Los cançonièrs èran lo mejan per que se transmetèt la poesia trobadoresca.
La poesia trobadoresca (un còrpus de mai de 2.500 poesias d'unes 450 trobadors e trobairitz) se conservèt sonque dins de cançonièrs, recuèlhs de poesias fachs gaireben totes dins als sègles XIII e XIV e copiats en Itàlia (mai de la mitat), Catalonha (una desena), Occitània (una cinquena part) o al nòrd de França (unes 14).Paden, p. 309 Se conservan pas de manuscrits de joglar ni, tampauc, d'autografs. I a tanben a l'escasença de poesias, o simplament d'estròfas, que son presentas solament en citacion dins de gramaticas o de tractats poetics. D'autras poesias, mai sovent sonque de fragments, se conservan dins los tèxtes de las vidas, tanben copiadas dins los cançonièrs. Domoran près d'un centenat de cançonièrs; mas unes son solament de fragments d'unes fulhets qu'a vegada los sabents classifican pas coma cançonièr independent mas que l'associan al cançonièr a que semblan mai. Unes cançonièrs conservan de poesia trobadoresca e de poesia francesa.
Als cançonièrs escrichs sus pergamin se los donan de siglas en letras majusculas e als cançonièrs escriches sus papièr, de minusculas. Lo sistèma de siglas foguèt introdusit per Karl Bartsch.Grundriss zur Geschichte der provenzalischen Literatur, Elberfeld, 1872, p. 27-31 Als cançonièrs descobèrts mai tard se los dona de siglas en seguent l'òrdre alfabetic o en apondent de letras addicionalas en sosindex (vejatz los cases de Sg o VeAg).
Contengut Los cançonièrs còpian abitualament las poesias ordenadas per genres o per autors. Cal notar qu'a vegada diferents cançonièrs atribuisson una mèsma poesia a diferents autors. Aquò se pòt passar quitament a l'interior d'un quita cançonièr.
Qualques cançonièrs comprenon de vidas, de biografias brèvas dels trobadors, que sovent son de rubrucas inseridas al recuèlh de sas poesias o tanben reculhidas a despart. E tanben rasons, de pichons escrits qu'explican las circonstàncias que s'escriguèt una poesia.
De cançonièrs comprenon d'enluminaduras que fan lo retrach, plan segur pas de biais realista, dels trobadors e trobairitz. Las miniaturas illustran sovent d'aspèctes mencionats dins la vida del trobador; se la vida ditz qu'acabèt sos jorns dins un convent, èra presentat coma monge; se la vida ditz que fasiá de bona musica, se lo representa amb un instrument, eca. Los cançonièrs A, H, E, K contenon d'enluminuras al bòrd de las vidas dels trobadors. D'autres cançonièrs (C, E, M, N, R) contenon tanben d'enluminuras mas sens relacion amb la vida e la seleccion de poesias del quita trobador.
Quatre cançonièrs (G, R, W e X) an conservat, en mai, la notacion musicala de las pèças. Dins l'ensems, se conservan 265 melodias de poesias trobadorescas, es a dire, una desena partida de tot lo corpus trobadoresc.Riquer, Los trovadores, p. 14: "256 melodías trovadorescas conservadas"
Taula dels principals cançoners de la poesia trobadoresca Riquer, Los trovadores, p. 12-13
ImatgeSigla del cançonerProvenença / DataLocalitzacion actualaSignaturaNòtasALombardia,Segle XIIIBiblioteca Vaticana,RomaLatini 5232Amb 45 minaturas que representan de trobadors e trobairitzBOccitània,Sègle XIIIBibliotèca Nacionala de França,ParísBN f.f. 1592COccitània,Sègle XIVBibliotèca Nacionala de França,ParísBN f.f. 856Conté 1206 composicions; es aquel que ne conten lo maiPaden, p. 310 Reproduccion fotografica sus GallicaDLombardia,12 d'agost de 1254 (la primera partida)Biblioteca Estense,ModenaKg.4.MS2=E.45=α.R.4.4Despartit en quatre, la darrièra es lo florilegi de Ferrarino Trogni da Ferraraa, començement de sègle XV. Disponible en linhaEOccitània,Segle XIVBibliotèca Nacionala de França,ParísBN f.f. 1749Reproduccion fotografica sus GallicaFLombardia,Sègle XIVBiblioteca Vaticana,RomaChigi L.IV.106GLombardia o Vènet,fin del sègle XIIIBiblioteca Ambrosiana,MilanR 71 sup.Conten de notacions musicalasHLombardia,fina del sègle XIIIBiblioteca Vaticana,RomaLatini 3207Amb 8 minaturas que representan de trobairitz: Almucs de Castelnòu, Beatritz de Diá (dos retrachs), Iseut de Capio, Maria de Ventadorn, Lombarda, Tibors de Sarenom e una trobairitz anonima.ILombardia,Segle XIIIBibliotèca Nacionala de França,ParísBN f.f. 854Amb 91 minaturas que representan de trobadors e trobairitz. Reproduccion fotografica sus GallicaJOccitània,Sègle XIVBiblioteca Nazionale,FlornçaConventi Soppressi F.IV.776KLombardia,Segle XIIIBibliotèca Nacionala de França,ParísBN f.f. 12473Amb 79 minaturas que representan de trobadors e trobairitz. Reproduccion fotografica sus GallicaLLombardia,Sègle XIVBiblioteca Vaticana,RomaLatini 3206MLombardia,Segle XIVBibliotèca Nacionala de França,ParísBN f.f. 12474Reproduccion fotografica sus GallicaNLombardia,Fin del sègle XIIIPierpont Morgan,Nòva York819Apartenguèt a Sir Thomas PhillipsOLombardia,Sègle XIVBiblioteca Vaticana,RomaVat. Lat. 3208PLombardia,1310Biblioteca Laurenziana,FlorençaXLI.42QLombardia,Sègle XIVBiblioteca Riccardiana,Florença2909RRegió de Tolosa o Roergue,Sègle XIVBibliotèca Nacionala de França,ParísBN f.f. 22543Cançonièr La Vallière. Conten un grand nombre de peças amb de notacions musicalas. Es lo cançonièr que'n conten lo mai. Reproduccion fotografica sus GallicaSLombardia,Sègle XIIIBodleian Library,OxfordDouce 269SgCatalonha,Sègle XIVBiblioteca de Catalonha,Barcelona146Cançonièr Gil; sigla Z, segon ZuffereyTLombardia,fin del sègle XIIIBibliotèca Nacionala de França,ParísBN f.f. 15211Reproduccion fotografica sus GallicaULombardia,Sègle XIVBiblioteca Laurenziana,FlorençaXLI.43VCatalonha,1268Biblioteca Marciana,Venècia278, fr. App. cod. XICompilat per R. de CapelladesVeagCatalonha,Segle XVBiblioteca de Catalunya,Barcelona7, 8Cançonièr Vega-AguilonWbenlèu en Artés,1254–c. 1280Bibliotèca Nacionala de França,ParísBN f.f. 844Conten de notacions musicalas. Conten tanben de poesia francesa (de Trovèrs; conegut com un cançonièr M per la poesia dels trovèrs). Chansonnier du roi benlèu fach per a Carles d'Anjou. Reproduccion fotografica sus GallicaXLorena,Segle XIIIBibliotèca Nacionala de França,ParísBN f.f. 20050Chansonnier de Saint-Germain-des-Prés, que n'èra lo propietari al sègle XVIII. Conten de notacions musicalas. Conten tanben de poesia francesa (de Trovèrs; conegut coma cançonièr U per la poesia dels trovèrs). Reproduccion fotografica sus GallicaYFrança/Lombardia,Sègle XIIIBibliotèca Nacionala de França,ParísBN f.f. 795ZOccitània,Sègle XIIIBibliotèca Nacionala de França,ParísBN f.f. 1745aBiblioteca Riccardiana,Florença2814Copia facha per Jaume Teissier de Tarascon d'un cançonièr perdut compilat per Bernart Amoros. Conservat en doas partidas: a e a1.a1Biblioteca Estense,ModenaCàmpori Appendice 426, 427, 494(olim Gamma.N.8.4.11–13)bItàlia, Segle XVIBiblioteca Vaticana,RomaBarberini 4087Còpia d'un cançonièr perdut de Miquel de la Tor.cItàlia, Segle XVBiblioteca Laurenziana,FlorènciaXC if 26fOccitània, Segle XIVBibliotèca Nacionala de França,ParísBN f.f. 12472Cançoner Giraud. Reproduccion fotografica sus Gallica
Referéncias
Bibliografia William D. Paden, Manuscripts, in: F. R. P. Akehurst / Judith M. Davis (eds.), A Handbook of the Troubadours, Berkeley, University of California Press, 1995, pàg. 307-333 Martí de Riquer, Los trovadores. Historia literaria y Tèxtes. Barcelona: Ariel, 1983, vòl. 1, pàg. 12-14 [Listat de cançonièrs] François Zufferey, Recherches linguistiques sur las chansonniers provençaux, París, Droz, 1987 (Publications romanas te françaises; 176) Categoria:Poesia medievala Categoria:Literatura occitana Categoria:Trobador