Le Bòsc Belet (Valbeleix en francés) z-es una comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnha-Ròse-Aups.

Los abitants son los Boscbeletaires e las Boscbeletairas.

Geografia Situat a 800 mèstres d'altitud, Le Bòsc Belet z-es situat dins le pargue naturau regionau daus volcans d'Auvèrnha, a 30 km de vès Soire, a 12 km de Bèça e a 16 km de la 'stacion de 'squí de Supèr Bèça.

Toponimia Las atestacions son Balbelès en 1411, Boubellès en 1526, Valbeles-Bosbeleix en 1762, et Bostbeleix en 1789. Ven de l'occitan bòsc e de belet, "le bòsc gente/brave".

Dins le parlar de la comuna, se ditz [lə bu blø] e vèrs Picharanda [lə bo bli]Collectatges IEO 63. Parlars de la Valeta (vialatge de la comuna) e de la Fricaudiá (18/04/2026, comuna de Picharanda)..

Luòcs Dits Blata [ˈblatɒ] (fr. Blatte). Boaud [bwaw] (fr. Bohaud). Borlièir [burˈʎi] (fr. Broslier). Bòsc de Mont [bo də mu] (fr. Bois de Mont). Le Cabaret [lə kabaˈrə] (fr. Le Cabaret). La Chavada [la t͡saˈvadɒ] (fr. La Chavade). La Chasa [la ˈt͡sazɒ] (fr. La Chaze). Las Colanjas [lis kuˈvãd͡zɒ] (fr. Les Collanges). La Garda [la ˈgardɒ] (fr. Lagarde). Marcenac [marsˈnæ] (fr. Marcenat). Los abitants se dison los marcenadaires. Molin Leunard [muˈvø ʎuˈnær] (fr. Moulin de l'Espradou). Molin de Chapelèir [muˈvø də t͡saˈplaj] (fr. Moulin de Sparanat). Le Pasturau [lə pastyˈraw] (fr. Paturaux). La Prada [la ˈpradɒ] (fr. La Prade). Prat [præ] (fr. Prat). Prat de Pònt [pra də pã] (fr. Pré du Pont). Saut [saw] (fr. Val de Sault). Sos la Viala [su la ˈzjɔvɒ] (fr. Sous la Viove). La Valeta [la vaˈlətɒ] (La Valette). Los abitants se dison los valetons. Le Verdièir [lə varˈɟaj] (fr. Le Verdier). Le Vernet [lə varˈnø] (fr. Le Vernet). Los abitants se dison los varnetaires. Vausèla [vuˈzɛlɒ] (fr. Vauzelle). Los abitants se dison los vauselaires.

Istòria Pendent de nombrós sègles, la senhoriá del Bòsc Belet siguèt la proprietat de la familha poderosa de Sent Nectaire.

De 1526, e jusca la fin dau sègle XIX, una importanta fèira se teniá au mes d'aost, similària a aquela de vès Brelh (fr. Brion) sobre la comuna vesina de Compens. La fòrça d'aquelas fèiras, z-èra le marchandatge de bèstias, dins una region franc rurala e agricòla.

Le pònt Charras (nom francés), a la sortida del vialatge en direccion de Bèça, siguèt bastit dins le mitan de l'Atge Mejan. Le senhor del Bòsc Belet, que z-èra a partir per lei crosadas, z-aviá decidat la construccion d'aquel pònt per facilitar la travarsada de la Cosa del Bòsc Belet. Fasiá ofrir, 'bei chasca parsona que passava le pònt e que s'acquitava d'un dreit de passatge, un petit pan redond bombat, sonat « Pompa ». Aquel fait z-es a l'origina de la tradicion de la fèsta patronala de la Pentacosta, pendent la quanha, après la messa, une procession part per le pònt. Alòrs aquels pans e de briòchas son bailats 'bei los abitants.

Dins los temps, le 29 de juenh, jorn de la Sant Pèire, un pelerinatge partissiá del vialatge per jónher la cima del Pic Sant Pèire, ente i a sa crotz.

A la revolucion, le vialatge z-es fortament tochat per los evenaments, notadament sobre le plan religiós. Le clochèir e una partida de la vota de la glèisa son destruits, alòrs que le curat de la comuna, Paul Valeix, s'ensauva e que z-es finalament deportat coma curat refractari. Le curat Danglard, curat de Biaumont, son amic, contèt son parcors dins l'obratge De Clermont à Genève, journal d'un prêtre déporté en 1792. Le raconte relata, en defòra la destruccion parciala de la glèisa, le fait que de curats refractaris z-aurián celebrats de messas clandestinas dins la gròta nichada dins la Roche Nité. La glèisa z-es restaurada sos la restauracion, e le clochèir z-es 'chabat, dins sa fòrma actuala en 1835.

Pendent la segonda guiarra mondiala, de rets de resistents s'organison dins los luòcs isolats. Sinonim d'aquels luòcs de còps oblidats, i a, surplombant la valada de Saut, dins la ròcha dita de la plana, una gròta, d'origina volcanica, ente de resistents se son esconduts.

Administracion

Demografia

Luòcs e monuments

Personalitats liadas a la comuna

Veire tanben

Liams extèrnes

Nòtas e referéncias Nòtas

Referéncias

Categoria:Comuna d'Auvèrnhe (Occitània) Categoria:Comuna dau Puèi de Doma