thumb|300px|Англискиот парламент пред кралот. c.1300.

Парламентот на Англија беше законодавството на Кралството Англија. Англискиот парламент ги влече своите корени од Англосаксонскиот Витенагем (Anglo-Saxon Witenagemont). Во 1066, Вилијам од Нормандија донесе феудален систем, со кои тој побара совет од Советот на главните станари (tenants-in-chief) и проповедници пред да направи закони. Во 1215 година,главните станари ја обезбедеја Големата повелба од кралот Јован, со што се утврди дека царот не може да наметне данок или да собира какви било даноци (освен феудалните даноци на кои се биле досега навикнати), освен со согласност на неговиот кралски совет, кој полека прераснал во парламент.

Во текот на вековите, англискиот парламент прогресивно ја ограничи моќта на англиската монархија која веројатно кулминираше во Англиската граѓанска војна и на судењето и погубувањето на Чарлс Први во 1649 година. По реставрацијата на монархијата под Чарлс Втори, превласта на парламентот беше утврден принцип и сите идни англиски и подоцна британски суверенитети беа ограничени на улогата на уставни монархии со ограничена извршна власт. Актот на Унијата 1707 ги спои Англискиот парламент со Собранието на Шкотска за да се формира Парламентот на Велика Британија. Кога Собранието на Ирска беше укинато во 1801 година, неговите поранешни членови беа споени во она што сега се нарекува Собранието на Обединетото Кралство. Ова го прави сегашниот парламент на Обединетото Кралство за едно од најстарите законодавните тела во светот. Поради историјата и влијанието на британската империја, британскиот парламент стана модел за многу други национални законодавни тела. Овој модел е наведен како системот Вестминстер бидејќи британскиот парламент се наоѓа во Вестминстер во рамките на Голем Лондон.

Историја

Според монархискиот систем на владеење , монархот обично мора да се консултира и да побара мерка за прифаќање на неговите политики, ако тој ја ужива широката соработка на неговите поданици. Првобитните кралеви на Англија немале постојаната војска или полиција и затоа зависеле од поддршката на моќните поданици. Монархијата имала агенти во секој дел од земјата. Сепак, под феудалниот систем кој еволуирал во Англија по норманската инвазија во 1066, законите на Круната не можеле да биде прифатени без поддршката на благородништвото и свештенството. Поранешните имале сопствени економски и воени моќни бази преку големи сопствеништва на земјиште и феудалните обврски на нивните станари (некои од коги поседувале земјиште под услов на воена служба). Црквата - тогаш сè уште дел од Римокатоличката црква и тоа поради крајната лојалност кон Рим - беше речиси закон кон себе во овој период, како што имаше свој систем од верско-правни судови. Со цел да се побара консултација и согласност од благородништвото и високото свештенство за големите одлуки, англиските монарси по 1066 година ги повикувале Големите совети. Типичниот Голем советот ќе се состои од архиепископи, владици, игумени, грофови и ерлови, столбовите на феудалниот систем. Овие Големи совети биле лабаво засновани на структурата на Англосаксонскиот Витенагем, иако важноста на подоцнежната институција до подоцнежниот развој на парламентот може да бидат преувеличени. Кога овој систем на консултации и согласност се срушија често беше невозможно за владата да функционира ефикасно. Двата најозлогласени примери на овие претходници на владеењето на Хенри Трети, се случаите на Томас Бекет и кралот Јован.

Бекет, кој бил Кантербериски архиепископ, помеѓу 1162 и 1170 година, бил убиен по долг спор со Хенри Втори за надлежноста на Црквата. И Јован, крал од 1199 до 1216 година , наиде на непријателство од многу водечки благородници кои го принудиле да се согласи на Големата повелба во 1215 година. Одбивање на Јован да се придржи до овој договор доведе до граѓанска војна ( Првата баронска војна). Големиот Совет еволуираше во Парламентот на Англија. Самиот термин почнал да се користи за време на раниот 13 век, произлегувајќи од латинските и француските зборови за дискусија и зборување. Зборот првпат се појавува во официјални документи во 1230-тите. Како резултат на работата од страна на историчарите Г.О.Сајлес и Х.Г. Ричардсон, нашироко се верува дека првите парламентите имале судска, како и законодавна функција.

Во текот на 13-ти и 14 век, кралевите почнале да ги повикуваат витезите од грофовијата (Knights of the Shire) да се сретат кога монархот ќе увиди дека тоа е потребно. Истакнат пример за ова беше во 1254 година кога шерифите на земјите беа наложени да испратат витези од грофовиите до парламентот да го советуваат кралот за финансиите.

Првично, парламентите во најголем дел биле повикани кога кралот требало да собере пари преку даноците. По Големата повелба ова стана конвенција. Ова се должи на ниту мал дел на фактот дека Јован починал во 1216 година и бил наследен од неговиот помал син Хенри Трети. Водечките благородници и свештени лица регулирани во име на Хенри сè додека не дошол на возраст, давајќи им го вкус на моќта, што тие не ќе можеле да го нарушат. Меѓу другото, тие се осигураа Големата повелба да биде повторно издадена од страна на младиот крал.

Парламентот за време на владеењето на Хенри Трети.

Откако заврши малолетноста на Хенри Трети, тој презеде целосна контрола на Владата на неговото кралство, многу водечки благородништва стана сè повеќе загрижени за неговиот стил на владеење, посебно неговата неподготвеност да ги консултира за одлуките што ги презема и неговиот воочена подготвеност да дарува покровителство на неговите надворешни роднини во предност на неговите домашни поданици. Одлуката на Хенри да ја поддржи катастрофалната папската инвазија на Сицилија беше последната сламка. Во 1258 година, седум водечки грофови го принудија Хенри да се согласи и да се заколне на свечена заклетва на одредбите на Оксфорд, кои ефикасно ја укинаа апсолутистичката англо-норманска монархија, давајќи му моќ на Советот од петнаесет грофови да се справи со работата на власта и обезбедување на трипати -годишна седница на парламентот да ги следи нивните дела. Парламентот се свика 6 пати помеѓу јуни 1258 и април 1260 година , најзначаен собир на кој беше оксфордскиот парламент (1258), кој ги постави темелите за изградба на одредбите од Оксфорд.

Францускиот благородник Симон де Монтфорт се појави како водач на овој специфичен англиски бунт. Во следните години, оние кои го поддржуваа Монтфорт и оние кои го поддржуваа кралот растеа одделно сè повеќе и повеќе. Хенри доби папската була во 1263 година ослободувајќи го од неговата заклетва и двете страни почнаа да подигат војски. Во битката на Левес (Battle of Lewes) на 14 мај 1264 година, Хенри бил поразен и заробен од војската на Монтфорт. Меѓутоа многу од благородниците, кои првично го поддржуваа Монфорт почна да се сомневаат дека отишол предалеку со неговиот реформирачки ентузијазам. Неговата поддршка меѓу благородништвото брзо опадна. Така во 1264 година , Монфорт го повика првиот парламент во англиската историја без какви било претходни кралско овластување. Архиепископите, епископите, игумените, ерловите и грофови беа повикани, како што биле и по два витеза од секоја грофовија и два бургеса (burgesses) од секоја околија. Витезите биле повикани на претходните совети, но репрезентацијата на реони беше без преседан. Нивниот процес на селекција се разликуваше од околија до околија, но постои мало сомневање дека некоја форма на демократски избори се користела во многуте случаи. Ова беше чист потег за да се зацврсти позицијата на Монтфорт како легитимен владетел на кралството, бидејќи тој го зароби Хенри и неговиот син принцот Едвард (подоцна Едвард Први) во битката на Левес.

Парламент составен од претставници на царството беше логичен начин за Монтфорт да ја воспостави својата власт. Во повикување на овој парламент, тој го експлоатираше фактот дека повеќето од благородништвата го напуштија неговото движење и ги повикал витези и бургите (burgesses) од новата благородничка класа, во обид да стекне народна поддршка. Овој парламентот беше повикан на 14 декември 1264 година. Првпат се сретнале на 20 јануари 1265 година во Вестминстер Хол и беше распуштена на 15 февруари 1265 година. Не е сигурно тоа за кој всушност се појави овој парламент. Сепак, шема на Монтфорт беше официјално прифатена од Едвард Први во т.н. "Модел на парламент" на 1295 година. Учеството во парламентот на витези и бурги (burgesses) историски стана познат како повикување на "народот" (“the Commons”), термин изведен од норманско францускиот збор "комуна", буквално преведен како "заедница на кралството". По бегството на Едвард од заробеништво, Монтфорт бил поразен и убиен во Битката кај Ившам (Battle of Evesham) во 1265 година.

Авторитетот на Хенри бил обновен и одредбите од Оксфорд биле заборавени, но тоа сепак било една пресвртна точка во историјата на Парламентот на Англија. Иако тој не бил должен со закон да го стори тоа, Хенри ги повикал Народите да се соберат трипати помеѓу септември 1268 и април 1270 година. Сепак, ова не беше значајна пресвртница во историјата на парламентарната демократија. Вреди да се запамети дека да се биде испратен до парламентот да се принуди на доделување на даноци за владата и потоа да се врати и да го објасни ова на еден од доверителите во никој случај не е посакувана задача. Подоцна, многу малку се знае за тоа како претставници биле избрани затоа што во тоа време да се биде испратен во парламентот не е престижен потфат. Сепак одлуката на Монтфорт да повика витези и бурги ( burgesses) на неговиот парламент ја одбележи непоправливата појава на благородничката класа како сила во политиката. Од тогаш, монарсите не можеле да ги игнорираат, што ја објаснува одлуката на Хенри да го повика Народот (the Commons) на неколку од неговите парламенти пост-1265 година.

Иако многу благородници кои ги поддржувале одредбите од Оксфорд останале активни во англиската политика во текот на владеењето на Хенри, условите кои тие ги положиле на редовните парламенти биле заборавени, како да го симболизираат историскиот развој на англискиот парламент преку конвенција отколку преку статути и напишани устави.

Појавата на парламентот како институција

За време на владеењето на Едвард Први, кое започна во 1272 година , улогата на парламентот во владеешето на англиското кралство се зголеми како резултат на одредувањето на Едвард да се обединат Англија, Велс и Шкотска под негово владеење со сила. Тој исто така бил заинтересиран да се обединат неговите поданици, со цел да го поврати својот авторитет и да не се соочи со бунт, како што беше судбината на неговиот татко. Едвард затоа ги охрабри сите сектори на општеството да поднесат петиции до парламентот одредувајќи ги нивните жалби со цел да им се решат. Ова навидум им даде на сите поданици на Едвард потенцијална улога во владата и ова му помогна на Едвард да го потврди неговиот авторитет.

Бидејќи бројот на жалби доставени до парламентот се зголемил,тие биле решени и често игнорирани, сè повеќе и повеќе од страна на министрите на Круната за да не се блокира усвојувањето на владината работа преку парламентот. Меѓутоа појавата на поднесувањето на молби е значајна затоа што тоа е некој од најраните докази на парламентот кој се користел како форум за решавање на општите поплаки на обичните луѓе. Поднесување на петиција до парламентот е традиција која продолжува до ден-денешен во Парламентот на Обединетото Кралство. Овие случувања го симболизираат фактот дека парламентот и владата во ниеден случај не биле истото нешто од страна на оваа точка. Ако монарсите планирале да ја наметнат својата волја на кралството, тие ќе требало да го контролираат парламентот отколку да бидат подредени на него.