Joseph Aloïs Schumpeter (Triesch, Moràvia, 8 de febrièr de 1883 – Salisbury, Connecticut, 8 de genièr de 1950) es un economista autriac del mitan del sègle XX, conegut per sas teorias sus las fluctuacions economicas, la Destruccion creatritz e l'innovacion. Es l'autor d'una Istòria de l'analisi economica, pareguda en 1954 e que encara fa referéncia. Es un dels grands conservators del sègle XX amb Russell Kirk e Leo Strauss. Pas dins lo corrent keynesian, nimai dins lo corrent marxista, pasmens que liberal, es qualificat d’economista eterodòxa per sas teorias sus l’evolucion del capitalisme.
Biografia
Joseph Schumpeter nasquèt en 1883 a Třešť en Moràvia, vila àustroongresa, uèi en Chequia, d'un paire industrial del textil. Venguèt orfanèl a l'edat de 4 ans. Passionat per l'Antiquitat greco-latina, dintrèt en 1901 a la facultat de drech de Viena e s’interessèt lèu a la sociologia en estudiant d'autors coma Werner Sombart e Max Weber. Descobrigèut l’economia, en seguent los corses dels teoricians de l'Escòla austriaca: Friedrich von Wieser, Eugen von Böhm-Bawerk e Carl MengerJean-Claude Drouin, Les grands économistes, Presses Universitaires de France, 2006.. Diplomat doctor en drech en 1906, anèt en Anglatèrra e se maridèt en 1907 amb Gladys Ricards Seaver. Mas son maridatge faguèt fracas « In praise of entrepreneurs », The Economist, 26 d'abril de 2007.. Daissèt alara Anglatèrra e s'installèt al Caire ont trabalhèt coma qu'avocat pel tribunal mixte internacional.
En 1908, publiquèt son primièr obratge, que venguèt sul còp un classic de l'estatistica economica, Natura e esséncia de l'economia teorica, çò que li permetèt d'obtenir en 1909 un pòste de professor associat en economia politica a l'Universitat de Czernowitz.
Publiquèt la primièra edicion de sa Teoria de l'evolucion economica en 1911, obratge que se desliga de l'encastre neoclassica e testimònia de son interès per la dinamica e las leis del cambi economic. Schumpeter met subretot en relèu l'importància de l'entreprenor e del processus de destruccion creatritz aportada per l'ofèrta de produches nòus sul mercat. Entre 1911 e 1919, ensenhèt coma professor a l'Universitat de Graz (en Àustria). Amb los sociològs Werner Sombart e Max Weber, dirigiguèt Archiv für Sozialwissenschaften (Archius per las sciéncias socialas). En 1913-1914, foguèt professor invitat a l'universitat Columbia de Nòva York.
Aprèp la Primièra Guèrra Mondiala, foguèt per pauc de temps ministre de las Finanças (1919-1920) del gouvèrn de coalicion social-democrat e social-crestian d'Otto Bauer alara que l’Empèri d'Àustria-Ongria s’esfondrava. Divorcièt de Gladys puèi dirigiguèt pendent quatre ans una banca privada, la Banca Biedermann de Viena, fins a sa quincanèla (1920-1924)id "Drouin".
En 1925 venguèt professor de finanças publicas a l'Universitat de Bonn e faguèt un movèl matrimòni amb Anna Reisinger. Mas l'an seguent, moriguèron sa femna e lor filh noirigat. Publiquèt la segonda edicion de la Teoria de l’evolucion economica (1926). A partir de 1927 e fins a sa mòrt, ensenhèt a l'Universitat de Harvard ont s'installèt definitivament en 1932, a la seguida de la pujada del nazisme en Euròpa Centrala. D'entre sos estudiants a Harvard i a Robert Heilbroner, Paul Samuelson, Wolfgang Stolper, Paul Sweezy, Nicholas Georgescu-Roegen e James Tobin.
Un tresen còp se maridèt amb una economista Elizabeth Boody en 1937. De 1937 a 1941, sa reputacion internacionala lo menèt a la presidéncia la Societat d’econometria qu'es un dels fondators. Venguèt president de l'American Economic Association en 1948. La fin de sa vida serà marcada per l'edicion de dos obratges importants: Los Cicles dels afars (1939) que tracta de l’analisi de la creissença) e Capitalisme, socialisme e democracia (1942) que li valdrà una fama d’economista « eretic ».
Moriguèt lo 8 de genièr de 1950 d'una emorragia cerebrala dins son ostal de Taconic, (Connecticut), al moment qu'èra elegit primièr president de la novèla Associacion Internacionala d'Economia. Son esposa, Elizabeth Boody editarà aprèp sa mòrt la monumentala Istòria de l'analisi economica (1954) que i consacrèt sos darrièrs ans e L'esséncia de la moneda (1970).
Teoria economica Schumpeter se daissa dificilament classificar dins una escòla economica. Pasmens qu'èra austriac, jamai èra de l'Escòla austriaca amb que foguèt familiarizat pels ensenhaments d'Eugen von Böhm-Bawerk a l'Universitat de Viena.
L'economista qu'admirava mai èra sens controvèrsia Léon Walras, mas son analisi despassa fòrça l'encastre neoclassic. Tanben foguèt fòrça influenciat pels escriches del sociològ alemand Max Weber. E, se partatgèt de conclusions amb Karl Marx, son analisi èra fòrça alunhada del marxisme. Es considerat en general coma lo fondator de l'evolucionisme economic. Es atal repertoriat dans lo cercle dels economistas dichs « eterodòxes ».
Estima que lo fondament e lo ressòrt de la dinamica de l'economia son l'innovacion e lo progrès tecnic. L'istòria del capitalisme es una mudason de contunh. La tecnologia evolua, se transforma butant de panèls entièrs de l'activitat economica a se passir fins a desapareisser aprèp que foguèron dominants. Lo cambi es estructural abans d'èsser quantitatiu.
Lo vam del sistèma economic: l'entrepreneire innovador Schumpeter insistís sul ròtle major de las innovacions dins lo vam, la mesa en movement de l'economia jos l'accion de l'entrepreneire. Es per la fabricacion de produchs nòus, l'adopcion de processus e de tecnicas inedits, l'utilizacion de novèlas matèrias primièras o la dobertura de novèls mercats que las estructuras acaban per cambiar.
L'innovacion: de l'economia estacionària cap a l'evolucion economica Schumpeter vòl provar lo ròtle determinant de l'innovacion dins lo vam del sistèma economic. Pren coma punt de despart la modelizacion d'una economia estacionària, nomenada circuit economic, e que los diferents elements estructurals se reproduson a l'identic.
S'agís d'una representacion simplificada de la vida economica e de las relacions que se nosan entre los agents economics. La logica d'aquel circuit economic es aquela de l'equilibri general: los movements adaptatius dels prèses asseguran l'adequacion entre las diferentas variablas economicas, e cada factor de produccion es pagat a son prètz. Aquel circuit economic se caracteriza per la liura concurréncia, la proprietat privada e la division del trabalh entre los agents.
Aqueles darrièrs, qu'agisson en foncion de lor experiéncia passada, introduson cap de ruptura fondamentala dins lors comportaments e las relacions economicas en plaça. Los metòdes de produccion e las practicas de consomacion demòran establas, l'ofra ven egala a la demanda pel jòc dels prèses, de biais que l'allocacion de las ressorsas es eficienta. Los comportaments rotinièrs e los mecanismes adaptatius conduson alara a un estat estacionari.
Òr, segon Schumpeter, aquela rotina es trencada per l'entrepreneire e sas innovacions. Atal, l'evolucion pòt pas venir d'una modificacion quantitativa (aument de la produccion o del capital), mas de la transformacion qualitativa del sistèma de produccion. Schumpeter mòstra que lo factor determinant d'aquela evolucion es l'innovacion: aquela es al còr en mai del procèssus de creissénça, de transformacions estructuralas mai importantas.
Se gropa en general las innovacions en doas categorias: las innovacions de produch e las innovacions de procediment. L'actor central d'aqueles darrièrs es l'entrepreneire.
L'entrepreneire actor fondamental de l'evolucion economica left|150px|thumb|Thomas Edison, entrepreneire marcant de la fin del sègle XIX right|150px|thumb|Henry Ford, qu'inspirèt Schumpeter per sa descripcion de l'entrepreneire modèl
Dins la concepcion de Schumpeter, l'entrepreneire incarna lo pari de l'innovacion, tèsi que desvelopèt en particular dins Teoria de l'evolucion economica en 1913 ; son dinamisme assegura la reüssida d'aquela. L'entrepreneire, que se deu pas confondre amb lo cap d'entrepresa simple administrator gestionari, o amb lo rentièr capitalista proprietari dels mejans de produccion, es per el un vertadièr aventurièr qu'esita pas a sortir de las dralhas per innovar e entraïnar los autres òmes a agir d'un biais diferent que la rason, la crenhença o l'abitud, lor dictan de far. Deu véncer las resisténcias que s'opausan a tota novetat riscant de negar lo conformisme del mitan.
Per exemple, Henry Ford èra pas un entrepreneire quand en 1906 venguèt cap d'entrepresa independent, mas o venguèt en 1909 quand sos usinas comencèron de fabricar la famosa Ford T a un còst que ne fa pauc a pauc un estatut d'objècte de consomacion corrent als Estats Units d'America: adoptèt lo sistèma de cadena de montatge, permetent a l'encòp de baissar lo còst de produccion e d'aumentar son debit, alara davancièr de la produccion de massa. Un autre exemple de vertadièr entrepreneire es Alfred Krupp quand concentrèt verticalament sas entrepresas, e que metèt en practica lo novèl procediment de fabricacion de l'acièr imaginat per l'anglés Henry Bessemer.
L'entrepreneire es plan segur motivat per la realizacion de beneficis eissits dels riscs preses e la reussita. Mas, la concepcion del profit defenduda per Schumpeter es originala: l'entrepreneire crèa de valor, tot coma lo salarièr, e es tanben motivat per un ensems de mobils irracionals que los principals son sens dobte la volontat de poténcia, lo gost esportiu de la victòria e de l'aventura, o la jòia simpla de crear e de donar vida a de concepcions e idèas originalas. Per Schumpeter, lo profit es la sancion de l'iniciativa creatritz dels riscs preses per l'entrepreneire. Aquela concepcion es contrària als economistas classics que fasián del profit la contrapartida dels esfòrces productius (capital e trabalh) de l'entrepreneire, alara qu'es puslèu del ròtle del cap d'entrepresa. Aquela concepcion es tanben contrària a la marxista que plaça l'origina del profit dins la confiscacion de la maivalença, es a dire l'apropriacion d'una partida del fruch del trabalh dels salariats pel rentièr capitalista.
Lo profit es encara mai important e immediat que l'entrepreneire es capable de rebutar tota forma de concurréncia dirècta e immediata. L'innovacion consistís pus sovent a aver una posicion favorabla dins sa branca, e sa difusion permet d'obtenir de dreches comercials que tecnicament permeton a l'entrepreneire de dispausar d'un monopòli. Schumpeter considèra los monopòlis nascuts de l'innovacion coma necessaris al bon foncionament del capitalisme. En situacion de monopòli, l'entrepreneire es liure de fixar un prètz de venda superior a son còst marginal. En situacion de concurréncia pura e perfècta, per aumentar sos profits, l'entrepreneire a pas mai aquela possibilitat; al contrari per demorar concurrencial, son prètz de venda pòrta a s'aprochar del còst marginal (es lo concèpte marxista de la baissa tendenciala del taus de profit qu'es criticat aquí per Schumpeter). Per tornar beneficiar d'una libertat dels prèses de venda, luenh del còst marginal, l'entrepreneire deu baissar aquel darrièr en redusent sos còstes de produccion per d'economias d'escala (aument de la produccion e de la talha de las entrepresas) o per una aumentacion de la productivitat (coma per l'innovacion). Los riscs que pren l'entrepreneire en innovant son motivats per la perspectiva de conquesta d'una posicion de monopòli o per sa demorança.