Володимир Олександрович Зеленски (роден на 25 јануари 1978 година) — украински политичар и поранешен актер, кој од 2019 година е шести претседател на Украина. Тој ја презел функцијата пет години по почетокот на руско-украинската војна со руската анексија на Крим и инвазијата на Донбас, и останал на должноста за време на целосната руска инвазија на Украина, која трае од февруари 2022 година.
Зеленски е роден во Кривји Рог во еврејско семејство кое зборувало руски јазик, дипломирал право на Економскиот институт во градот; сепак, никогаш не работел, туку се занимавал со кариера во комедија и забава. Зеленски е ко-основач на продуцентската компанија „Квартал 95“, која продуцирала филмови, цртани филмови и телевизиски емисии, вклучувајќи ја и телевизиската серија „Слуга на народот“, во која играл фиктивен украински претседател. Серијата се емитувала од 2015 до 2019 година и била неверојатно популарна. Политичка партија со исто име како телевизиска серијата била создадена во март 2018 година од страна на вработените во „Квартал 95“.
Зеленски ја објавил својата кандидатура на претседателските избори во 2019 година вечерта на 31 декември 2018 година, истовремено со новогодишното обраќање на тогашниот претседател Петро Порошенко на телевизискиот канал 1+1. Како политички аутсајдер, Зеленски се позиционирал како анти-естаблишментски и антикорупциска фигура, а веќе станал еден од фаворитите во анкетите на јавното мислење за изборите месеци пред официјално да ја објави својата кандидатура. Тој ги добил изборите со 73,23% од гласовите во вториот круг, победувајќи го Порошенко во најголемата убедлива победа во историјата на украинските претседателски избори.
Како претседател, Зеленски бил застапник на е-влада и на единство меѓу украинскиот и рускиот јазик во населението на земјата. Тој интензивно ги користи социјалните медиуми, особено Инстаграм. : 7–10 Неговата партија остварила убедлива победа на предвремените парламентарни избори одржани кратко по неговата инаугурација за претседател. Во текот на првите две години од неговата администрација, Зеленски го надгледувал укинувањето на правниот имунитет за членовите на парламентот (Врховната рада), одговорот на земјата на пандемијата КОВИД-19 и последователната економска рецесија, како и одреден ограничен напредок во справувањето со корупцијата во Украина. Анкета во мај 2021 година од страна на „Рејтинг груп“ му дала на Зеленски највисок рејтинг на доверба од сите украински претседатели и го рангирал како втор најдобар претседател по Леонид Кучма.
За време на неговата претседателска кампања, Зеленски ветил дека ќе ја заврши руско-украинската војна и се обидел да започне дијалог со рускиот претседател Владимир Путин. Неговата администрација се соочилаа со ескалација на тензиите со Русија во 2021 година, што кулминирала со целосна инвазија на Украина од страна на Русија во февруари 2022 година. Стратегијата на Зеленски за време на руското воено засилување била да го смири украинското население и да ја увери меѓународната заедница дека Украина не се обидува да возврати. Тој првично се оддалечувал од предупредувањата за непосредна војна, а истовремено повикувал на безбедносни гаранции и воена поддршка од НАТО за да се „издржи“ заканата.
Кога Русија ја започнала својата целосна инвазија, Зеленски останал во Киев, одбивајќи ги меѓународните понуди да го евакуираат од нападнатиот главен град; тој прогласил воена состојба низ цела Украина и општа мобилизација на вооружените сили. Зеленски бил прогласен за личност на годината според магазинот „Тајмс“ за 2022 година. Тој често ги посетувал првите линии и новоослободените области. Во октомври 2022 година, анкетата на „Рејтинг груп“ го рангирала Зеленски како втор најистакнат Украинец на сите времиња, зад Тарас Шевченко. Мандатот на Зеленски требало да заврши во мај 2024 година, но тековната руска инвазија и тековната воена состојба што произлегла од тоа спречиле да се спроведат редовно закажаните претседателски избори. Се очекува тој да остане претседател за време на траењето на руско-украинската војна. Поради ова продолжување на неговиот мандат, Зеленски е втор претседател со најдолг мандат во украинската историја, веднаш по Кучма.
Ран живот Володимир Олександрович Зеленски е роден во еврејско семејство на 25 јануари 1978 година во Кривји Рог, индустриски град во Днепропетровската Област во Украина. Во тоа време, Украина, позната како Украинска Советска Социјалистичка Република, била составен дел од Советскиот Сојуз. Мајката на Зеленски, Рима Зеленска, е пензионирана инженерка; неговиот татко, Олександар Зеленски - професор и компјутерски научник - е раководител на Одделот за кибернетика и компјутерски хардвер на Државниот универзитет за економија и технологија во Кривји Рог. Таткото на Олександр, Сејмон, служел како пешадиец, достигнувајќи го чинот полковник во Црвената армија (во 57-та гардиска моторизирана дивизија) за време на Втората светска војна. Таткото и тројцата браќа на Семјон биле убиени за време на Холокаустот. Во март 2022 година, Зеленски изјавил дека двајцата родители на Семјон биле убиени откако германските трупи го запалиле нивниот дом до темел за време на масакр. Мајката на Александар ја преживеала Втората светска војна откако го напуштила Кривиј Рог во евакуација на Евреи во Алмати, Казахстан, и се вратила во Украина по војната.
Пред да почне да оди во основно училиште, Зеленски живеел четири години во Ерденет, Монголија, каде што Олександар работел како рударски инженер од средината на 1970-тите, помагајќи во изградбата на рудник за бакар, применувајќи ги своите способности во компјутерските науки во рударството. Зеленски пораснал зборувајќи го рускиот јазик. На 16-годишна возраст, Зеленски полагал тест по англиски јазик како странски јазик и добил грант за образование за да студира во Израел, но Олександар не му дозволил да оди. Зеленски подоцна дипломирал право на Економскиот институт во Кривји Рог, тогашен оддел на Националниот економски универзитет во Киев, а денес дел од Националниот универзитет во Кривји Рог, но никогаш не работел во правната област.
Кариера во забавата
КВС (1995–2003) На 17-годишна возраст, Зеленски се приклучил на својот локален тим кој се натпреварувал во КВН, натпревар во комедија популарен во поранешните советски земји. Набрзо бил поканет да се придружи на друг украински тим познат како „Запорожје-Кривји Рих-Транзит“, каде што станал танцов директор и писател во 1995 година. Тимот „Транзит“ настапил во Главната лига на КВС и на крајот победил во 1997 година во нерешен резултат со ерменските противници
Истата година, Зеленски создал и предводел нов тим познат како Квартал 95, заедно со други членови на Транзит, како што се Олександар Пикалов и Олена Кравец; Овој тим го добил името по населбата Квартал 95 во Кривји Рог каде што тој пораснал. Од 1999 до 2003 година, Квартал 95 настапувал во највисоката отворена украинска лига на КВН, како и во Главната лига на КВС; тие биле единствениот украински тим во највисоката лига на КВС, со седиште во Москва.Членовите на тимот живееле во Москва поголемиот дел од времето, без фиксна адреса и се бореле финансиски; тие постојано патувале низ поранешните советски земји. десно|мини|Зеленски во Прага во 2009 година Зеленски и Квартал 95 го напуштиле КВС во 2003 година, по продолжена тензија со руското раководство на КВС околу пари, политичка цензура, и други спорови. Конечно, Зеленски одбил високо платена понуда за работа од менаџментот на КВС, која ќе го обврзал да го напушти „Квартал 95“, избирајќи наместо тоа да остане со својот тим и да се врати во Украина. Инцидентот каде што руски продуцент на КВС употребил антисемитска навреда против Зеленски на сцената, исто така, придонела за разделбата.
Студио Квартал 95 мини|Зеленски (лево) и Јевхен Кошови (десно) се ко-водители на воведниот дел од „Телетриумф 2011“, националните телевизиски награди на Украина. „Квартал 95“ го напишал сценариото и бил домаќин на церемонијата во 2011 година. мини|Зеленски (во средината) настапува со Квартал 95 во 2018 година Откако го напушти КВС, тимот на Квартал 95 се преселил во Киев, каде што Зеленски и браќата Борис и Сергеј Шефир - кои биле членови на тимот на Транзит КВС - ја основале компанијата Квартал 95 Студио во септември 2003 година. Истата година, Квартал 95 започнал со продуцирање на телевизиски емисии за украинскиот телевизиски канал 1+1. Во 2005 година, Квартал 95 се префрлил на украинскиот телевизискиот канал Интер, каде што ја започнале комедијата истата година. Форматот на ова шоу бил „театарски“ со мешавина од скечеви, појавувања на познати личности и стендап комедија; вклучувал скечеви за секојдневниот живот, како и политичка сатира. „Вечерен квартал“ стаанал најпопуларната комедија-телевизиска емисија во Украина во 2000-тите, и над 85% од Украинците изјавиле дека го виделе тоа до моментот кога Зеленски станал претседател во 2019 година. Квартал 95 се вратил на 1+1 во 2012 година.
Квартал 95 е опишан од биографите како „царство“, „фабрика за комедија“, и „најуспешното продукциско студио“ во Украина. Освен „Вечерен квартал“, компанијата започнала и други формати на емисии, вклучувајќи го и „Зеленски“, како што се Чисто њуз, Лига на смета, Насмејте го комичарот. До 2013 година, третиот формат во кој натпреварувачите се обидувале да ги насмеат комичарите, бил продаден во Кина, Италија и Финска, а Зеленски во 2018 година изјавил дека добил авторски права од 21 земја за шоуто.
Како што популарноста на Зеленски и „Квартал 95“ растела, тој и тие често биле поканети да бидат домаќини или да настапуваат на корпоративни и приватни настани. Зеленски во 2018 година изјавил дека настапувал пред бројни претседатели на постсоветски земји, вклучувајќи ги и неговите претходници на функцијата, како и тогашниот руски претседател Дмитриј Медведев.
Во 2006 година, Зеленски ја освоил првата сезона на украинската емисија „Танц со ѕвездите“.
Освен комедијата, филмската и телевизиската кариера на Зеленски вклучувала глума, пишување сценарија, режија и продукција. Во 2008 година, тој започнал да биде ко-продуцент на ситкомот „Свати“ („Сватови“), кој станал многу популарен во Украина и Русија и бил номиниран за наградата за најпопуларна ситком серија на Фестивалот на телевизија во Монте Карло. Истата година, тој глумел во романтичната комедија „Љубов во големиот град“, а потоа и во неговите продолженија од 2010 и 2014 година; тој бил и ко-сценарист на вториот филм и ко-продуцент на третиот. Во 2011 година, тој бил ко-сценарист, ко-продуцент и играл машки протагонист во филмот „Романса во канцеларија. Наше време“. Во 2012 година, тој бил ко-продуцент на „Ржевски против Наполеон и ја играл улогата на Наполеон. Зеленски, исто така, бил ко-сценарист, ко-продуцент и играл главна машка улога во романтичната комедија од 2012 година „8 први состаноци“ и нејзините продолженија „8 најдобри состаноци “ (2012) и „8 нови состаноци “ (2014). Тој исто така бил ко-сценарист, ко-продуцент и ко-режисер на романтичната комедија од 2018 година „Јас. Ти. Тој. Таа“ и го играл машкиот главен лик.
Зеленски, исто така, го снимил гласот на Мечето Падингтон во украинската синхронизација на Падингтон (2014) и Падингтон 2 (2017), како и гласот на Ред во украинската синхронизација на филмот „Налутените птици“.
Зеленски бил популарен и во Русија пред 2014 година. Во 2011 година, тој го претставувал рускиот X Factor со Филип Киркоров и Ала Пугачева. Во 2013 година, тој ја предводел новогодишната емисија на каналот Русија-1 со рускиот комичар Максим Галкин. По анексијата на Крим од страна на Русија во 2014 година, „Квартал 95“ ја затворил својата канцеларија во Москва и почнал да ги прекинува деловните врски со Русија; самиот Зеленски престанал да работи во Русија до крајот на 2014 година. Според проценката на Зеленски, одлуката за одвојување од рускиот пазар ги намалило просечните приходи на „Квартал 95“ по час телевизиска програма од 200.000 долари на 30.000 долари.