајмун, го опишал, но не можел да му даде месно име. Друг ловец го опишал силниот мирис на овој вид. Видот бил опишан како тивок и повлечен, со локализирана распространетост. Неколку информанти изјавиле дека неговите повици, кои според извештаите најчесто се слушале во зори, потсетувале на режењето на анголскиот колобус (C. angolensis).

Таксономија Colobus congoensis бил опишан во јули 2026 г. во списанието PLOS One од група истражувачи под водство на Џон А. Харт, Јуниор Д. Амбоко и Кејт М. Детвајлер, која работела со истражувачи од институции како што се Фондацијата за истражување на дивиот свет Лукуру, Франкфуртското зоолошко друштво, Флоридскиот атлантски универзитет и Јејлскиот универзитет.FAU (2026). Тој е класифициран во семејството старосветски мајмуни (Cercopithecidae), потсемејството сакати мајмуни (Colobinae) и родот колобуси (Colobus), кој претходно вклучувал шест вида.

Холотипот претставува кожа и скелет од возрасен мажјак (примерокот YPM MAM 17307 се чува во Музеј на природна историја Пибоди при Универзитетот Јејл, Њу Хејвен, САД), со две возрасни женки означени како паратипи; примероците се добиени од мртви единки одземени од ловци за време на патролирањето во паркот. Типското наоѓалиште се наоѓа на источниот брег на реката Ломами во секторот Биондо во националниот парк Ломами, во провинцијата Чопо.

Етимологија Видовиот епитет congoensis укажува на тоа дека ареалот на видот е ограничен на Демократска Република Конго; авторите го опишале како прв примат именуван по оваа земја.Hart, J. et al. (2026).ScienceAlert (2026). Препорачаното народно име, ликвели (likweli), е месно име што го користи народот Баланга, кој живее западно од реката Ломами. Заедниците Митуку на источната граница на неговиот ареал наместо тоа го нарекуваат „касаба нкони“ (kasaba nkoni), што значи „некој што ја тресе гранката“.

Филогенија Анализата на митохондријалната ДНК покажала дека C. congoensis е сестрински вид на црниот колобус (C. satanas), при што двата вида заедно образуваат сестринска линија во однос на сите други видови колобуси. Споредбата на анатомијата на черепот и забите, како и на режечките вокализации, исто така укажува на блиско сродство со C. satanas. Користејќи ги проценките калибрирани врз основа на фосилни податоци, дивергенцијата помеѓу двата вида била датирана на приближно 5,0 милиони години пред денес, што претставува најдлабока дивергенција на сестрински видови некогаш откриена меѓу мајмуните колобуси.Yale University (2026).

Опис Colobus congoensis е мал долгоопашест колобус (тежина околу 7 кг). Бојата на крзно кај мажјаците и женките практично не се разликува. Крзното на телото, екстремитетите и опашката е црно, при што најдолгите влакна се сместени на горниот дел од рамената и грбот, што кај некои единки може да му даде сјај на крзното и да создаде ефект на наметка. Најупадливата одлика е забележливата дамка од гола, розово-портокалово-кремаста кожа што ја опкружува устата и усниот жлеб и се протега до долниот дел на ноздрите, што остро се издвојува од остатокот од црната муцка; темносивата кожа на јаболчниците и слепоочниците ѝ дава на муцката изглед на маска. Ушите се големи, црни и свиткани по рабовите. Кај двата пола околу аналниот отвор има добро изразена бела дамка од кожа. Кај женките оваа дамка е поголема и без влакна, додека кај мажјаците таа ретко е покриена со тенки бели влакна.Discover Wildlife (2026).

Овој вид е помал по телесна тежина и големина на черепот отколку сите други претставници на родот.Yahoo (2026). Се разликува од блискородствениот црн колобус, чие лице е целосно црно, по светлата дамка на лицето, обемната бела перијанална дамка, помалите размери, пократкото крзно на грбот и отсуството на сноп од долги влакна во основата на опашката.

Влакната на телото се релативно пократки (~9–12,5 см во должина кај мажјаците; ~6–8 см кај женките во средината на грбот). Опашката е главно црна. Кај постарите единки може да се забележат седи влакна по крајот на грбот и самата опашка, како што се гледа кај примерокот YPM MAM 17308, каде што и забите се силно изабени, што укажува на длабока старост на единката. Главата кај двата пола е врамена со долги црни влакна (~4–6 см) на челото и страните на лицето. Темното мазно лице кај мажјаците и женките е обележано со забележлив дел од гола кожа со розова или портокалово-кремаста боја, која ја опкружува устата и се протега од горната уста и усниот жлеб до долните делови на носните крилја. Размерите на оваа светла дамка се променливи: кај некои единки таа покрива голем дел од долниот дел на лицето под ноздрите, додека кај други се ограничува на околуусната област и усниот жлеб. Голата кожа над изразените јаболчни лакови и слепоочната област е темносива, контрастирајќи со црната кожа на очните капаци и околу очите, што му дава на лицето изглед на маска.

Наводи

Категорија:Цицачи на Африка