Договор за воспоставување на Устав за Европа (Европски Устав), (често се нарекува Европски Устав или Уставен Договор) е нератификуван меѓународен договор чија цел беше да создаде зацврстен Устав за Европската Унија (ЕУ). Тој требаше да ги замени постоечките договори на Европската Унија со едноставен текст, така што на Повелбата за основни права ќе и дадеше правна сила, а гласањето со квалификувано мнозинство ќе го проширеше во оние политички области за кои земјите-членkи претходно ги одредија едногласно. Договорот беше потпишан на 29 Октомври 2004 г. од претставници на тогашните 25 земји-членки на ЕУ. Подоцна 18 земји-членки го ратификуваа, а одржаните референдуми во Шпанија и Луксембург го одбрија. Меѓутоа, кога во мај и јуни 2005 г. Француските и Холандиските гласачи го одбија документот, процесот на ратификација заврши. По одреден период на размислување, Договорот од Лисабон беше склучен за да го замени Уставниот Договор. Овој Договор, содржеше многу од измените што првично беа дел од Уставниот Договор, а беше формулиран како еден вид амандмани на постоечките договори. Договорот од Лисабон беше потпишан на 13 декември 2007 г., а стапи на сила на 1 декември 2009 г. Историја Изготвување Изготвувањето на Европскиот Устав започна со свикување на нова дебата на Европскиот Совет во Лаекен во декември 2001 г. за иднината на Европа. По кратко време, беше основана Европската Конвенција со која претседаваше поранешниот француски претседател Валери Жискар Д’естен. Таа беше составена од двајца членови на парламентот (претежно еден од владејачкото мнозинство и еден од опозицијата) од секоја земја-членка и земја-апликант за членство, 16 европратеници, 2 членови на Европската Комисија и по еден претставник од секоја влада. Тие се сретнаа јавно. Жискар Д’естен предложи да се изготви устав. Романо Проди, претседателот на Европската Комисија поддржа еден изготвен текст, наречен Проект Пенелопе, . кој содржеше продлабочена интеграција на земјите и појасен институционален модел. По долготрајните преговори на Меѓувладината Конференција (ИГЦ) за време на Италијанското претседателство, се појавија спорови во врска со предложената рамка за гласањето со квалификувано мнозинство: конечниот текст за Европскиот Устав беше договорен во јуни 2004 г. за време на ирското претседателство.
Потпишување Договорот за воспоставување устав на Европа беше потпишан во Рим на 29 октомври 2004 г. од 53 постари важни политичари од 25 земји-членки на Европската Унија. Во повеќето случаи, шефовите на државите назначија овластени претставници за да го потпишат договорот, но некои од шефовите на државите потпишаа и во име на државите кои беа републики. Поголемиот дел од овластените претставници беа премиери и странски министри. Ратификување
На 12 јануари 2005 г. Европскиот Парламент ја изгласа правно необврзувачката резолуција во корист на Уставот со 500 гласа „за“ и 137 „против“ и 40 „воздржани“.
Договорот од ЕУ мора да биде ратификуван од сите земји-членки пред да стапи на сила. Процесот на ратификација е различен во секоја земја. Тој зависи од нивните традиции, уставни аранжмани, и политички процеси. Повеќето земји-членки ги ратификуваат договорите од ЕУ на традиционалниот начин со парламентарни гласови, додека пак некои, особено Ирска и Данска, одржуваат и референдуми. Како реакција на она што беше сфатено како новата природа на Уставот, многумина адвокати и противници на Уставот, тврдат дека тој треба да подлежи на референдуми низ Европската Унија.; ; На 20 април 2004 г. тогашниот Премиер Тони Блер неочекувано вети дека ќе има референдум, предлог што претходно го одби. Дополнителни седум земји-членки објавија или веќе имаа објавено дека ќе има референдуми за Уставот. Овие се Данска, Франција, Ирска, Луксембург, Холандија, Шпанија и Португалија.
На 20 февруари 2005 г. Шпанија прва го одржа референдумот за Устав. 76% од гласачите на референдумот го одобрија уставот, а учество зазедоа единствено околу 43%.
На 29 мај 2005 г. Француската јавност го одби Уставот со минимална предност во гласовите од 55% до 45% на излезеност од 69%. Само три дена подоцна, Холанѓаните го одбија Уставот со минимална предност во гласовите од 61% до 39% на излезеност од 62%.
Независно што Уставот беше отфрлен во Франција и Холандија, Луксембург одржа референдум на 10 јули 2005 г. со што го одобри Уставот со 57% до 43%. Тоа беше последниот одржан референдум за Уставот бидејќи сите други земји-членки кои предложија да се одржуваат референдуми, ги откажаа.
По одбивањето на Уставот По резултатите на Француските и Холанѓанските референдуми, Европските водачи одлучија да одржат „период на размислување“ за што да направат следно. Како дел од овој период на раазмислување, беше составена група од „мудри луѓе“ за да ги разгледат можните насоки на дејствување. Оваа група од Европски политичари на високо ниво, поранешни премиери, министри и членови на Европската Комисија, прво се сретнаа на 30 септември 2006 г. во Рим.
На 4 јуни 2007 г., оваа група, позната како Групата Амато, го претстави својот извештај. Тие предложија да се воспостави нова меѓувладина конференција со цел да изготви нов договор кој би го преобработил Дговорот за Европската Унија, би го изменил Дговор за воспоставување на Европска заедница и би ѝ дала на Повелбата за основни права на Европската Унија правно задолжителен статус. Новиот договор би бил заснован на првиот и четвртиот дел од Уставот, а останатите уставни промени ќе се постигнат преку измени на Договорот од Рим. На состанокот на Европскиот самит во јуни 2007 г. земјите-членки се согласија да ја напуштат идејата за устав и да ги изменат постоечките договори што би продолжиле да важат. Исто така, тие се согласија на детален мандат за нова меѓувладина конференција со цел да преговараат за нов договор што би ги содржал измените на постоечките договори (првично Договорот од Рим и Мастришкиот договор). Овие преговори завршија кон крајот на годината, а новиот договор кој претходно се нарекуваше „Договор за реформи“ стана Договорот од Лисабон кога беше потпишан во Лисабон на 13 декември 2007 г.
Националните постапки на прв поглед Земја-членкаArticle IV-447 of the Treaty requires that instruments of ratification be deposited with the Government of the Italian Republic in order for the Treaty to enter into force. Each country deposits the instrument of ratification after its internal ratification process is finalised by all required state bodies (parliament and the head of state). Countries are ordered according to the date of deposition of ratification documents. When two countries have deposited the necessary documents on the same date the order is alphabetical. Датум РезултатиResults refer to the final round of parliamentary vote when more than one vote is required. Симнување на Италијанската влада 11 ноември 2004 г. „Да“. Seimas: 84 до 4 се за, 3 воздржани. 17 декември 2004 г. 20 декември 2004 г. „Да“. Országgyűlés: 323 до 12 се за, 8 воздржани. 30 декември 2004 г. 1 фебвруари 2005 г. „Да“. Državni zbor: 79 до 4 се за, 0 воздржани. 9 мај 2005 г. 25 јануари 2005 г. 6 април 2005 г. „Да“. Camera dei Deputati: 436 до 28 се за, 5 воздржани. „Да“. Senato della Repubblica: 217 до 16 се за, 0 воздржани. 25 мај 2005 г. 20 февруари 2005 г.28 април 2005г.18 мај 2005г.20 мај 2005г. „Да“. Consultative referendum: 76.73% до 17.24% се за, 6.03% празни гласови, 42.32% учество.Participation in Spanish referendum is calculated based on the total number of votes. Results are calculated based on the valid votes only. Yes. Congreso de los Diputados: 311 до 19 се за, 0 воздржани.Yes. Senado: 225 до 6 се за, 1 воздржан. „Кралска согласност“. HM the King 15 јуни 2005 г. 11 мај 2005г.25 мај 2005г. „Да“. Nationalrat: Сите освен еден го поддржаа. „Да“. Bundesrat: Го поддржаа сите освен тројца. 17 јуни 2005г. 19 април 2005 „Да“. Hellenic Parliament: 268 до 17 се за, 15 воздржани. 28 јули 2005г. 6 јули 2005г. „Да“. Il-Kamra: Одобрен без division. 2 авгууст 2005г. 30 јуни 2005г. „Да“. Cyprus Parliament: 30 до 19 се за, еден е воздржан. 6 октомври 2005г. 2 јуни 2005 „Да“. Saeima: 71 до 5 се за, шест се воздржаниref></ref> 3 јануари 2006г. 10 јули 2005г. 25 октомври 2005г. „Да“. Consultative referendum: 56.52% до 43.48% се за, 87.77% земале учество.Participation in Luxemburg referendum is calculated based on the total number of valid, non-blank votes. Results are calculated based on the valid, non-blank votes. Yes. Châmber: 57 до 1 се за, без воздржани. 30 јануари 2006г. 28 април 2005г.19 мај 2005г.17 June 200520 June 200529 June 2005 19 July 20058 February 2006 „Да“. Senaat/Sénat: 54 до 9 се за, еден е воздржан. „Да“. Kamer/Chambre: 118 до 18 се за, еден е воздржан. „Да“. Parlement Bruxellois/Brussels Hoofdstedelijk Parlement: 70 до 10 се за, 0 воздржани.„Да“. Parlament der Deutschsprachigen Gemeinschaft: 21 до 2 се за, без воздржани. „Да“. Parlement wallon: 55 до 2 се за, 0 воздржани. „Да“. Parlement de la Communauté française: 79 до 0 се за, без воздржани. „Да“. Vlaams Parlement: 84 до 29 се за, еден воздржан. 13 јуни 2006г. 9 мај 2006г. „Да“. Riigikogu: 73 до 1 се за, без воздржани. 26 септември 2006г. 1 јануари 2007г. „Да“. Поради одредбите од Договор за пристапување 2005г. 1 јануари 2007г. Yes. Due to the provisions of Договор за 2005г. 11 мај 2005г. „Да“. Národná rada: 116 до 27 се за, четворица се против. 12 мај 2005г.27 мај 2005г.31 октомври 2006г. „Да“. Bundestag: 569 до 23 се за, двајца воздржани.„Да“. Bundesrat: 66 до 0 се за, тројца се против. Frozen. Constitutional Courtincl. Åland is an autonomous province of Finland. It is part of European Union, but is subject of certain exemptions. Åland are not party in the Treaty to establish European constitution, but according to Article IV-440, Paragraph 5 the Treaty will apply on the territory but with derogation. So Åland Parliament ratification is not necessary for European Constitution to enter into force, but is needed for provisions of Article IV-440, Paragraph 5 to be applied. 5 December 2006 Cancelled „Да“. Eduskunta/Riksdag: 125 до 39 се за, четворица се против. Lagting 29 мај 2005г.ОткажанОткажан „Не“. Referendum: 54.68% до 45.32% се против, 69.34% зазеле учество.Participation in French referendum is calculated based on the total number of votes(2.51% of votes were blank or invalid). Results are calculated based on the valid, non-blank votes. Assemblée Nationale: Sénat: 1 јуни 2005г.ОткажанОткажан „Не“. Consultative referendum: 61.54% до 38.46% се против, 63.30% зазеле учество.Participation in Dutch referendum is calculated based on the total number of votes (0.76% of votes were blank or invalid). Results are calculated based on the valid, non-blank votes. Tweede Kamer: Eerste Kamer: ОткажанОткажан Откажан Referendum: Senát: Poslanecká sněmovna: Откажан Откажан Referendum: Folketinget: Откажан Откажан Откажан Referendum: Dáil Éireann: Seanad Éireann: Откажан Откажан Откажан Referendum: Sejm: Senat: Откажан Откажан Referendum: Assembleia da Republica: Откажан Riksdag: Откажан Откажан Откажан Откажан Референдум: Долниот Дом: Горниот Дом: Кралицата Елизабета Втора:
Содржина
Институционална структура Според Уставот на ЕУ, the Советот на ЕУ формално ќе беше преименуван во „Советот на министри“, што веќе е неговиот неофицијален назив. „Советот за општи работи“ ќе беше формално одделен од „Советот за надворешни работи“ кој неформално и одвоено одржуваше состаноци од јуни 2002 г.
Уставот на ЕУ вклучуваше знаме, химна и мото, што претходно не беа признати со договор, иако ниту една од овие работи не е нова.
Пренесување, супсидијарност, пропорционалност Уставот на ЕУ ќе потврдеше неколку клучни принципи за функционирањето на Унијата:
принцип на пренесување: дека сите надлежности на ЕУ и се пренесуваат на волонтерска основа од земјите-членки; принцип на супсидијарност: дека владините одлуки треба да се носат на што е можно пониско ниво, а сепак да останат ефективни;