thumb|250px|right|Carri francés Leclerc en accion
Un carri de combat (var. charri de combat, carro de combat), tanben dich carri d'assaut, blindat o tanc, es un veïcul militar pesuc armat e blindat amb un sistèma de traccion tot terren. Es destinat au combat sus la linha de front e combina una poissança de fuòc importanta, un blindatge pesuc capable de resistir ai tirs d'armas fòrça poderosas e una mobilitat auta. La poténcia de fuòc es generalament assegurada per un canon d'un calibre important (fins a 125 mm) e la mobilitat necessita de motors fòrça poderós (fins a 1500 cV).
Lei premiers carris foguèron desvolopats per lo Reiaume Unit e França dins lo corrent de la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918) per sostenir l'infantariá e rompre lei defensas alemandas basadas sus un sistèma de trencadas e un ret de mitrailhièras e d'artilhariá. La premiera utilizacion se debanèt en 1916. Après una tièra de reviradas, lo veïcul novèu aguèt un ròtle decisiu dins lei progrès deis armadas de l'Entenduda en 1918.
Après la guèrra, divèrseis evolucions permetèron de produrre de concèptes novèus que foguèron desvolopats durant la Segonda Guèrra Mondiala. L'estandardizacion permetèt l'industrializacion e l'aumentacion de la produccion. Ansin, lei carris aguèron encara un ròtle primordiau durant la guèrra, especialament sus lo front sovietic. L'intensitat dei combats e l'aumentacion deis armas anticarris sus lo prat batalhier entraïnan una aumentacion dau blindatge e de la poténcia de fuòc.
Après 1945, la mobilitat venguèt tanben un pensament major sus lo prat batalhier e se desvolopèt lo concèpte de carri principau de combat gropant un canon poderós, un blindatge important e una velocitat granda. Leis armas anticarris conoguèron tanben una tièra de progrès ambé lo desvolopament d'elicoptèrs d'ataca e de missils anticarris o lo melhorament deis obús anticarris. Pasmens, au començament dau sègle XXI, lo carri es totjorn considerat coma un compausant major deis armadas modèrnas.
Istòria
Premiera Guèrra Mondiala
thumb|right|250px|Tanc britanic Mark V.
Lei premierei proposicions per desvolopar de veïculs blindats capables d'atacar de linhas enemigas aparaguèron au començament dau sègle XX. Per exemple, en 1912, l'Australian Lancelot Eldin De Mole prepausèt a l'armada britanica la construccion d'un veïcul canilhat e blindat per lo transpòrt de soudats. Pasmens, l'idèa foguèt replegada en causa de la feblessa de la motorizacion. De mai, lei generaus èran encara partisans de la cavalariá e l'utilizacion d'aquelei veïculs èra pas encara compresa.
La situacion cambièt a partir dau començament de la Premiera Guèrra Mondiala en 1914. D'efèct, après un premier periòde de guèrra de movement, cada armada foguèt rapidament blocada per de sistèmas de trencadas fòrça defenduts onte l'infantariá e l'artilhariá avián de dificultats majoras per rompre la defensa. Britanics e Francés acomencèron d'estudis per desvolopar de veïculs capables de passar lei trencadas donant naissença au concèpte de carris de combats.
La premiera utilizacion aguèt luòc lo 15 de setembre de 1916 per lei Britanics e lo 16 d'abriu de 1917 per lei Francés. En causa de problèmas de motorizacion o de condicions climaticas malaisadas, aqueleis assais s'acabèron per de reviradas. Pasmens, aquelei desfachas empachèron pas de contuniar lo desvolopament de carris novèus e l'eliminacion dei premiers problèmas observats coma la feblessa dau blindatge, la velocitat tròp lenta o la posicion dei resèrvas de carburant.
En novembre de 1917, lei carris britanics obtenguèron lor premier succès a la batalha de Cambrai. L'annada seguenta, lo carri leugier Renault FT-17 va revolucionar lo principi gràcias a son armament en torrèla pivotant a 360°, sei doas canilhas e son motor situat dins la partida de darrier. Fòrça rapide e fisable per son epòca, aqueu carri serà largament adoptat per leis Aliats (França, Estats Units, Belgica... etc.) e va impausar son arquitectura a la màger deis autrei carris que foguèron creats ulteriorament.
Periòde entre lei dos conflictes mondiaus
thumb|right|Hotchkiss H-39, carri leugièr francés de la Batalha de França. thumb|right|Panzer I, carri leugier alemand de la Batalha de França.
Entre lei doas guèrras mondialas, lo concèpte de carris se generalizèt. Dins leis annadas, la màger part dei progrès dins lo desvolopament de carris de combats foguèron realizats au Reiaume Unit e entraïnèron l'aparicion de tres classas principalas : carris leugiers, carris mejans e carris pesucs. Puei, aqueleis estudis causèron l'aparicion d'armaments anticarris e una reflexion novèla sus lo ròtle dei carris que va entraïnar l'aparicion dei premierei carris polivalents que serán lei precursors dei veïculs de la Segonda Guèrra Mondiala.
D'efèct, après 1918, lo Reiaume Unit foguèt lo premier que poguèt, gràcias a la renaissença de son economia, crear un ensems de carris novèus. Devesits en tres classas, aquelei carris èran compausats : de carris leugièrs amb un armament e un blindatge limitats. Lor ròtle premier èra la reconoissença e la susvelhança. de carris mejans o rapides qu'èran capables de se desplaçar rapidament sus de distàncias importantas. de carris pesucs amb un armament important e una velocitat febla que lor objectiu èra de rompre lei linhas enemigas per permetre una esplecha per lei carris mejans. Aqueu concèpte va venir lo principi de basa de l'utilizacion dei blindats que van formar lo Blitzkrieg alemand. Pasmens, va tanben entraïnar de recèrcas sus d'armaments capables d'arrestar lei carris enemics. Lei principaus foguèron lei canons anticarris, lei fusius anticarris e lei premiers carris (caçaires de carris) especialament destinats a la lucha còntra d'autrei blindats.
L'aparicion de la lucha entre carris va donc entraïnar l'aparicion de dos concèptes diferents de carris. Lo premier èra de construrre de veïculs gaire protegits mai fòrça rapids per evitar lei tirs enemics. Lo segond foguèt lo desvolopament de blindats capables de resistir ai tirs enemics per una aumentacion dau blindatge e una reflexion sus l'organizacion generala dei veïculs (formas pus bassas) e la concepcion dei proteccions (premiers blindatges clinats). A la fin deis annadas 1930, lei premiers combats entre formacions de carris van rapidament mostrar lei limits de la premiera idèa en causa de l'aumentacion dau nombre d'armaments anticarris sus lo prat batalhier e egalament l'aumentacion dau nombre de missions fisadas ai blindats (sostèn de l'infantariá, ataca en prefondor, lucha anticarri... etc). Aquò va donc privilegiar la construccion de blindats mai polivalents per assegurar divèrsei tipes de missions diferentas.
Segonda Guèrra Mondiala
thumb|right|Tiger I, tanc pesuc alemand, en Tunisia en 1943.
La Segonda Guèrra Mondiala e l'intensitat de sei combats, especialament sus lo front sovietic, veguèt una tièra d'evolucions au nivèu militar e au nivèu industriau que permetèron de faire dau carri de combat l'otís principau de la guèrra terrèstra.
D'en premier, lei veïculs veguèron una aumentacion de lor poissança de fuòc e de sei proteccions durant tota la guèrra. Per exemple, en 1940, lo carri alemand principau, lo Panzer II, èra un blindat leugier de 8,9 tonas armat amb un canon de . En 1945, lo Panther aviá una massa d'aperaquí 45 tonas e un canon de de velocitat auta. La mobilitat e la comunicacion entre leis unitats foguèron tanben melhoradas gràcias a de sistèmas de suspension novèus e l'installacion de ràdios. Aquò èra vengut necessari en causa de l'aparicion d'armas anticarris novèlas (lançaroquetas, canons anticarris d'un calibre important...). Enfin, de missions novèlas foguèron fisadas ai carris coma l'eliminacion de minas o l'engèni (installacion de pònts...).
Au nivèu industriau, lei règlas d'estandardizacion foguèron aplicadas per permetre de fabricacions importantas. Ansin, l'URSS poguèt construrre carris mejans T-34 durant tot lo conflicte. De mai, au nivèu tecnologic, l'arquitectura eiretada dau FT-17 venguèt la nòrma definitiva, especialament per l'armament que se compausa d'ara endavant d'un canon principau unic en torrèla e d'unei mitralhièras.
L'aparicion dei carris principaus de batalha
La Guèrra Freja veguèt la formacion d'armadas tenent un nombre fòrça aut de carris de combat e l'abandon dei classas ancianas au profiech dau concèpte de carri principau de batalha. Acomençat ambé l'aparicion dau T-54 sovietic, aqueu veïcul permet de combinar una poissança de fuòc poderosa, un blindatge important e una mobilitat granda.
Lei carris de la Guèrra Freja veguèron donc la generalizacion de canons d'un calibre important : de 105 a 115 mm per la premiera generacion (T-54, Centurion, Leopard I...) e entre 115 e 125 per lei seguentas (T-72, M1 Abrams, Leopard II...). Certanei carris an egalament la possibilitat de tirar un missil per lo canon per aumentar la portada de lor capacitat anticarri. Una o unei mitralhièras, e de còps un canon automatic, forman l'armament segondari per la defensa còntra l'infantariá o per l'ataca de blindats leugiers. La precision dau tir foguèt mai e mai ajudada per l'utilizacion de sistèmas electronics per favorizar l'estabilizacion dau carri e lo calcul de la trajectòria de l'obús. Lo blindatge foguèt tanben melhorat ambé l'utilizacion de materiaus pus pesants (urani per lo M1 Abrams) o de jaç capables de desviar leis efiechs deis armas anticarris. En fòra d'aquelei progrès dins la concepcion dau blindatge, la forma dau carri foguèt tanben adaptada per complicar la deteccion dau veïcul. Enfin, la mobilitat foguèt encara aumentada per permetre d'agantar de velocitats entre 60 e .
Lei carris modèrnes
Après la fin de la Guèrra Freja en 1991, lo concèpte de carri principau de batalha es totjorn la nòrma ambé lo desvolopament de veïculs novèus e pus modèrnes (Leclerc francés o Tipe 90 japonés). Pasmens, lo còst d'aqueleis unitats e la reduccion dei riscs de guèrra internacionala importanta an entraïnat una diminucion dau nombre de carris dins la màger part deis armadas. Per exemple, Alemanha utilizèt un maximum de carris durant la Guèrra Freja còntra solament 395 en 2012. D'autreis armadas an decidit d'arrestar d'utilizar de carris per lei remplaçar per de sistèmas de canons mobils pus leugiers. Pasmens, la màger part dei conflictes deis annadas 1990 e 2000 an mostrat lo besonh de veïculs fòrça protegits e capables d'atacar l'enemic amb una poissança de fuòc auta. Ansin, lei recèrcas contunian e de projèctes novèus an aparegut coma un prototipe rus amb una torrèla automatizada e dirigida dempuei la caissa.
Caracteristicas
L'eficacitat d'un carri de combat depend de tres caracteristicas principalas que son son armament, sa proteccion e sa mobilitat sus lo prat batalhier. La concepcion d'un carri fa generalament l'objècte de compromés entre sei paramètres. Per exemple, l'aumentacion de l'espessor dau blindatge entraïna egalament una aumentacion de la massa e donc una diminucion de la mobilitat.
Armament
thumb|right|Armaments principau e segondari d'un carri de combat.
L'armament dau carri definís sa poissança de fuòc e donc sa capacitat d'identificar e d'eliminar un enemic. Es compausat d'un canon qu'es l'armament principau dau veïcul e d'un ensems de mitralhièras, de canons automatics o de missils que forman son armament segondari. Lei butas varian entre d'unitats d'infantariá mai o mens protegidas, de veïculs blindats, d'autrei carris de combat e, de còps, d'elicoptèrs.
Lo calibre dau canon principau varia a l'ora d'ara entre 115 e e utiliza generalament d'obús cinetics o de municions amb un poder explosiu fòrça important. Lo tir es assistit per divèrseis otís electronics e informatics coma de telemètres lasèr per calcular la distància, de giroscòpis per estabilizar lo veïcul durant lo tir o encara de sondas per mesurar lei condicions climaticas (vent, temperatura, pression...).