thumb|upright=1.5|Una representacion de la piramida sociala dins la societat capitalista (IWW, 1911).
La nocion de classa sociala designa, dins son sens mai larg, un grop social de grand espandiment (çò que lo diferencia de las simplas professions), pres dins una ierarquia sociala de fach e non de drech (çò que lo diferencia dels òrdres e de las castas). Se constituís un motiu central de la critica marxista del capitalisme, li es pas pròpre: aquela nocion fa partit del lexic sociologic corrent. Los debats pòrtan sus la natura dels rapòrts entre classas socialas, sul critèri de lor diferenciacion, e sus la quita pertinéncia del concèpte a la vista de las transformacions sociologicas que coneguèron las societats (post)industrialas.
Las classas socialas eissidas d'un rapòrt antagonista
Karl MarxKarl Marx, Manifèst de partit comunista, 1848 dins sos analisis de la societat industrializada revelèt l'existéncia de classas socialas, gropaments d'individús partejant d'intereses comuns. Lo nombre d'aqulas classas socialas foguèt pas estrictament definit. Aquò depend dels seus obratges e de l'epòca de lor redaccion. Lo nombre considerat variava de tres a sèt. Dins son obratge Las Luchas de las classas en França, definís sèt classas socialasIntroduction à la sociologie, Michel De Coster, 1992 - L'explication de Marx, p.188 :
l'aristocracia financièra la borgesiá industriala la borgesiá comercianta la pichona borgesiá la païsanaria lo proletariat lo sosproletariat
Mas Marx considerèt totjorn que las doas classas mai importantas èran lo proletariat, e la borgesiá capitalista (proprietària dels mejans de produccion), que son los dos pòls antagonistas actors de la lucha de las classas dins la societat industrializada. Distinga la classa en se (ligada a une organizacion objectiva) e la classa per se (ligada a la consciéncia collectiva). Sa concepcion de la Societat foguèt inspirada per l'estudi de l'istòria segon una metodologia, la concepcion materialista de l'istòria. Aqueles rapòrts de dominacion/somission travèrsan las edats mercé a la transmission de la posicion sociala per eretatge. Qualques marxistas del sègle XX, definisson ara une classa sociala coma una classa d'equivaléncia per una relacion sociala. Per exemple, la relacion « far partit de la Categoria socioprofessionala dels obrièrs » definís la classa sociala dels obrièrs coma un dels elements del quocient de la populacion (l'ensems dels individús) par la relacion sociala (aver la mèsma categoria socioprofessionala).
Lo filosòf Louis Althusser aprigondiguèt l'idèa de MarxLouis Althusser, Pour Marx, 1965 estimant que la formacion sociala genèra un invariant estructural que la subredetermina pel fach que coma ierarquia de concèpte, procura la definicion e l'òrdre d'apareisson dels concèptes (çò que revèla un apròche estructuralista de la nocion de classa sociala).
Per Joan Jaurés, que seguís Marx sus aquel punt, Joan Jaurés, "Las dos metòdes", 26 de novembre de 1900..
Per Vilfredo Pareto, las classas socialas naisson de l'oposicion de massa d'individús e dels elèits governamentals al poder. Atal, tot poder implica aquela separacion antagonistaVilfredo Pareto, trattato di sociologia generale, 1916. Pasmens estima que los grops son eterogenèus, entre autre per que los individús aderisson a de valors diferentas, e que son evolutius: los elèits cambian donc coma las limitas d'aquela separacion antagonista.
Per Nicos Poulantzas, l'Estat fa perdurar aquelas estructuras socialas pel fach que la classa dirigenta favoriza los intereses de la classa dominanta. L'Estat es alara la condensacion materiala de rapòrts de fòrças entre classas<ref>Nicos Poulantzas, L'Estat, lo poder, lo socialisme, 1978</ref>.
Las classas socialas pas automaticament eissidas d'un rapòrt antagonista
Per Max Weber, las classas son pas d'òrdre social (foncion del prestigi), nimai d'òrdre politic (foncion del mòde de contraròtle de l'Estat) mas d'ordre estrictament economic, es a dire foncion del mòde de distribucion dels revenguts e del patrimòniMax Weber, L'etica protestanta e l'esperit del capitalisme, 1905. Aquela idèa es contradicha per Joseph Schumpeter qu'estima que la classa sociala nais de la foncion exercidaJoseph Schumpeter, Imperialisme e classas socialas, 1951 (ja Platon aviá desvolopat l'idèaPlaton, La republica, libre III coma ideal social).
Per Maurice Halbwachs, las classas socialas son pas automaticament antagonistas mas forman de cercles concentrics segon sa teoria del fuòc de camp par la dominacion d'un modèl cultural orthodòxeMaurice Halbwachs, L’evolucion dels besonhs de la classa obrièra, 1933. L'instruccion, la riquessa e lo nivèl d'integracion forman de cercles concentrics generant de classas qu'implican pas automaticament d'intereses divergentsMaurice Halbwachs, La classa obrièra e los nivèls de vida, 1913.
Per Ralf Gustav DahrendorfRalf Gustav Dahrendorf, Classas e conflictes de classas dins la socieat industriala, 1973, las classas socialas venon pas automaticament de rapòrts antagonistas obèrts. Los conflictes d'intereses genèran una granda diversitat de classas socialas. Lo nivèl de mobilitat sociala que provòca una libertat de manòbra rend las classas socialas tradicionalas mai difusas e divèrsas. Los conflictes racials e de religion pòdon tanben generar de cambiaments socials. Part dels principis de cambiaments exogèns de l'istòria e de possiblas negociacions novèlas al sen de la societat.
Henri Mendras descriu la societat coma una « baudufa » compausada de « constellacions »: la majoritat de la populacion s'agrèga dins una « constellacion populara » (50 % de la populacion) e una « constellacion centrala » (25 %), que constituisson, amb los independents (15 %), lo « ventre » de la baudufa; en dejós e al dessús, la « pauretat » (7 %) e « l'elèit » (3 %), minoritàris, ne constituisson las punchasHenri Mendras, La segonda revolucion francesa 1965-1984, Gallimard (Folio), 1994 (1988).. Dins aquela modelizacion, los grops socials son fluctuants, las frontièras socialas son porosas, e l'estratificacion sociala tend cap a la mejanizacion e l'estructuracion per classa d'edat. La diminucion de las capacitats d'accion autonòna mena en efièch a la mejanizacion de las classas socialas. La classa mejana ven una realitat sociologica (consciéncia de grop) quand es animada per un sentiment d'apartenença a ladicha classa e la volontat de far subreviure aquela classa.
La quita existéncia de las classas socialas es a vegada contestada, per causa qu'una classa sociala li caldriá una consciéncia de classa per èsser definidaVejatz, « Middle-class : confusion de terme, confusion de concept », Futur Antérieur, n°22, 1994 per Christian Marazzi..
Les classas socialas en França
Segon lo sociològ Louis Chauvel, las classas socialas en França se presentan d'aquel biaisLouis Chauvel, « Le renouveau d'une société de classes », dans Paul Bouffartigue (dir.), Le Retour des classes sociales, Paris, La Dispute, 2004, p. 62 à 65. : las classas popularas que representan 60 % de la populacion, amassant 20 % « situats fòra de l'emplec establa e valorizat », e 40 % constituissent una « classa populara salariada establa » ; las « classas mejanas salariadas », que representan 25 % de la populacion ; una « classa de confòrt », que representa 15 % de la populacion ; fin finala, una « classa titulada » de mens d'1 % de la populacion, que pòt èsser assimilada a una « classe possedanta », « a condicion de comprendre qu'aquela possession es pas sonque economica », correspondent a la « nauta borgesiá ».
Existís dans la societat francesa d'ecarts de revenguts importants, mas concernant lo patrimòni, « l’espaci entre los obrièrs e los cadres es badièr »Louis Chauvel, « Le retour des classes sociales ? », Revista de l'OFCE, octobre de 2001, p. 331., lo quocient entre los 10 % mai rics e los 10 % mai paures essent d'1 a 70Louis Chauvel, « Le renouveau d'une société de classes », in Paul Bouffartigue (dir.), Le Retour des classes sociales, París, La Dispute, 2004, p. 62.. Segon Louis Chauvel, « l’impermeabilitat de las classas » demora « un fenomèn central »Louis Chauvel, « Le retour des classes sociales ? », Revista de l'OFCE, octobre de 2001, p. 344..
+ Sentiment d’apartenir a una classa sociala e situacion al repècte de l’emplecfont, Insee Première n°979, juillet 2004, p. 4 A quina classa avètz lo sentiment d'apartenir ? Classa ressentida Actius avent un emplec Retirats Ensems dels adults Classa mejana 42 % 36 % 40 % Classa obrièra 24 % 24 % 23 % Borgesiá 3 % 7 % 4 % Classa desfavorizada 7 % 7 % 8 % Classa privilegiada 8 % 5 % 8 % Un grop professional 11 % 11 % 9 % Un grop social 2 % 3 % 2 % Autre 3 % 7 % 6 %
Notas e referéncias
Vejatz tanben Articles connèxes
Consciéncia de classa Lucha de las classas Mobilitat sociala Moviment social Organizacion sociala Segmentacion (sciéncias umanas) Inegalitat (sociologia) Estratificacion sociala Exclusion sociala
Bibliografia Alain Bihr e Roland Pfefferkorn, Le Système des inégalités, París, La Découverte, 2008, 120 pages. Serge Bosc, Stratification et classes sociales. La société française en mutations, Armand Colin, 7e édition, 2013 Paul Bouffartigue (dir.), Le Retour des classes sociales, Paris, La Dispute, 2004, 282 pages. Roland Pfefferkorn, Inégalités et rapports sociaux. Rapports de classe, rapports de sexe, Paris, Editions La Dispute, Collection « Le genre du monde », 2007, 416 pages. Pierre Laroque, Les Classes sociales'', Que sais-je ? n° 341, 6e édition, 1977.
Serge Bosc, Stratification et classes sociales. La société française en mutations, Armand Colin, 7e édition, 2013
Ligams extèrnes Observatoire des inégalités, L’inégalité des revenus en France. « Middle-class : confusion de terme, confusion de concept », Futur Antérieur, n°22, 1994 par Christian Marazzi.
* Categoria:Marxisme