thumb|right|Fotografia d'un prototipe d'automobila presentat a una exposicion.
Una automobila (en forma brèva auto) es un veïcul rotier leugier dotat d'un motor e de ròdas e destinat au transpòrt terrèstre de quauquei personas e de sei bagatges. Lo tèrme "veitura" es sovent utilizat mai designa en realitat una gama pus larga de veïculs terrèstres. Derivada de veïculs de motor imaginats ai sègles XVII e XVIII, l'automobila modèrna apareguèt durant la segonda mitat dau sègle XIX. Son utilizacion se generalizèt lentament durant lo sègle XX per venir un aspècte centrau de la societat dei país desvolopats après la Segonda Guèrra Mondiala. Uei, aquel usatge es en creissença rapida dins lei país en desvolopament e la construccion automobila es un sector important de l'economia actuala.
Istòria
thumb|right|La Ford T, premiera automobila producha en massa.
Lei premiers veïculs automobils datan dei sègles XVII e XVIII. La representacion pus anciana d'una tala invencion es probablament aquela presentada a l'emperaire de China en 1670 per lo jesuita Ferdinand Verbiest (1623-1688)(la) Ferdinand Verbiest, Astronomia Eurpaea, Dillingen, 1687.. Pasmens, foguèt pas construcha e la premiera automobila operacionala foguèt fabricada en 1769 per lo Francés Nicolas Joseph Cugnot (1725-1804). Èra un tractor de pèças d'artilhariá capable de se desplaçar a una velocitat de 4 km/h gràcias a un motor de vapor.
Durant lo sègle XIX, de progrès regulars aguèron luòc coma o mòstra lo London Steam Carriage de Richard Trevithick (1771-1833). En 1801, realizèt un trajècte de 10 milas dins lei carrieras de Londres. Pasmens, la talha dei motors de vapor necessari au desplaçament d'aquelei veïculs limitèt son desvolopament. Foguèt donc necessari d'esperar leis ans 1860 per veire l'aparicion de veituras pron leugieras per se desplaçar a de velocitats de l'òrdre de 40 km/h. Certanei modèls foguèron comercializats e l'interès per l'automobila aumentèt a la fin dau sègle XIX.
Aquò favorizèt la recèrca e leis innovacions. La motorizacion foguèt ansin l'objècte de trabalhs importants amb l'adopcion dau motor electric. Pasmens, lo motor de combustion intèrna, pus pichon, s'impausèt pauc a pauc. L'organizacion dei premierei competicions automobilas favorizèt mai aquela evolucion. En parallèl, lei rotas foguèron modernizadas per permetre lo passatge dei veituras. Puei, a la fin deis ans 1910, una revolucion majora se debanèt amb la Ford T que marquèt l'introduccion de tecnicas de produccion de massa dins l'industria automobila. Dempuei aquela data, l'organizacion generala de la construccion automobila a gardat aquelei principis amb un esfòrç important en matèria de recèrca e desvolopament e la mesa en òbra de tecnicas industrialas permetent de produrre rapidament de quantitats importantas de veituras.
Lo foncionament d'una automobila
Lo motor
La motorizacion es l'element centrau dau foncionament d'una automobila. Assegura la transformacion d'una energia non mecanica en energia mecanica e permet ansin de produrre un trabalh capable de metre en movement lo veïcul. Es sovent caracterizat per tres proprietats principalas que son l'origina de l'energia non mecanica utilizada, sa poissança e son coble.
Lo motor termic
Au començament dau sègle XXI, lei motors de combustion intèrna asseguran la propulsion de la màger part deis automobilas. Per aquò, transforma l'energia quimica d'un carburant qu'engendra una reaccion de combustion quand es mesclat amb l'aire. La produccion de l'energia mecanica es realizada per la mesa en movement d'un sistèma biela-manivèla per lei gas e per l'energia termica d'aquela reaccion. Generalament, lo carburant es menat de la sèrva au motor per una pompa. Pasmens, existís egalament de carburants gasós, coma lo GPL, onte l'arribada dau carburant es l'òbra d'un destendor.
Lo sistèma biela-manivèla permet de crear un coble segon lo principi seguent : lei gas exercisson una pression sus un piston qu'entraïna una biela liada a un virabiquí. La rotacion d'aqueu darrier es a l'origina dau coble dau motor. Generalament, un motor termic es constituit de plusors pistons e ensembles biela-manivèla que son liats a un meteis virabiquí.
Dos tipes de motors de combustion intèrna son utilizats per leis automobilas modèrnas. Lo premier es lo motor d'alumatge comandat o motor d'esséncia. Dins un tau motor, la mescla d'aire e de carburant es enflamada per una beluga congreada per una bogia. Lo segond es lo motor Diesel qu'assegura l'alumatge de la mescla aire-carburant gràcias a una aumentacion de la pression que permet d'agantar sa temperatura d'auto-inflamacionPer aquela rason, lo motor Diesel es tanben dich motor d'alumatge per compression.. Lo rendiment d'aquelei motors es de l'òrdre de 30 a 45%. Aquelei valors relativament feblas s'explican per la pèrda d'energia quimica (pompatge, fretaments mecanics, calor...)Pasmens, es possible de recuperar una partida de la calor per alimentar d'autreis organs de l'automobila (sistèmas de caufatge...)..
Lo motor electric
Apareguda au sègle XIX, la veitura electrica suscita un interès important dempuei la fin dau sègle XX car son impacte environamentau es − en teoria − pus feble qu'una veitura termica tradicionala. Sa propulsion es assegurada per un ò mai d'un motor electric que posan son energia d'accumulators electrics. Dins lei fasas de frenatge, lei motors electrics modèrnes son tanben capables de convertir una partida de l'energia cinetica de l'automobila per tornar cargar leis accumulators.
Dos tipes de motors electrics son utilizats dins l'industria automobila modèrna. Son definits per la natura dau corrent electric : continü ò alternatiu. Pasmens, lo foncionament generau dei doas familhas es relativament similar. L'energia electrica es transmesa ai bobinas dau rotor e/ò de l'estator que, per induccion magnetica amb leis asimants de l'autra partida, entraïnan la rotacion dau rotor. Coma lei maquinas electricas son reversiblas, aqueu principi explica la possibilitat de recargar l'accumulator durant lei frenatges.
Lo motor ibrid
La propulsion ibrida es basada sus lo principi d'una associacion entre un motor termic e un motor electric. L'idèa es d'esplechar lei ponchs fòrts dei dos sistèmas de motorizacion per prepausar una automobila amb un impacte environamentau reduch. Es donc un concèpte que conoís un desvolopament important dempuei lo començament dau sègle XXI. Ansin, lo motor termic assegura la propulsion ai velocitats importantas e permet de recargar leis accumulators electrics dau motor electric. Pòu tanben o remplaçar en cas de besonh. De son caire, lo motor electric es utilizat ai velocitats feblas, çò que permet normalament de redurre leis emissions de gas dins lei zònas urbanas. Dins aquò, la concepcion d'un veïcul ibrid es un pretzfach fòrça complèx car necessita lo desvolopament d'una partida electronica capabla de gerir lei relacions entre lei dos motors. De mai, dins certanei cas, la massa de l'alimentacion electrica entraïna una aumentacion de la consumacion dau motor termic.
La transmission
La transmission es l'ensemble mecanic que, per permetre lo desplaçament de l'automobila, transmet lo coble de l'aubre de sortida dau motor vèrs lei ròdas.
La transmission primària
La bóstia de cambi es un organ mecanic que permet d'adaptar lo coble motor disponible ai besonhs dau conductor. En particular, optimiza la la velocitat de rotacion dau motor per s'adaptar ai variacions de la velocitat de desplaçament dau veïcul, de la penda de la rota ò de la massa de la carga transportada. Per aquò, una bóstia de cambi es constituida de pinhons mobils e fixs montats sus d'aisses e estremats dins un cartèr estanc e lubrificat. Aqueu sistèma permet de modificar lo rapòrt de demultiplicacion, es a dire la relacion entre la velocitat de rotacion dau motor e aquela dei ròdas motritz. A l'aplant ò per permetre lo passatge entre dos pinhons diferents, la bóstia de cambi es acoblada au motor per lo mejan d'un embraiatge, un element que permet d'isolar, d'un biais temporari, la transmission dau motor.
Existís plusors modèls de bóstia de cambi. Lo pus simple es la bóstia manuala qu'es totalament gerida per lo conductor. La bóstia robotizada es relativament similara a la bóstia manuala mai lei cambiaments de rapòrts son realizats per d'accionaires (idraulics ò electromecanics). Lo conductor pòu dirigir son utilizacion ò laissar l'automata electronic decidir dei cambiaments. Lei bóstias automaticas son totalament contrarotladas per un automata electronic. Enfin, lei bóstias de variacion continua son concebudas a l'entorn de doas carrèlas, de diamètre variable, liadas per una correja. Gràcias a un sistèma de variacion automatica dei diamètres dei carrèlas, un tau sistèma permet una adaptacion rapida dau coble motor.
La transmission segondària
La transmission segondària es lo sistèma que permet de transmetre lo coble motor, adaptat per la bóstia de cambi, ai ròdas. Aqueu ròtle es generalament tengut per lo pònt, una pèça liada ai ròdas motritz per dos aubres dotats de cardans. Aquel organ intègra un diferenciau que permet de donar una velocitat diferenta ai ròdas d'un meteis eissiu (per exemple, dins un contorn).
Tres metòdes de transmission existisson. La traccion es caracterizada per l'aplicacion de la poissança dau motor sus lei ròdas avans. L'automobila es ansin tirada. Lo principi invèrs es utilizat sus lei propulsions onte lo coble motor es dirigit vèrs lei ròdas de darrier. Enfin, dins una transmission integrala, lei dos sistèmas coexistisson per permetre un maximom de mobilitat, especialament per un usatge tot-terren.
Lo contacte amb lo sòu
Lei ròdas
Una automobila dispausa generalament de quatre ròdas e d'una ròda de secorsPasmens, dempuei leis ans 2000, la ròda de secors es mai e mai remplaçada per una ròda estrecha permetent de rotlar a una velocitat reducha fins a un garatge.. Aquelei ròdas son formadas per un pneumatic montat sus una genta. Aquel ensemble constituís un espaci estanc generalament gonflat d'aireDins certanei cas, es possible d'utilizar un autre gas (azòt...).. Lei pnèus an un ròtle fòrça important car son l'interfàcia entre lo veïcul e lo sòu. Per aquela rason, participan a l'establiment d'accions mecanicas dau sòu sus lo veïcul (frenatge, acceleracion...). Existís plusors tipes diferents adaptats ai condicions d'aderéncia (plueja, nèu...). Necessitan una entretenença e de cambiaments regulars per mantenir sei performàncias.
La suspension
Lei suspensions son leis elements que permèton de liar lei massas penjadas (motor, quadre...) e lei massas non penjadas (ròdas, sistèma de freinatge...). La suspension dau quadre assegura la liason entre lo quadre e lei ròdas. Assegura la tenguda de ròda, lo confòrt dei passatgiers, la reduccion de l'energia transmesa dins l'estructura de l'automobila per leis irregularitats de la rota. Dins la màger part dei cas, es compausada d'un sistèma de braç associats a de ressòrts e un amortidor idraulic. Constituís ansin una liason elastica entre lo quadre e cada ròda dau veïcul. Uei, de dispositius electronics complètan sovent aqueleis elements per melhorar son eficacitat.
La suspension motor assegura la liason entre lo quadre e lo motor. Permet de demenir lei vibracions transmesas per lo motor a l'estructura de l'automobila. Aquò permet de melhorar lo confòrt dei passatgiers e la fisabilitat generala dei pèças mecanicas que compausan lo veïcul. Lei liasons elasticas, generalament constituidas de cauchó, son privilegiadas.
La conducha
La direccion e lei pedalas