Истражување на Марс

мини|300x300пкс| + Активни мисии на Марс, од 1996 до денес Година Мисија 2021 2020 2019 2018 2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005 2004 2003 2002 2001 2000 1999 1998 1997 1996

Планетата Марс се истражува од далечина со помош на вселенски летала. Сондите испратени од Земјата, започнувајќи од крајот на 20 век, дале големо зголемување на знаењето за Марс, кое е фокусирано првенствено на разбирање на неговата геологија и потенцијал за животна средина. Инженерските меѓупланетарни патувања се комплицирани и истражувањето на Марс доживеало висока стапка на неуспех, особено во раните обиди. Околу 60% од сите вселенски летала наменети за Марс пропаднале пред да ги завршат своите мисии, а некои не успеале дури уште пред да започнат со своите набљудувања. Некои мисии наишле на неочекуван успех, како што се близнаците Марс Експлорејшн Ровер, Спирит и Опортјунити кои работеле со години надвор од нивните спецификаци.

Сегашна состојба мини|Рачно нацртана карта од 19 век од Џовани Скијапарели и посвремена фотографска слика. Од мај 2021, има три оперативни планетооди на површината на Марс, марсоодите Кјуриосити и Персеверанс, и двата управувани од вселенската агенција на Соединетите Американски Држави, НАСА, како и марсоодот Журонг, дел од мисијата Тјанвен-1 на кинеската Национална вселенска администрација (CNSA). Постојат осум орбитери што ја истражувале или ја истражуваат планетата: Одисеја на Марс, Марс Експрес, Орбитрален истражувач на Марс, Мангалијан, Мејвен, Егзомарс орбитер, орбитерот Тјанвен-1 и Мисијата Хоуп Марс, кои придонеле со огромни количини на информации за Марс. Стационарниот лендер Инсајт ја истражува длабоката внатрешност на Марс. Се планираат различни мисии за враќање на примероците за да се земат примероците добиени од марсоодот Персеверанс. Обидот за враќање на мисијата на марсовата месечина Фобос (Фобос-Грунт) пропаднал при лансирањето во 2011 година. Севкупно, во моментов има 13 сонди кои го истражуваат Марс, вклучувајќи го и хеликоптерот Инџинуити, кој проучува колку би била истрајноста на мисиите кои се спроведуваат на Марс.

Следните мисии кои се очекува да пристигнат на Марс се:

Заедничката програма ЕксоМарс на Роскосмос и ЕСА го одложило лансирањето на платформата за слетување Казачок, која ќе го носи марсоодот Розалинд Франклин до 2022 година. Мангалијан 2 од Индија, планирано лансирање во 2024 година.

Марсовски систем

Марс долго време е предмет на човечки интерес. Раните телескопски набљудувања откриле промени во бојата на површината кои се припишуваат на сезонската вегетација и очигледните линеарни одлики кои се припишуваат на интелигентниот дизајн. Понатамошни телескопски набљудувања откриле две месечини, Фобос и Дејмос, поларни ледени капи и одликата која денес е позната како Олимп, највисоката планина во Сончевиот Систем. Откритијата предизвикале дополнителен интерес за проучување и истражување на црвената планета. Марс е карпеста планета, како Земјата, која се формирала во исто време, но со само половина од пречникот на Земјата и со многу потенка атмосфера; има студена и пустинска површина.

Еден начин на кој површината на Марс е категоризирана е со триесет „четириаголници“, при што секој четириаголник е именуван според истакната физиографска одлика во тој четириаголник.

Почетни прозорци десно|мини|Лансирање на вселенски летала и растојанието на Марс од Земјата во милиони километри Почетните прозорци со минимална енергија за марсовска експедиција се случуваат во интервали од приближно две години и два месеци (конкретно 780 дена, орбиталниот период на планетата во однос на Земјата).David S. F. Portree, Humans to Mars: Fifty Years of Mission Planning, 1950–2000, NASA Monographs in Aerospace History Series, Number 21, February 2001. Available as NASA SP-2001-4521 . Покрај тоа, најниската достапна преносна енергија варира во приближно 16-годишен циклус. На пример, минимумот се случил во 1969 и 1971 година, кој пак се искачил на врвот во доцните 1970-ти, и достигнал уште едно ниско ниво во 1986 и 1988 година. + Можности 2013–2022 Година Прозорец Вселенско летало (лансирано или планирано) 2013 ноември Мејвен, Орбитрална мисија на Марс 2016 март ЕксоМарс 2018 мај Инсајт 2020 јули–септември Мисија Хоуп Марс,Тјанвен-1 и Zhurong rover,Марс 2020 марсоод Персеверанс и хеликоптер Инџинуити 2022 август–ноември марсоод Розалинд Франклин 2024–2025 септември–мај Орбитерска мисија на Марс 2 (MOM-2)EscaPADE

Минати и сегашни мисии

Започнувајќи од 1960 година, Советите лансирале серија сонди на Марс, вклучувајќи ги првите планирани прелетувања и слетувања (Марс 1962B). Првото успешно прелетување на Марс било на 14-15 јули 1965 година, од страна на Маринер 4 на НАСА. На 14 ноември 1971 година, Маринер 9 станала првата вселенска сонда која орбитирала околу друга планета кога влегла во орбитата околу Марс. Количината на податоци вратени од сондите драстично се зголемила, главно поради користената подобрена технологијата.NASA PROGRAM & MISSIONS Historical Log . Mars.jpl.nasa.gov. Retrieved on 2012-08-14.

Први што стапиле во контакт со површината биле двете советски сонди: лендерот Марс 2 на 27 ноември и лендерот Марс 3 на 2 декември 1971 година Марс 2 не успеал за време на спуштањето и Марс 3 околу дваесет секунди по првото меко слетување на Марс.Mars 2 Lander – NASA . Nssdc.gsfc.nasa.gov. Retrieved on 2012-05-10. Марс 6 не успеал за време на спуштањето, но вратил некои оштетени атмосферски податоци во 1974 година.Mars 6 – NASA . Nssdc.gsfc.nasa.gov. Retrieved on 2012-05-10. Лансирањето на програмата Викинг на НАСА во 1975 година се состоела од два орбитери, секој со лендер кој успешно меко слетале во 1976 година. Викинг 1 останал оперативен шест години додека Викинг 2 три години. Слетувачите на Викинг ги пренеселе првите панорами во боја на Марс.

Советските сонди Фобос 1 и 2 биле испратени на Марс во 1988 година за да го проучуваат Марс и неговите две месечини. Фобос 1 изгубил контакт на патот кон Марс. Фобос 2, додека успешно ги фотографирал Марс и Фобос, не успеал пред да биде поставен да ослободи две летала на површината на Фобос.

Марс има репутација како тешка цел за истражување на вселената; Само 25 од 55 мисии до 2019 година, или 45,5%, биле целосно успешни, со уште три делумно успешни и делумно неуспешни. Сепак, од шеснаесет мисии од 2001 година, дванаесет биле успешни, а осум од нив сè уште се во функција.

Мисиите што завршиле предвреме по Фобос 1 и 2 (1988) вклучуваат (видете го делот Тешкотии со испитување за повеќе детали):

Марс обзервер (лансиран во 1992 година) Марс 96 (1996) Марсовски климатски орбитер (1999) Марсовски поларен лендер (1999) Нозоми (2003) Бигл 2 (2003) Фобос-Грунт со Јингхуо-1 (2011) Лендер на Скијапарели (2016)

По неуспехот на Марс обзервер во 1993 година, Марсовскиот глобален геометар на НАСА постигнал орбита на Марс во 1997 година. Оваа мисија доживеала целосен успех, откако ја завршила својата примарна мисија за мапирање на почетокот на 2001 година. Контактот со сондата бил изгубен во ноември 2006 година за време на нејзината трета продолжена програма, поминувајќи точно 10 оперативни години во вселената. Марс Патфајндер на НАСА, кој го носел роботското истражувачко возило Соџурнер, слетало во Арес Валис на Марс во летото 1997 година, враќајќи многу слики.Орбитерот на НАСА за Одисеја на Марс, влегол во орбитата на Марс во 2001 година Спектрометарските гама-зраци детектирале значајни количества на водород, или на реголит на Марс. Се смета дека овој водород е содржан во големи наслаги на воден мраз.

Мисијата Марс Експрес на Европската вселенска агенција (ESA) стигнала до Марс во 2003 година. Го носел лендерот „Бигл 2“, за кој не се слушнало по ослободувањето и бил прогласен за изгубен во февруари 2004 година. Бигл 2 бил сместен во јануари 2015 година од камерата HiRise на Извидувачкиот орбитер на НАСА (MRO) кој безбедно слетал, но не успеал целосно да ги распореди своите сончеви плочи и антена. На почетокот на 2004 година, тимот на Марс Експрес објавил дека орбитерот открил метан во атмосферата на Марс, потенцијален биопотпис. ЕСА го објавила во јуни 2006 година откривањето на поларната светлина на Марс од страна на Марс Експрес.

Во јануари 2004 година, близнаците на НАСА за истражување на Марс со име Спирит (MER-A) и Опортјунити (MER-B) слетале на површината на Марс. И двата ги исполниле и ги надминале сите свои научни цели. Меѓу најзначајните научни сознанија се убедливите докази дека течна вода постоела во некое време во минатото на двете места за слетување. Марсовскиот прашински виор и ветровите повремено ги исчистиле сончевите плочи на двата марсооди, а со тоа го зголемиле и нивниот животен век. Спирит марсоодот (MER-A) бил активен до 2010 година, кога престанал да испраќа податоци бидејќи се заглавил во песочна дина и не можел да се преориентира за да ги наполни батериите.

На 10 март 2006 година, сондата на НАСА Марс, позната како Орбитрален истражувач на Марс (MRO) пристигнала во орбитата за да спроведе двегодишно научно истражување. Орбитерот почнал да го мапира теренот и времето на Марс за да најде соодветни места за слетување за претстојните мисии на лендерот. Риконисанс Орбитер ја снимил првата слика од серијата активни лавини во близина на северниот пол на планетата во 2008 година.

Розета дошла до растојание од 250 км од Марс за време на неговото прелетување во 2007 година. Зора прелетала покрај Марс во февруари 2009 година.

Феникс слетала на севернополарниот регион на Марс на 25 мај 2008 година. Неговата роботска рака започнала со ископувања на почвата на Марс и присуството на воден мраз било потврдено на 20 јуни 2008 година Мисијата завршила на 10 ноември 2008 година откако бил изгубен контактот. Во 2008 година, цената на транспортираниот материјал од површината на Земјата на површината на Марс е околу 309.000 US $ по килограм.

Мисијата на Марсовската научна лабораторија била лансирана на 26 ноември 2011 година и го испорачала марсоодот Кјуриосити на површината на Марс на 6 август 2012 година. Тој е поголем и понапреден од Марс Експлорејшан Ровер, со брзина до 90 метри на час. Експериментите вклучуваат ласерски хемиски семплер кој може да го заклучи составот на карпите на растојание од 7 метри.

мини|300x300пкс| Дијаграм на Кјуриосити, кој слетал на Марс во 2012 година

Орбитерот Мејвен бил лансиран на 18 ноември 2013 година, а на 22 септември 2014 година влегол во ареоцентрична елиптична орбита, 150 километри над површината на планетата за да ја проучува нејзината атмосфера. Целите на мисијата вклучуваат одредување на атмосферата и водата на планетата, за кои се претпоставува дека некогаш биле значителни и изгубени со текот на времето.

Индиската организација за вселенско истражување (ISRO) ја лансирала својата сонда Мангалијан (МОМ) на 5 ноември 2013 година, а била вметната во орбитата на Марс на 24 септември 2014 година. Индиската ISRO е четвртата вселенска агенција која стигнала до Марс, по советската вселенска програма, НАСА и ЕСА. Индија успешно поставила вселенско летало во орбитата на Марс и станала првата земја што го сторила тоа во својот прв обид.

Орбитерот Егзомарс пристигнал на Марс во 2016 година и го распоредил лендерот Скијапарели како тест лендер. Скијапарели паднал на површината, но ги пренесел клучните податоци за време на неговото спуштање со падобран, па тестот бил прогласен за делумно успешен.

Преглед на мисиите Следува краток преглед на истражувањето на Марс, ориентирано кон орбитерите и прелетувањата.

Рани советски мисии

1960-тите мини|Вселенското летало Марс 1М Помеѓу 1960 и 1969 година, Советскиот Сојуз лансирал девет сонди наменети да стигнат до Марс. Сите не успеале: три при лансирање; три не успеале да стигнат во орбитата блиску до Земјата; еден за време на согорувањето за да го стави вселенското летало во трансмарсовата траекторија; и два за време на меѓупланетарната орбита.