Во македонскиот јазик, именките се менливи зборови со кои се означуваат суштества, предмети, појави и поими. По традиција, именките се делат на општи и сопствени.
Определеност и неопределеност Членот во македонскиот јазик е постпозитивен, т.е. доаѓа како наставка на именката. Членовите во македонскиот јазик се само определени, односно нема неопределен член во македонскиот јазик. Карактеристично само за македонскиот јазик е тоа што има три форми на определен член, единствен словенски јазик со три определени члена. Определениот член има број и род.
Членот -ов, -ва, во итн. служи за укажување на предмети блиски до говорителот: човеков (овој овде) Членот -он итн. - за укажување на пооддалечени предмети, но во опсегот на нашите сетила: човекон (оној онаму) Членот -от итн. иде најчесто во служба на општо определување, без однос спрема неговата пространствена позиција, но ќе се рече: на ти ја книгава (оваа до мене), дај ми ја книгана (онаа што ја гледаме двајцата малце понастрана); и од друга страна: дај ми ја книгата (таа што е до тебе, таа што ја држиш) (членот -от изразува и пространствено определување во случај кога се зборува за предмет што се наоѓа во дофатот на второто лице).
Само определени се сопствените именки и тие не се членуваат (Петре, Скопје, Вардар итн.), но: Совчето, Марето, Надето (нијанса на интимност); Вардарот. машки род еднина машки родмножина женски родеднина женски родмножина среден родеднинасреден родмножинаопределеност- от - те - та - те - то - таблиску - ов - ве - ва - ве - во - вадалеку - он - не - на - не - но - на
Примери:
Јас го видов човекот. (именката „човек“ е позната за говорителот и слушателот и поради тоа се користи член за определеност.) Јас го видов човекон. (именката „човек“ е подалеку од говорителот и слушателот и се користи член за подалеку, што со други зборови е исто со „оној човек“) Јас го видов човеков. (именката „човек“ е поблиску до говорителот и слушателот и се користи член за поблиску, што со други зборови е исто со „овој човек“)
Формите на именките
Машки род на согласка: стол, леб, рид; на самогласка -а: слуга, судија; на самогласка -о: татко, дедо; на самогласка -е: вујче, Јане, Миле
Вокатив (форма за повикување) се образува од општата форма на именката со наставка -у или-е: мажу, ќелешу, коњу, крају итн.; бику, волку, смоку, човеку (и човече), јунаку (и јуначе), но: боже, друже, оче; господине, пријателе, мајсторе (кај повеќесложните именки); од именката господ: господи, покрај господе.
Машки и роднински имиња: на согласка: Стојан; на -е: Јане; на -о: Велко, на -а: Коста, на -и: Методи (во народниот јазик обично Методија).
Примери: Зборував со Стојана, со Петрета, со Велка; Го видов Стојана итн.
Множински форми како: Петревци, Велковци итн.
Роднински имиња: на согласка: брат, братучед, девер, зет, маж, син, свекор; на -е: вујче, тате, чиче, брате. Тие именки се деминутивни образувања со силен израз на интимност; на -о: вујко, дедо, стрико, татко, чичко на -а: шура
Форми на множината: Избројана множина: три дена, неколку дена; два петла; два кладенца итн.
Обична множина: Македонец - Македонци; граѓанин - граѓани, селанец - селани, скопјанец - скопјани, но Германец - Германци; Турчин - Турци; старец - старци; театар - театри; Грк - Грци; ден - дни, денови; смок - смоци, смокови; крст - крстови; леб - лебови; нож - ножеви; крај - краеви, но: кеј - кејови; крал - кралеви и кралови; зет - зетеви и зетови; меч - мечеви; ветар - ветрови; оган - огневи и огнови;
Збирна множина: дол - долишта; крај - краишта; роб - робје; кол - колје; друм - друмје; камен - камење, камења; ремен - ремење, ремења итн.; град - градје; рид - ридје; пат - патје; паќе (=патишта).
Женски род Вокатив Кај тросложните и повеќесложните именки на -ица: Горице, мајчице, но и: лисицо, биволицо, кукавицо; Кај личните имиња на -ка: Ратке; Босилке; Василке, но и: Велико, Љубико итн. Имињата на -ја: Марија - Марије, Маријо; сваќа - сваќе; попаѓа - попаѓе Сите други именки на -а образуваат вокатив само на наставка -о: душо, жено, Ангелино итн.; кума-лисо
Губењето на вокативната форма е покарактеристично за именките од машки род на -а (војвода), но и кај именките од женски род (Емилија, Мимоза, Лиза; Вера место Веро).
Форми на множината: Обична множина: на -и: жена - жени; ноќ - ноќи; Особени форми: раце, нозе; Збирна множина: вода - водје, воѓе; ливада - ливадје, ливаѓе итн.
Среден род на -о: село, вретено; на -е: поле, лице, лозје.
Формите за множина: на -а: села, лета, вретена; Посебни форми: рамо - рамена; око - очи; уво - уши; небо - небеса (неба); чудо - чудеса (чуда); Збирна множина: крило - крила, крилје;
Образување на множината од именките на -е: на -је, -ие, -це: множина на -а: лозје - лозја, влијание - влијанија, лице - лица; сите други именки на -е во множината ја добиваат наставката -иња: пиле - пилиња; име - имиња; море - мориња; дете - деца, дечиња.
Користена литература
Поврзано Глаголи во македонскиот јазик Македонска граматика Именка
*