Indonesia, oficialament la Republica d'Indonesia, es un país d'Asia dau Sud-Èst situat entre l'Ocean Indian e l'Ocean Pacific au nòrd-oèst d'Austràlia e au sud-èst de Malàisia. Independent dempuei 1945, es un estat insulari que s'estend sus la màger part deis archipèus de la region. Es eissit deis Índias Neerlandesas que sa formacion foguèt l'òbra de la politica coloniala de la Companhiá neerlandesa deis Índias orientalas (VOC) e dei País Bas. Entraïnèt leis annexions successivas d'una tiera d'estats princiers generalament musulmans. D'efèct, crosiera comerciala entre China e Índia, la region veguèt l'aparicion d'estats marchands a partir dau sègle VII. Inicialament basat sus lo modèl indian e lei principis dau bodisme e de l'indoïsme, s'islamizèron pauc a pauc a partir dau sègle XIV e l'arribada dei Portugués remplaçats per leis Olandés a la fin dau sègle XVI. Après l'independéncia, Indonesia conoguèt principalament de regimes autoritaris, especialament aqueu dau generau Suharto que foguèt finalament reversat en 1998 per laissar la plaça a un regime democratic.
Indonesia es un país musulman fòrça poblat amb aperaquí 254 milions d'abitants (2015). Es una republica de regime presidenciau que sa capitala es Jakarta. Sa lenga oficiala es l'indonesian qu'es una varietat de malai. Pasmens, au mens 700 autrei lengas son parladas dins l'archipèu. La geografia deis illas es montanhosa e la region es geologicament fòrça activa. A un clima umid que varia de tipe tropicau ò eqüatoriau. Son economia conoís un desvolopament economic fòrça important dempuei la fin dau sègle XX. Aquò a permés au país de venir una poissança regionala importanta qu'a un ròtle actiu au sen de l'ASEAN e que fa partida dau G20.
Enfin, au nivèu culturau, Indonesia a un patrimòni fòrça ric gràcias a la diversitat etnica de son poblament, a l'aparicion d'estats estructurats au sègle VII, a l'influéncia de plusors religions majoras (bodisme, indoïsme, islam e cristianisme) e de culturas desvolopadas (indiana, chinesa, aràbia, europèa) e d'una politica dau govèrn en favor de la promoccion dei culturas localas.
Geografia
Topografia
Indonesia es un estat insulari ( illas) d'una superficia de km² que s'estend sus aperaquí km d'èst en oèst e km dau nòrd au sud. Gropa la màger part deis illas d'Insulíndia entre l'Ocean Pacific a l'èst e l'Ocean Indian a l'oèst. Se pòu destriar dos arcs principaus. Lo premier se situa lòng de l'Ocean Indian e se forma dins leis illas Simeulue, Nias e Mentawai, se perseguís amb leis illas pichonas de Sonda (Sumba, Timòr... etc.) e se corba vèrs lo nòrd (Illas Tanimbar, Kai) e enfin vèrs l'oèst (Celebas). Lo segond arc gropa lei zònas montanhósas de Sumatra, deis illas meridionalas de Sonda (Bali, Sumbawa, Alor... etc.) e se corba vèrs lo nòrd. Situat au limit entre lei placas australiana e eurasiatica, es una region fòrça activa ai nivèus sismic e volcanic amb un centenau de volcans actius. Certanei representan un perilh important en causa d'una activitat importanta e d'una populacion nombrosa installada a proximitat per aprofichar lei tèrras drudas. La Papoa Occidentala fa partida d'un ensems geologic diferent situat au limit entre lei placas australiana e pacifica. S'i troba la cima pus auta dau país (Puncak Jaya, m).
L'idrografia es limitada a de rius pichons en causa de la talha relativament deis illas e de sa topografia escabrosa que favoriza la formacion de traçats idrografics dirèctes entre lei montanhas e l'ocean. En revènge, se pòu nòtar l'existéncia de glaciers sus lei cimas pus autas de Papoasia que fan partida dei rars glaciers situats a una latitud quasi eqüatoriala. Pasmens, en causa dau rescaufament climatic globau, son en regression rapida e sa disparicion totala es prevista per lo sègle XXI.
Clima
Situada entre 6°N e 11°S de latitud, Indonesia a un clima tropicau, amb alternància de sasons umidas e secas, e eqüatoriau umide tota l'annada. Lei precipitacions anualas son importantas amb de valors entre e mm dins lei regions bassas e qu'agantan m dins certanei regions montanhosas dau litorau oèst de Sumatra, de Java, de Bornèo, de Sulavesi e de Papoasia. La temperatura mejana es auta e establa dins lo corrent de l'annada (entre 26° e 30°C a Jakarta).
Demografia
En 2014, la populacion indonesiana èra estimada a 253,6 milions d'abitants (4 reng mondiau). Lo país conoís una aumentacion demografica regulara dempuei la segonda mitat dau sègle XX qu'es encuei sostenguda per lo mantenement d'un taus de feconditat sufisent per permetre lo renovelament dei generacions (2,18 enfants per frema en 2014) e una esperança de vida en aumentacion (72,2 ans totjorn en 2014. Lo vieilhiment de la populacion es encara limitat mai es en cors de formacion amb 42,3% de la populacion qu'a un temps entre 25 e 54 ans e 50,9% qu'a un temps entre 0 e 24 ans.
L'urbanizacion es febla amb solament 53% deis abitants installats dins una vila. Autra caracteristica, mai de la mitat de la populacion dau país èra concentrada sus l'illa de Java (143 milions en 2014) onte la densitat de populacion agantava ab/km². La meteissa annada, Sumatra aviá 50,3 milions d'abitants e Sulavesi 18,5 milions e la partida indonesiana de Bornèo 13,7 milions. Lei vilas pus importantas d'Indonesia èran donc principalament situadas en Java e en Sumatra. La pus importanta èra la capitala Jakarta amb 11,3 milions d'abitants dins la vila e 30,3 milions dins son aglomeracion. Leis autreis aglomeracions majoras èran Bandung (7,6 milions), Semarang (6,0 milios) Surabaya (5,6 milions), Medan (4,1 milions, aglomeracion pus importanta en fòra de Java), Makassar (2,5 milions, premiera vila de Sulavesi, Bekasi (2,3 milions), Tangerang (2,0 milions), Depok (1,7 milions) e Palembang (1,7 milions, segonda vila de Sumatra).
La populacion indonesiana es compausat de centenaus de pòbles diferents que son generalament d'origina austronesianas ò papós. Lei pus importants èran lei Javanés (40,1%) e lei Sondanés (15,5%). Ges d'autrei grops etnics passava 5% de la populacion. De regionalismes culturaus fòrça importants existisson dins lo país. Pasmens, aquò es equilibrat per l'existéncia d'un sentiment nacionau fòrt que son desvolopament foguèt un axe major de la politica dei govèrns centraus successius dempuei l'independéncia. Ansin, en fòra d'Aceh qu'èra aperavans lo centre d'un estat independent poderós, dei regions papós que luchan per son independéncia dempuei leis annadas 1960 e de l'anciana província de Timòr Orientau venguda independenta en 2002, Indonesia es relativament estable.
Lengas
Indonesia presenta una diversitat lingüistica fòrça importanta amb aperaquí 700 lengas diferentas parladas dins l'archipèu. Aqueu nombre fa dau país lo segond espaci lingüistic pus ric de la planeta après Papoa-Nòva Guinèa. Pasmens, en fòra de l'indonesian qu'a l'estatut de lenga oficiala, leis autrei lengas, dichas lengas regionalas per lo govèrn, an ges d'estatut e certanei son menaçadas de disparicion. La màger part son dei lengas austronesianas. L'excepcion principala regarda la partida pus orientala de l'archipèu qu'es dominada per de lengas papós.
L'indonesian (ò Bahasa Indonesia) es una varietat dau malai que se desvolopèt dins lo corrent dau sègle XX a l'iniciativa dau movement independentista. En 2010, èra parlat per la quasi totalitat de la populacion mai èra solament la lenga mairala de 16,8% de la populacion. Lo javanés èra la premiera lenga mairala dau país amb au mens 82 milions de locutors natius (32,2% de la populacion). Leis autrei lengas importantas èran lo sondanés (13,7%), lo malai (7,1%) qu'es considerat coma lenga regionala en Sumatra maugrat sa proximitat amb l'indonesian, lo madurés (5,9%), lo magindanao (3,1%), lo batak (2,7%), lo bugis (2,0%), lo balinés (1,6%), lo macassarés (1,3%) e lo sasak (1,0%). Au mens dètz autrei lengas èran parladas per mai de personas.
Lo neerlandés es en cors de disparicion car son ensenhament ais indigèns foguèt tardiu e limitat. D'efèct, lei colons refusavan d'utilizar la sieuna lenga per parlar ais abitants locaus e utilizavan en plaça lo malai. Ansin, la lenga dau colonizator foguèt unicament ensenhada a una minoritat fòrça pichona d'enfants indigèns destinats a venir foncionaris deis Índias Neerlandesas, principalament a partir deis annadas 1920. L'ocupacion japonesa e l'independéncia entraïnèt la fin d'aqueu sistèma avans l'obtencion de resultats.
Religions
Indonesia es un país musulman dempuei la fin de l'Edat Mejana. La libertat religiosa i es assegurada per la constitucion e lo govèrn reconoís oficialament sièis religions que son l'islam, lo catolicisme, lo protestantisme, l'indoïsme, lo bodisme e lo confucianisme. En revènge, existís certanei limits coma l'enebiment dei maridatges entre fidèus de religions diferentas. De mai, fins a 2015, l'ateïsme èra enebit.
Lo darrier recensament oficiau se debanèt en 2010. 87,18% deis abitants se declaravan alora musulmans, 9,7% crestians (7,0% de protestants e 2,9% de catolic), 1,7% indós (sustot en Bali ont aquela religion es totjorn majoritària) e 0,7% bodistas. Lo confucianisme (0,05%) e leis autrei relgions (0,13%) èra fòrça minoritaris. Un aspèct important de la religion en Indonesia es son aspèct sincretic, especialament en Java e en Bali, en causa dau mantenement de mai d'un rite tradicionau en despiech de l'adopcion dau bodisme ò de l'islam. La coexisténcia religionsa entre lei diferentei comunautats es generalament pacifica franc de quauquei regions coma lei Celebas onte de tensions grèvas existisson.
Istòria
Lo poblament de l'archipèu
Lo poblament iniciau deis archipèus d'Insulíndia a doas originas diferentas que son liadas a de migracions terrèstras e maritimas. L'ensems de migracions terrèstras acomencèt probablament i a ans segon lei descubèrtas paleontologicas de la Granda Bauma de Niah (Saravak) ò lei pinturas de la Bauma de Maros (Celebas). Aquò èra possible gràcias a la baissa dau nivèu dei mars consecutiva au darrier periòde glaciari. Aqueu procès s'avabèt i a a ans amb la remontada deis oceans. Pasmens, aquò empachèt de migracions maritimas a partir dau sud de China, de Formosa e dei Filipinas qu'acomencèron i a ans e qu'entraïnèron l'introduccion de la cultura dau ris e dau milh.
Dins lo corrent dau millenari I av. JC, una influéncia vietnamiana es identificada per leis arqueològs en causa de similituds dins lei tecnicas de metallurgia dau bronze. Au sègle III av. JC, l'archipèu es mencionat per lo premier còp dins un document istoric d'origina indiana. Au sègle I ap. Jc, divèrsei ciutats-estats marchandas de l'oèst fasián partida dau ret comerciau centrat sus lo reiaume de Funan situat au sud de l'Indochina actuala. Pasmens, leis informacions sus aquelei vilas e estats son fòrça raras.
Leis estats preislamics
Lei premiereis informacions conegudas sus leis estats apareguts sus leis illas de Java e Sumatra datan dau sègle VII ap. JC. Lo periòde es caracterizat per un desvolopament dei cambis comerciaus maritims amb la peninsula indiana e la difusion progressiva de trachs culturaus e politics indians. En particular, l'indoïsme e lo bodisme s'implantèron dins l'oèst de l'archipèla e certanei sobeirans encoratjèron son expansion en parallèl de l'adopcion de modèls politics indians permetent de renfòrçar son autoritat. Pasmens, aqueu fenomèn èra pas unifòrme e plusors tradicions culturalas indigènas se mantenguèron, especialament en Java.