thumb|десно|Орфеј прикажан на римски мозаик, каде носи фригиска капа и е опкружен со ѕверови маѓепсани од музиката од неговата лира. Орфеј (старогрчки: Ὀρφεύς) бил легендарен музичар, поет и пророк во античката грчка религија и митови. Главните приказни за него се поврзани со неговата способност да ги привлече сите живи суштества, па дури и камењата со својата музика, неговиот обид да ја врати својата жена, Евридика од подземниот свет).„Beleške“, во: Erazmo Roterdamski, Pohvala ludosti. Beograd: Rad, 2016, стр. 120. и неговата смрт од рацете на тие кои не можеле да ја слушаат неговата божествена музика. Како архетип на инспирираниот пејач, Орфеј е една од најзначајните фигури во приемот на класичната митологија во Западната култура, прикажан или споменат во бројни форми на уметноста и популарната култура вклучувајќи ги поезијата, операта и сликањето. Така, во своето дело „Метаморфози“, Овидиј го опишува слегувањето на Орфеј во подземниот свет, каде со своето свирење ги восхитил Плутон и Персефона, кои му ја вратиле Евридика. Исто така, овој мотив е често обработуван во музиката (Глук, Офенбах) и во сликарството (Пусен).Geoffrey Miles, Classical Mythology in English Literature: A Critical Anthology (Routledge, 1999), p. 54ff. ).
За Грците, Орфеј бил основач и пророк на таканаречените „Орфејски“ мистерии. Тој е заслужен за композицијата на Орфејските химни, збирка која преживеала до ден-денес.Pausanias, Description of Greece, Corinth, 2.30.1 Светилиштата кои наводно ги содржеле моштите на Орфеј се сметале за пророштва. Некои старогрчки извори наведуваат дека Орфеј имал тракијско потекло.Fritz Graf and Sarah Iles Johnston, Ritual Texts for the Afterlife: Orpheus and the Bacchic Gold Tablets (Routledge, 2007), p. 167, while taking note of depictions in Greek art, particularly vase painting, that show Orpheus attired as a Greek, often in contrast to those in Thracian dress around him.
Потекло thumb|лево|Орфеј (лево, со лирата) меѓу Тракијците. Околу 440 г. п.н.е. Најраното книжевно споменување на Орфеј е дел од два збора од поетот Ибикиј од VI век п.н.е.: onomaklyton Orphēn(„Орфеј, познат по своето име“). Меѓутоа, тој не е споменат во делата на Хомер или Хесиод.Ibycus, Fragments 17 (Diehl); M. Owen Lee, Virgil as Orpheus: A Study of the Georgics, State University of New York Press, Albany, 1996, p. 3. Повеќето антички извори го прифаќаат неговото историски постоење, со исклучок на Аристотел.Kathleen Freeman, Ancilla to the Pre-Socratic Philosophers, Harvard University Press, 1948, p. 1.
Пиндар го нарекува Орфеј „татко на песните“Pindar, Pythian Odes, 4.4.315. и го идентификува како син на тракијскиот крал ЕагарPindar fragment 126.9. и музата Калиопа,Pseudo-Apollodorus, Bibliotheke 1.3.2, Argonautica 1.23, and the Orphic Hymn 24,12. но како што забележува Карл Керенји: „во популарниот ум тој е многу поблиску поврзан со заедницата на неговите ученици и приврзаници отколку со некој одреден род или фамилија.“Kerenyi, The Heroes of the Greeks 1959:279f.
Грците од ерата на класицизмот го почитувале Орфеј како најголем од сите поети и музичари: се зборувало дека иако Хермес ја измислил лирата, а Орфеј ја усовршил. Поетите како Симонид од Кеја велеле дека музиката и пеењето на Орфеј можеле да ги маѓепсаат птиците, рибите и дивите ѕверови, да ги намамат дрвјата и камењата да танцуваат Pseudo-Apollodorus, Bibliotheke 1.3.2; Euripides, Iphigeneia at Aulis, 1212 and The Bacchae, 562; Ovid, Metamorphoses 11: „with his songs, Orpheus, the bard of Thrace, allured the trees, the savage animals, and even the insensate rocks, to follow him“ и да го сменат текот на реките. Тој бил еден од неколкуте грчки херои кои го посетиле Подземјето и се вратиле; неговата музика и песна имале моќ дури и над Адот.
Некои извори му даваат заслуга на Орфеј за дополнителни дарови за човештвото: медицината, која обично е под заслуга на Асклепиј; пишувањетоA single literary epitaph, attributed to the sophist Alcidamas, credits Orpheus with the invention of writing. See Ivan Mortimer Linforth, "Two Notes on the Legend of Orpheus", Transactions and Proceedings of the American Philological Association 62, (1931):5-17)., кое обично е заслуга на Кадмо; и земјоделството, каде Орфеј ја презема елевзинската улога на Триптолем како дарител на знаењето на Деметра на човештвото. Орфеј бил претскажувач и јасновидец; практикувал магични вештини и астрологија, ги формирал култовите на Аполон и Дионис и ги одредил мистериозните обреди кои се зачувани во орфејските текстови. Покрај тоа, Пиндар и Аполониј од Родос Apollodorus (Pseudo Apollodorus), Library and Epitome, 1.3.2. "Orpheus also invented the mysteries of Dionysus, and having been torn in pieces by the Maenads he is buried in Pieria." and prescribed the mystery rites preserved in Orphic texts. In addition, Pindar and Apollonius of RhodesApollonius, Argonautica, passim. го вбројуваат Орфеј како харфист и сопатник на Јазон и Аргонаутите. Орфеј имал брат по име Лин, кој отишол во Теба и станал Тебанец.Apollodorus, Library and Epitome, 2.4.9, This Linus was a brother of Orpheus; he came to Thebes and became a Theban. Страбон Strabo, Geography Book 7, Chapter 7"The city Dium, in the foot-hills of Olympus, is not on the shore of the Thermaean Gulf, but is at a distance of as much as seven stadia from it. And the city Dium has a village near by, Pimpleia, where Orpheus lived. At the base of Olympus is a city Dium. And it has a village near by, Pimpleia. Here lived Orpheus, the Ciconian, it is said — a wizard who at first collected money from his music, together with his soothsaying and his celebration of the orgies connected with the mystic initiatory rites, but soon afterwards thought himself worthy of still greater things and procured for himself a throng of followers and power. Some, of course, received him willingly, but others, since they suspected a plot and violence, combined against him and killed him. And near here, also, is Leibethra." (64 г. п.н.е. – околу 24 г. н. е.) го претставува Орфеј како смртник, кој живеел и умрел во село близу до Олимп. „Некои, секако, го прифаќаа доброволно, но други, бидејќи се сомневаа во заговор и насилство, се здружија против него и го убија.“ Тој заработувал како музичар и „волшебник“ – Страбон го користи зборот agurteuonta (αγυρτεύοντα), исто така користен и од Софокле и Едип за да го опише Тиресиј како измамник со прекумерна желба за имот. Зборот agurtēs (αγύρτης) најчесто значел шарлатан и секогаш имал негативна конотација. Паузаниј пишува за неименуван Египќанец кој го сметал Орфеј за магионичар (mageuse (μάγευσε)).Pausanias, Description of Greece, 6.20.1, "A man of Egypt said that Pelops received something from Amphion the Theban and buried it where is what they call Taraxippus, adding that it was the buried thing which frightened the mares of Oenomaus, as well as those of every charioteer since. This Egyptian thought that Amphion and the Thracian Orpheus were clever magicians, and that it was through their enchantments that the beasts came to Orpheus, and the stones came to Amphion for the building of the wall. The most probable of the stories in my opinion makes Taraxippus a surname of Horse Poseidon."
Митологија Ран живот thumb|десно|Важни места во животот и патувањата на Орфеј. Според Аполодориј и фрагмент од Пиндар,Apollod. 1.3.1Pindar, frag. 126, 9, во: Kerenyi 1959:280. Орфеј бил син на тракискиот крал Еагар и на музата Калиопа, но според друга верзија, татко му бил богот Аполон, а мајка Клио. Според трето предание, негова мајка била една од ќерките на Пијер, син на Македон. Неговото место на раѓање и место на живеење било во Пимплеја,Orpheus and Greek Religion (Mythos Books) by William Keith Guthrie and L. Alderlink, 1993, ISBN 0-691-02499-5, page 62Orpheus and Greek Religion (Mythos Books) by William Keith Guthrie and L. Alderlink, 1993, ISBN 0-691-02499-5, page 61, "... is a city Dion. Near it is a village called Pimpleia.It was there they say that Orpheus the Kikonian lived ..."Prolegomena to the Study of Greek Religion (Mythos Books) by Jane Ellen Harrison, 1991, ISBN 0-691-01514-7, page 469, "... and `near the city of Dium is a village called Pimpleia where Orpheus lived.... ..." во близина на Олимп. Додека живеел со својата мајка и нејзините осум убави сестри во Парнас,THE ARGONAUTICA, BOOK I,"(ll. 23-34) First then let us name Orpheus whom once Calliope bare, it is said, wedded to Thracian Oeagrus, near the Pimpleian height. near Olympus.Strabo, Geography Book 7, Chapter 7"The city Dium, in the foot-hills of Olympus, is not on the shore of the Thermaean Gulf, but is at a distance of as much as seven stadia from it. And the city Dium has a village near by, Pimpleia While living with his mother and her eight beautiful sisters in Parnassus,The Greek Gods by Hoopes And Evslin , ISBN 0-590-44110-8, ISBN 0-590-44110-8, 1995, page 77 His father was a Thracian king; His mother the muse Calliope. For a while he lived on Parnassus with his mother and his eight beautiful aunts and there met Apollo who was courting the laughing muse Thalia. Apollo was taken with Orpheus, gave him his little golden lyre and taught him to play. And his mother taught him to make verses for singing. го сретнал Аполон, кој ѝ се додворувал на музата на смеењето, Талија. Аполон, како бог на музиката, му дал на Орфеј златна лира и го научил да свири на неа. Мајка му на Орфеј го научила како да создава стихови за пеење. Страбон споменува дека тој живеел во Пимплеја. Се велело дека исто така учел во Египет.Prolegomena to the Study of Greek Religion (Mythos Books) by Jane Ellen Harrison, 1991, ISBN 0-691-01514-7, page 469,"... and `near the city of Dium is a village called Pimpleia where Orpheus lived.... ..." He is also said to have studied in Egypt.Diodorus Siculus 4.25.2-4.
Се вели дека Орфеј го воспоставил обожавањето на Хеката во Егина,Pausanias, Description of Greece, Corinth, 2.30.1 Of the gods, the Aeginetans worship most Hecate, in whose honor every year they celebrate mystic rites which, they say, Orpheus the Thracian established among them. Within the enclosure is a temple; its wooden image is the work of Myron,1 and it has one face and one body. It was Alcamenes,2 in my opinion, who first made three images of Hecate attached to one another, a figure called by the Athenians Epipurgidia (on the Tower); it stands beside the temple of the Wingless Victory. а во Лаконија обожавањето на Деметра Хтонска.Pausanias, Description of Greece, Laconia, 3.13.1, Opposite the Olympian Aphrodite the Lacedaemonians have a temple of the Saviour Maid. Some say that it was made by Orpheus the Thracian, others by Abairis when he had come from the Hyperboreans. Исто така Пелазгите во Тајгет чувале лик на Орфеј од дрво во светилиштето на елевзинската Деметра.Pausanias, Description of Greece, Laconia, 3.14.1, but the wooden image of Thetis is guarded in secret. The cult of Demeter Chthonia (of the Lower World) the Lacedaemonians say was handed on to them by Orpheus, but in my opinion it was because of the sanctuary in Hermione4 that the Lacedaemonians also began to worship Demeter Chthonia. The Spartans have also a sanctuary of Serapis, the newest sanctuary in the city, and one of Zeus surnamed Olympian.Pausanias, Description of Greece, Laconia, 3.20.1, Between Taletum and Euoras is a place they name Therae, where they say Leto from the Peaks of Taygetus ... is a sanctuary of Demeter surnamed Eleusinian. Here according to the Lacedaemonian story Heracles was hidden by Asclepius while he was being healed of a wound. In the sanctuary is a wooden image of Orpheus, a work, they say, of Pelasgians
Патувајќи како Аргонаут