Сидни Поатје (; , - , ) — бахамско-американски глумец и режисер. Во 1964 година тој ја освоил наградата оскар за најдобар глумец, и бил првиот црн глумец и првиот Бахамец што ја освоил таа награда.
Покрај тоа, тој бил номиниран повеќе пати за наградата „Златен глобус“ за најдобар глумец, за наградата на Британската академија за филм и телевизиска уметност (БАФТА) за најдобар странски глумец, како и за наградите Греми, Еми, и Тони. Во 1999 година, тој влегол во списокот на АФИ 100 години... 100 ѕвезди.
Неговото семејство живеело на Бахамите, но Поатје бил роден во Мајами, при што се стекнал со американско државјанство. Тој пораснал на Бахами, а се преселил во Њујорк кога имал 16 години, каде преку Американскиот црнечки театар ја добил филмската улога како средношколец во филмот „Табла на џунглата“ од 1955 година.
Во 1958 година, Поатје почнал да глуми со Тони Кертис во „Пркосните“ како осудени затвореници кои бегаат од затвор и морат да соработуваат. Во 1964 година, ја добил наградата „Златна мечка“ за улогата во филмот „Лилјаните од полето“. Сидни Поатје играл главна улога во неколку филмови на тема расна дискриминација, како што се: Порги и Бес, Парче сино, Суво грозје на сонце, и други.
Поатје добил почеснa витешка титула од кралицата Елизабета II во 1974 година. Во 2009 година, Поатје бил награден со претседателски медал на слобода, најголема цивилна чест на САД.
Биографија Сидни Поатје бил роден на 20 февруари 1927 година, Мајами, Флорида, како најмало од седумте деца на Евелин и Реџиналд Џејмс Поатје/ Таткото на Сидни поседувал фарма на островот Кет. Семејството често патувало до Мајами за да ги продава доматите и другите производи од фармата, а татко му на Сидни работел и како такси возач во Насау. Сидни се родил неочекувано на Мајами, за време на едно бизнис патување на неговите родители, два месеци пред рокот, и не се очекувало дека ќе преживее. Сепак неговите родители останале на Мајами три месеци по неговото раѓање, за да го негуваат додека да пркне.Goudsouzian, Aram, Sidney Poitier: Man, Actor, Icon (2004), p. 8. Сидни Поатје израснал на Бахами, а поради неговото раѓање во САД, добил американско државјанство.
Постои мислење дека претците на Поатје биле бегалци робови од Хаити, кои се преселиле на островот Кет. Поатје до своја десетта година живеел на островот со семејството, а потоа сите се пресеиле во Насау. Бил одгледан како католик, но потоа станал агностик.
На 15 годишна возраст, во 1942 година, го испратиле да живее на Мајами со семејството на брат му, но за Сидни Поатје било невозможно да се вклопи во средина која била крајно расистичка во тоа време. Така, наредната година се преселил во Њујорк, со желба да биде глумец, а во меѓувреме работел како мијач на садови. Првата аудиција била неуспешна, затоа што не знаел да го чита сценариото. Еден постар Евреин кој работел како келнер на исто место како и Сидни, секоја вечер со месеци го подучувал читање весници.Goudsouzian, Aram (2004), Sidney Poitier: Man, Actor, Icon, University of North Carolina Press, , p. 44. За време на Втората светска војна, во 1943 година, кога Сидни Поатје имал 16 години, тој излажал за возраста и влегол во војска. Бил назначен да работи во болница во Њујорк со психијатриски случаи. Незадоволен од тоа како болницата ги третира пациентите, Поатје лажно изјавил дека има психијатриска болест, по што бил пуштен од војската во декември 1944 година.
По напуштање на војската, работел повторно како мијач на садови, сè до успешната аудиција во Американскиот црнечки театар, кога успеал да добие улога.Poitier, Sidney. The Measure of a Man (2000). New York: HarperCollins Publishers.
Кариера
1947–1957: Почеток на кариерата На почеток Сидни Поатје се обидувал да добие улога преку Американскиот црнечки театар, каде при неговиот втор обид, тој бил забележан и му била доделена водечка улога во бродвејската продукција на „Лисистрата“, после што, иако претставата се одвивала неуспешно четири дена, добил покана да биде замена во претставата Ана Лукаста. Поатје подоцна се спријателил со Хари Белафонте во Американскиот црнечки театар.
Меѓу неговите политички активности, во 1952 година, тој бил еден од неколкуте наратори на парадата напишана од Алис Чилдрес и Лорејн Хансбери за Фестивалот на црнечката историја организиран од левичарскиот харлемски месечен весник „Слобода“. Неговото учество во вакви настани, заедно со неговите пријателства со други левичарски црни изведувачи, вклучувајќи ги Канада Ли и Пол Робсон, довеле до неговото последователно ставање на црн список неколку години. Дури и било какво познанство со Поатје му доносло основа за ставање на црниот список на Алфред Палка, сценаристот и продуцентот на еден од најраните филмови на Поатје, „Оди човече, оди“ од 1954 година. Поатје никогаш не потпишал заклетва за лојалност, и покрај тоа што бил замолен да потпише заради неговата потенцијална улога во „Табла на џунглата“ (1955).
До крајот на 1949 година, Поатје работел за Дарил Ф. Занук во филмот „Без излез“ (1950). Неговата изведба со Руби Ди и Мод Симонс во „Без излез“, како доктор кој лекува бел фанатик (го играл Ричард Видмарк, кој станал негов пријател), била забележана, и довела до понуди за бројни улоги во иднина. Во 1951 година, тој отпатувал во Јужна Африка со афроамериканскиот глумец Канада Ли за да глуми во филмската верзија на „Плачи, сакана земјо“. Уникатноста на Поатје продолжила во неговата улога како Грегори В. Милер, член на непоправлив клас од средно училиште во „Табла на џунглата“ (1955). Но, токму неговата изведба во филмот на Мартин Рит од 1957 година „На работ од градот“ била она што индустријата не можела да го игнорира: тоа бил чекор кон славата што следувала.
Поатје уживал да работи со режисерот Вилијам Велман на „Збогум, дамо“ (1956). Велман бил големо име, кој претходно ги режираше познатите „Рокси Харт“ (1942) со Џинџер Роџерс и „Магичен град“ (1947) со Џејмс Стјуарт. мини|Сцена од претставата „Суво грозје на сонце“
1958–1969: Пробив и слава Во 1958 година, тој глумел заедно со Тони Кертис во филмот „Пркосните“ на режисерот Стенли Крамер. Филмот бил критички и комерцијален успех, а изведбите и на Поатје и на Кертис биле пофалени. Филмот добил осум номинации за Оскар, вклучувајќи ги и номинациите за најдобар филм и најдобар глумец за двете ѕвезди, со што Поатје станал првиот афроамерикански глумец номиниран за главна улога. Поатје ја освоил наградата на Британската филмска академија за најдобар странски глумец.
Поатје глумел во првата продукција на „Суво грозје на сонце“ заедно со Руби Ди на сцената на Бродвеј во театарот „Етел Баримор“ во 1959 година. Претставата ја режирал Лојд Ричардс. Претставата им претстави детали од животот на црнците на публиката на Бродвеј, која беше претежно бела, додека режисерот Ричардс забележал дека тоа е првата претстава кон која биле привлечени голем број црнци. Претставата била револуционерно дело на американскиот театар, а Френк Рич, критичар од „Њујорк тајмс“, напишал во 1983 година дека „Суво грозје на сонце“ „го променил американскиот театар засекогаш“. За својата изведба, Поатје ја добил наградата Тони за најдобар глумец во претстава. Истата година глумел во филмската адаптација на „Порги и Бес“ (1959) со Дороти Дендриџ. За својата изведба, Поатје ја добил номинацијата за наградата Златен глобус во 1960 година за најдобар глумец во мјузикл или комедија. мини|Поатје (лево) март 1963 година во Вашингтон, заедно со Хари Белафонте и Чарлтон Хестон Во 1961 година, Поатје глумел во филмската адаптација на „Суво грозје на сонце“, за што добил уште една номинација за наградата „Златен глобус“. Исто така, во 1961 година, Поатје глумел во „Париски блуз“ заедно со Пол Њуман, Џоан Вудворд, Луис Армстронг и Дајан Керол. Филмот се занимавал со американскиот расизам од тоа време, споредувајќи го со отвореното прифаќање на црнците од страна на Париз. Во 1963 година глумел во „Лилјани на полето“. За оваа улога, тој ја освоил наградата „Оскар“ за најдобар глумец и станал првиот Афроамериканец што ја освоил наградата за главна улога. Во 1964 година, Поатје снимил албум со композиторот Фред Кац насловен „Поатје се среќава со Платон“, во кој Поатје рецитирал пасуси од делата на Платон.Goudsouzian, Aram, Sidney Poitier: Man, Actor, Icon, The University of North Carolina Press, 2004, p. 395. Тој исто така глумел во драмата за Студената војна „Инцидентот во Бедфорд“ (1965) заедно со продуцентот на филмот Ричард Видмарк, во библискиот епски филм „Најголемата приказна некогаш раскажана“ (1965) заедно со Чарлтон Хестон и Макс фон Сидов, и во „Парче сино“ (1965) во кој глумат Елизабет Хартман и Шели Винтерс.
Во 1967 година, тој бил најуспешниот глумец на кино благајните, комерцијалниот врв во неговата кариера, со три популарни филмови, „До Господин, со љубов“, и „Во жештината на ноќта“, и „Погоди кој доаѓа на вечера“. Иако овие три филма навидум биле слични, сите тие, иако не отворено, се занимавале со црно-белата поделба. Во „До Господин, со љубов“, Поатје играл наставник во средно училиште во Ист Енд во Лондон. Филмот се занимавал со социјални и расни прашања во училиштето во центарот на градот. Филмот бил пречекан со мешани реакции, а сепак, Поатје бил пофален за неговата изведба, а критичарот од „Тајм“ напишал: „Дури и слабите моменти ги спасува Поатје, кој ја вложува својата улога со суптилна топлина“.
Почнале да го критикуваат Поатје затоа што играл само претерано идеализирани афроамерикански ликови на кои не им било дозволено да имаат никакви сексуалности или лични маани, како што е на пример неговиот лик во „Погоди кој доаѓа на вечера“. И самиот Поатје бил свесен за ова, но имал спротивставени ставови по ова прашање. Тој сакал поразновидни улоги, но исто така не бирал многу затоа што во тоа време бил единствениот голем глумец од африканско потекло кој добивал главни улоги во американската филмска индустрија. Во филмот „За љубовта на Ајви“, тој го модифицира претерано идеализираниот Афроамериканец како Џек Паркс, извршен директор на компанија за камиони, кој исто така управува со нелегално казино.
1970–1989: Премин кон режирање мини|Поатје во 2000 година Две продолженија биле снимени по филмот „Во жештината на ноќта“: „Ме викаат господин Тибс!“ (1970) и „Организацијата“ (1971). Во 1972 година, тој го направил своето деби како режисер на долгометражен вестерн филм, „Бак и проповедникот“, во кој Поатје исто така глумел, заедно со Хари Белафонте и Руби Ди. Следната година го режирал својот втор долгометражен филм, романтичната драма „Топол декември“. Поатје, исто така, глумел во филмот заедно со Естер Андерсон.
Заедно со Барбра Стрејсенд и Пол Њуман, Поатје ја формирал продуцентската компанија „Први уметници“ за глумеците да можат да обезбедат права и да развиваат филмски проекти за себе. Работејќи со оваа компанија, Поатје режирал неколку финансиски успешни комедии, вклучувајќи три во кои глумел и самиот: „Саботна вечер во градот“ (1974) со Бил Козби и Хари Белафонте, и „Да го направиме повторно“ (1975) и „Дел од акцијата“ (1977), обете со Козби. Неговата најуспешна комедија била „Промешај лудо“ (1980), што многу години бил филм со најголема заработка режиран од личност со африканско потекло.
Во 1985 година, тој го режирал „Брзо напред“, а во 1990 година, повторно се соединил со Козби во семејната комедија „Татко дух“. Во 1988 година, тој глумел во „Пукај за да убиеш“ со Том Беренџер.
1990–2022: Последни дела Во 1992 година, тој глумел во „Патики“ со Роберт Редфорд и Ден Ајкројд. Во 1997 година, глумел во „Чакалот“ заедно со Ричард Гир и Брус Вилис.
Во 1990-ти години, тој глумел во неколку добро прифатени телевизиски филмови и мини-серии како што се „Одделни, но еднакви“ (1991), „До господинот, со љубовта II“ (1996), „Мандела и де Клерк“ (1997) и „Едноставниот живот на Ноа Дирборн“ (1999). Тој добил номинации за Еми за својата работа во „Одделни, но еднакви“ и „Мандела и де Клерк“, како и номинација за Златен глобус за првиот. Тој освоил Греми награда за најдобар албум со зборови во 2001 година.