vinheta|L'actor Rus Konstantin Stanislavsky coma Othello en 1896 Othello (originalament en anglés: The Tragedy of Othello, the Moor of Venice) es lo nom anglés de la pèça Othello (La Tragèdia d'Othello, lo Moro of Venècia). Es una tragèdia de William Shakespeare, benlèu escricha en 1603. Se basa sus Un Capitano Moro ("Un capitani Moro") de Cinthio, un discípol de Boccaccio, publicada en 1565. Aquela òbra concisa gravita a l'entorn de quatre personatges: Othello, un general More dins l'armada de Venècia; son esposa benamada, Desdemona; son luòctenenent, Cassio; e son ensenha de confiança mas fin finala traïdor, Iago. Donant de tèmas variats e continuoses coma lo racisme, l'amor, la gelosiá, la traïson, la vanjança e la penedença, Othello contunha a èsser jogada, e font de fòrça adaptacion en opèra, film, e literària.
Personatges
Othello – General de l'armada de Venècia Desdemona – Esposa d'Othello; Filha Brabantio Iago – Òme de fisança d'Othello, mas jelós e traïdor de l'ensenha Michael Cassio – Leial d'Othello mai amat del captani Bianca – Amorosa de Cassio Emilia – Esposa de Iago e serviciala de Desdemona Brabantio – Senator de Venècia e paire de Desdemona (tanben nomenat Brabanzio) Roderigo – Gorrin de Venècia, en amor per Desdemona
Dòge de Venècia Gratiano – Faire de Brabantio Lodovico – De la familha de Brabantio e cosin de Desdemona Montano – Predecessor venecian d'Othello al govèrn de Chipre Bofon – servicial Senators Marin Oficèrs, Gentilòme, Messatgièr, Eraud, Attendants, Encargats, eca.
Intriga vinheta|250x250px|Desdemona e Othello, per Antonio Muñoz Degrain vinheta|Costume d'Othello - illustracion de Percy Anderson, 1906
Acte I Roderigo, un gentilòme ric e gorrin, se planh que son amic Iago, un ensenha, li parlèt pas del maridatge secret entre Desdemona, la filha del Senator Brabantio, e Othello, un general Moro de l'armada de Venècia. Roderigo se'n sap mal qu'ama Desdemona e l'aviá demansdat a son fraire en maridatge.
Iago asira Othello per aver promòugut lo jove Michael Cassio mai naut qu'el, que Iago lo considerava mens capable soldat, e parla a Roderigo que planifica d'utilizar Othello a sieu avantatge. Iago convenç Roderigo d'avertir Brabantio al subjècte del maridatge secret de la filha d'aquel. Mentretant, Iago s'esquiva per trapar Othello e l'avertit que Brabantio ven per el.
Brabantio, provocat per Roderigo, enrabiat jura qu'aurá pas de repaus fins a qu'escapitèsse Othello, mas tròba l'ostal d'Othello plen de gardas del dòge de Venècia, per parar la violéncia. Èran arribadas de novèlas a Venècia que de turcs anavan atacar Chipre; alara Othello es convocar per conselhar los senators. Brabantio se deu d'accompanhar Othello a l'ostal del dòge, ont acusa Othello d'aver seduch Desdemona per mascariá.
Othello d'esperel se defends davant lo Dòge, Lodovico e Gratiano (parents de Brabantio), e de senators. Othello explica que Desdemona s'enamorèt d'el a causa de las istòrias tristas e admirablas de sa vida abans Venècia, e non pas per quina mascariá que siá. Lo Senat es satisfach, mai que Desdemona confirma qu'ama Othello, mas Brabantio contunha dire que Desdemona decebrà Othello: "Look to her, Moor, if thou hast eyes to see:/She has deceived her father, and may thee."Moro, Gaita la, se d'ièis ten/Decebèt lo paire d'ela, etu tanben Per ordre del Dòge, Othello quita Venècia per comandar las armadas de Venècia contra l'invasion turca a Chipre, accompanhat de son esposa, son luòctenent novèl Cassio, son ensenha Iago, e l'esprosa de Iago tanben serviciala de Desdemona Emilia.
Acte II L'equipa arriba a Chipre trobant que la tempèsta destruguèt la flòta. Othello ordona una fèsta generala e part per pene de temps en privat amb Desdemona. Dins son abséncia, Iago banda Cassio, e persuada Roderigo de menar Cassio a la batèsta. Othello blaima Cassio pel treble e lo degrada. Cassio es destimborlat. Iago perusadís Cassio de secutar Desdemona que convença son marit de reinstallar Cassio.
Acte III Iago ara persuadís Othello que suspècte Cassio e Desdemona. Quand Desdemona tomba son mocador (donat en present per Othello), Emilia lo trapa, e lo dona a son espós Iago, a sa demanda, revela çò que prevei de far amb el.
Acte IV Iago plaça lo mocador a çò de Cassio, alara parla a Othello que gaite la reaccions de Cassio alara que Iago lo questiona. Iago agulhona Cassio que parle de son afar amb Bianca, una cortesana del luòc, mas marmolha son nom tan suau qu'Othello crei que los dos òmes parlan de Desdemona. Mai tard, Bianca accusa Cassio de li donar un present de segonda man que recebèt d'un autre amor. Othello o vei, e Iago lo convenç que Cassio recebèt lo mocador de Desdemona.
Enrabiat e pertocat , Othello se resòlv de tuar son esposa e demanda a Iago de tuar Cassio. Othello s'engenha a far miserabla la vida de Desdemona, la tustant en fàcia dels nòbles venicians en visita. Mentretant, Roderigo se planh que recebèt pas los resultats de Iago en escambi de l'argent e esfòrces per aver ganhat Desdemona, mas Iago lo convinç de tuar Cassio.
Acte V esquèrra|vinheta|Pintura de William Salter d'Othello plorant sul còs de Desdemona. òli sus tela, v. 1857. Roderigo ataca Cassio per la carrièra après que Cassio se n'anèt de çò de Bianca. Cassio ferrís Roderigo. Pendent la batèsta, Iago passa reire Cassio e copa seriosament sa camba. A l'ecur, Iago engana per amagar son identitat, e quand Lodovico e Gratiano ausisson Cassio cridar alerta, Iago se los jonh. Quand Cassio identifica Roderigo coma un dels sieus atacant, Iago en secret escotèla Roderigo per l'empacha de revelar son intriga. Iago alara accusa Bianca d'aver fracaçat la conspiracion per tuar Cassio.
Othello confronta Desdemona, e l'escana a mòrt dins son lièch. Quand arriba Emilia, Othello accusa Desdemona d'adultèri. Emilia demanda ajuda. L'ancian governaire Montano arriba, amb Gratian e Iago. Quand Othello menciona lo mocador coma pròva, Emilia s'avisa çò que compliguèt son espós Iago, e lo revèla, alara la tua. Othello, plan tard compren l'inocéncia, escotèla Iago mas lo tua pas, disent que volgava melhor que Iago demore lo rèsta de sa vida dins la dolor.
Iago refusa d'explicar los motius, prometent de gardar lo silenci a partir d'alara. Lodovico arrèsta Iago e Othello ambedos pels murtres de Roderigo e Emilia, mas Othello se suicidís. Lodovico nomena Gratiano successor d'Othello e exòrta Cassio que castigue Iago justament.
La font de Cinthio Othello es una adaptacion del raconte Italian "Un Capitano Moro" ("Un capitani Moro") de Gli Hecatommithi (1565), una colleccion d'un centenat de novèlas dins l'estil del Decameron de Giovanni Boccaccio. I aviá pas de traduccion en anglés de Cinthio a l'epòca de Shakespeare, e los resons d'"Othello" pròche de la version italiana venon de la traduccion francesa de Gabriel Chappuy (1584). La version de de Cinthio poiriá se basar sus un incident contemporanèu arribat a Venècia vèrs 1508.Shakespeare, William. Tanben sembla a un incident descrich mai d'ora dins lo conte de "Las tres pomas", una de las istòrias contadas dins Las mila e una nuèits . Desdemona es lo sol personatge nomenat dins lo conte de Cinthio, amb unes autres personatges identificats coma lo "Moro", lo "Cap Esquadron", l' "Ensenha", e l' "Esposa de l'ensenha" (correspondent dins la pèça a Othello, Cassio, Iago e Emilia). Cinthio descriu la morala (que plaça dins la boca de Desdemona) qu'es imprudent per una femna europèa de se marridar amb un òme ideós d'autras nacions.
Lo "moro" de Cinthio es lo modèl de modèl per l'Othello de Shakespeare, mas de recercas mòstran que lo pèta tanben prenguèt per inspiracion de los moros de Marròc de l'Anglatèrra elisabetana v. 1600.Professor Nabil Matar (April 2004), Shakespeare and the Elizabethan Stage Moor, Sam Wanamaker Fellowship Lecture, Shakespeare's Globe Theatre (cf. Alara que Shakespeare seguís de près l'istòria de Cinthio per compausar Othello, se n'alunha per unes detalhs. Brabantio, Roderigo, e de personatges segondaris son pas de Cinthio, per example, e l'Emilia de Shakespeare es activa dins l'engana de mocador que n'i a pas d'equivalent dins Cinthio. Al contrari d'"Othello", dins Cinthio, l' "Ensenha" (lo Iago de la pèça) cobeja Desdemona e buta al revenge quand lo rebuta. L'obertura dins la scèna de Shakespeare son pas que dins aquela tragèdia una scèna afectuosa entre Emilia e Desdemona alara que la dama se prepara per anar al lièch. La diferéncia mai notabla entre Shakespeare e Cinthio es lo biais que morisson las eroïnas. Dins Shakespeare, Othello escana Desdemona, mas dins Cinthio, lo "Moro" manda l'"Ensenha" per maçugar sa femna a mòrt amb un debàs emplit de sable. Cinthio descriu cada còp macabre, e, quand la dama es mòrta, l' "Ensenha" e lo "Moro" plaça lo còs sens vida sul lièch, li espotís lo crani, e causa l'esfondrament del plafon sul lièch per s'aclapar sus ela, donant l'impression que la casuda es la causa de la mòrt. Dins Cinthio, los dos murtres escapan a la deteccion. Lo "Moro" alara manca fròça Desdemona, e ne ven a odiar fins a la vista de l'"Ensenha". Lo degrada, e refusa de lo prene dins sa companhiá. L'"Ensign" alara cerca la revenge revelant la participacion del "Cap d'Esquadron" e del "Moro" dins la mòrt de Desdemona. Los dos partisson per Chipre de Venècia, e denóncia lo "Moro" als Senhors de Venècia; es arrestat, menat a Venècia, e torturat. Refusa d'admetre sa culpabilitat e condemnat a l'exili. Los parents de Desdemona's fin finala lo trapan e lo tuan. L'"Ensign", pasmens, contunha d'escapar a la descobèrta de sa participacion a la mròt de Desdemona, mas realiza d'autres crimes a Venècia. Es arrestat e morrís après tortura. L'"Esposa de l'ensenha" dins Cinthio (Emilia de la pèça), subreviu al marrit per contar l'istòria.Bevington, David and Bevington, Kate (translators).
L'istòria de Cinthio foguèt descricha coma "un avertiment en partida rassista" suls dangièrs del mestissatge.Shakespeare, William. Pasmens se balha la font a l'intriga, lo fach que se passa a Venècia e Chipre dona pas de sens. Çò que fa pensar que Shakespeare utilizèt la traduccion de de Gasparo Contarini The Commonwealth and Government of Venice, in Lewes Lewkenor (1599).
Data e contèxte drecha|vinheta|Pagina títol del primièr in quarto (1622) La primièra mencion de la pèça ven data de 1604 al compte del Revels Office, que l'enregistrar coma "Hallamas Day, being the first of Nouembar ... the Kings Maiesties plaiers" performed "A Play in the Banketinghouse at Whit Hall Called The Moor of Venis." l'òbra es atribuida a "Shaxberd."Hallamas Day, essent lo primièr de Novembre ... lo Kings Maiesties plaiers joguèron "Una Plaça a l'ostal Banketing a Whit Hall nomenat Lo Moro de Venècia." E foguèt publicat per Peter Cunningham in 1842.Sanders, Norman (ed. Se basant sus l'estili, la pèça es datada abitualament de is 1603 o 1604, mas los arguments donan per data 1601 o 1602.Shakespeare, William. E. A. J. Honigmann (ed), Othello (1997), Arden Shakespeare, Appendix 1, pp 344–350.
La pèça intrèt dins lo registre de la Stationers Company lo 6 d'octobre 1621, per Thomas Walkley, e la primièra publicacion in quarto de 1622: "Tragœdy of Othello, The Moore of Venice. As it hath beene diuerse times acted at the Globe, and at the Black-Friers, by his Maiesties Seruants. Written by William Shakespeare. London. Printed by N. O. [Nicholas Okes] for Thomas Walkley, and are to be sold at his shop, at the Eagle and Child, in Brittans Bursse, 1622." esquèrra|vinheta|Primièra pagina d'Othello del Primièr Folio, estampat en 1623