Арон Аронсон ( ) (21 мај 1876 – 15 мај 1919) бил агроном, ботаничар, припадник на еврејската заедница и политички активист од Романија, кој го поминал значаен дел од својот живот во историското гратче Зихрон Јаков во денешен Израел. Аронсон бил пронаоѓачот на дивата душица ( Triticum dicoccoides ), за која се смета дека е „мајка на пченицата“. Тој бил основач и раководител на шпионската мрежа НИЛИ.

Биографија

Арон Аронсон бил роден во Бакау, Романија. Но, бил однесен во Палестина на шест годишна возраст, тогаш дел од Турската Османлиската Империја. Неговите родители биле меѓу основачите на гратчето Зихрон Ја'аков, една од пионерските еврејски земјоделски населби на Првата алија. Тој имал две сестри, Сара и Ривка, и еден брат, Александар. Аронсон бил првиот сопственик на автомобил во Палестина и еден од првите кои поседувал велосипед, кој го донел од Франција. Аронсон дома зборувал јидиш и хебрејски, но тој знаел и англиски, арапски, турски, француски, германски и малку италијански.

Земјоделство и ботаника По студиите по земјоделство во Франција, под покровителство на францускиот барон Едмонд де Ротшилд, Аронсон работел во Метула, тогашна нова колонија на северот од земјата. Тој ја напуштил Метула за да основа организација за земјоделска технологија. Заедно со член на германската заедница на темплари, тој започнал бизнис за увоз и продажба на земјоделски машини како што се жнеалки, брани и комбајни, користејќи современи методи на маркетинг. Друга компанија која ја основал продавала пумпи на бензин, центрифуги за одвојување павлака и производство на путер, како и ѓубрива. Тој, исто така, увезувал различни видови семиња и лози.

Тој ботанички ја мапирал Палестина и нејзината околина и станал водечки експерт на земјата. За време на неговото патување на планината Хермон го 1906 гидина, додека пешачел низ Горна Галилеја во областа Рашаја во денешен Либан, тој го открил Triticum dicoccoides, кој го сметал за „мајка на пченицата“, важно откритие за агрономите и историчарите на човечката цивилизација. Генетичарите докажале дека дивата пченица е навистина предок на повеќето припитомени нишки пченица кои денес се одгледуваат во голем обем со исклучок на еднозрнестата пченица, различен древен вид, кој во моментов е само реликтна култура.

Ова откритие го направил Аронсон светски познат, и на патување во Соединетите Американски Држави во 1909, тој успеал да обезбеди финансиска поддршка за истражувачка станица во Атлит. Аронсон собрал голема колекција од геолошки и ботанички примероци и основал сопствена библиотека.

За време на инвазијата на пустински скакулци во 1915 година, која уништувала голем број посеви, Аронсон служел како научен консултант на Џемал Паша. Во март-октомври истата година, скакулците ја сотреле земјата од речиси сета вегетација. На Аронсон и тимот што се борел против инвазијата на скакулци им била дадена дозвола да се движат низ областа Јужна Сирија (вклучувајќи го и денешен Израел) во која направиле детални карти на областите кои ги истражиле. Аронсон, исто така, собирал стратешки информации за оцманлиските логори и распоредувањето на трупи.

Во 1918 година, Аронсон бил еден од експертите консултирани за целите на демаркацијата на северната граница на Палестина, фокусирајќи се на потребата од вода за наводнување. Тој предвидел граница што би обезбедила вклучување на извори на реките Јордан, Литани и Јармук. Неговиот пристап станал официјална ционистичка основа презентирана на Мировната конференција во Париз во февруари 1919 година.

Политичка активност и шпионажа За време на Првата светска војна, Османлиите се здружиле на страната на Германците, а Аронсон се плашел дека Евреите ќе ја доживеат истата судбина како Ерменците од страна на Турците. Заедно со својот помошник Авшалом Фајнберг, неговата сестра Сара Аронсон и неколку други, Аронсон го организирал Нили, група еврејски припадници на Палестина кои шпионирале за Британија за време на Првата светска војна. Тој имал пристап до информации за Турците, бидејќи тие го користеле широко низ целиот регион за борба против огромни роеви скакулци. Аронсон го препорачал планот за напад преку Бершеба, кој генералот Едмунд Аленби на крајот го искористил за да го освои Ерусалим во декември 1917 година како дел од Синајската и Палестинската кампања. Благодарение на информациите кои Нили ги доставил до британската армија во врска со локациите на оазите во пустината, генералот Аленби успеал да изврши изненадувачки напад врз Бершеба, заобиколувајќи ја силната османлиска одбрана во Газа. Како резултат на напорите на Аронсон, британската влада гледала позитивно на ционистичката кауза, која била фактор во прогласувањето на Балфуровата декларација.

Во 1917 година, од страна на Хаим Вајцман, Аронсон бил испратен на политичка кампања во Соединетите Американски Држави. Додека бил таму, Аронсон дознал дека османлиските власти пресретнале гулаб писмоносец од организацијата Нили, кое довело до апсење и мачење на неговата сестра Сара и други членови на подземјето.

Смрт и наследство

По војната, Аронсон бил повикан од Вајцман да работи на Версајската мировна конференција. На 15 мај 1919 година, под нејасни околности, во авионска несреќа, Аронсон погинал над Ла-Манш, додека бил на пат кон Франција. Некои ја обвиниле британската влада.

Аронсон починал како ерген и немал деца. Неговите истражувања за флората на Палестина и Трансјордан, како и дел од неговите истражувачки дневници биле јавно објавени.

По смртта на Аронсон, директорот на Британската воена разузнавачка служба потврдил дека победата на Аленби не би била можна без информациите доставени од групата на Аронсон, Нили.

Објавени дела

Земјоделски и ботанички истражувања во Палестина, 1910 година „Шемот ха-цемахим“ („Ботанички имиња“), во: Хашелах 26 (1912) Reliquiae Aaronsohnianae, 1940 година

Исто така

Земјоделско истражување во Израел Дивиот свет на Израел

Наводи

Дополнително

Андерсон, Скот. Лоренс во Арабија: Војна, измама, империјална лудост и создавањето на модерниот Блиски Исток, 2013, Даблдеј, . Флоренс, Роналд. Лоренс и Аронсон: Т.Е. Лоренс, Арон Аронсон и семето на арапско-израелскиот конфликт, 2007, Викинг возрасни, . Голдстоун, Патриша. Мапите на Аронсон: Нераскажаната приказна за човекот кој можеби создал мир на Блискиот Исток . Сан Диего: Харкорт, 2007. Хаим Херцог, Херои на Израел, 1989, Литл Браун и компанија, Бостон Шмуел Кац, Сагата за Аронсон, 2007, Издавачка куќа Гефен, Ерусалим Ot me-Avshalom од Нава Макмел-Атир, 2009 (хебрејски),

Категорија:Романски ботаничари Категорија:Еврејски научници Категорија:Починати во 1919 година Категорија:Родени во 1876 година Категорија:Ботаничари со авторски кратенки Категорија:Статии со hCards Категорија:Страници со непрегледан превод