thumb|Païses de l'Orient Mejan
L’Orient Mejan, tanben nomat Pròche Orient, es un espaci geografic situat a la crosiera d'Euròpa, d'Asia e d'Africa. Cuerb Anatolia, Mesopotamia, Siria-Palestina, la peninsula Aràbia e Egipte. Es una region istoricament importanta car veguèt l'aparicion dei premierei civilizacions agricòlas e estatalas. Foguèt tanben lo luòc d'afrontaments remarcables coma lo conflicte entre l'Empèri Roman e Pèrsia, lei premiereis invasions aràbias ò lei Crosadas. Dins lo monde actuau, demòra un espaci fòrça conflictuau, especialament en causa dau conflicte araboisraelian. Es egalament una region economicament centrala en causa de l'importància de sei resèrvas d'idrocarburs.
Definicion
|thumbnail|250px|Mapa de l'Orient Mejan
La nocion « d'Orient Mejan » es eissit dei trabalhs dei geografs europèus de la fin dau sègle XIX e dau començament dau sègle XX. D'aqueu temps, Euròpa èra vista coma lo centre dau monde e lei diferentei regions asiaticas definissián ansin un « Pròche Orient », un « Orient Mejan » e un « Extrèm Orient » en foncion de lor alunchament. Se la darriera expression a totjorn designat lei país d'Asia Orientala, lei doas autrei avián de sens diferents segon lo locutor. Per un Britanic, lo Pròche Orient designava lei Balcans e l'Empèri Otoman e Orient Mejan lei regions situadas entre Iran, Caucàs e AfganistanAquela concepcion es ben exprimida dins de tèxtes de George N. Curzon (George N. Curzon, ((Problems of the Far East, Londres, Longmans, Green and co, 1894, p. XI), de William Miller (William Miller, Travels and Politics in the Near East, Nòva York, Frederick A. Stokes Company, 1898, p. XIII) ò de Winston S. Churchill tradutz relativament ben aquela division dins sei memòrias (Winston S. Churchill, The Second World War, Volume IV: The Hinge of Fate, Londres, Cassell & Co., 1951, « Book II : « Africa Redeemed », cap. 26 : « My Journey to Cairo. Changes in Command » », p. 414). Dins aqueu quadre, l'Orient correspònd ais Índias.. En revènge, per un Francés, lo Pròche Orient èra leugierament mai a l'èst e cubrissiá puslèu la Mediterranèa Orientala entre l'Empèri Otoman e Egipte e l'Orient Mejan l'espaci format de Pèrsia, de Mesopotamia e de la peninsula Aràbia.
Après la Premiera Guèrra Mondiala, l'influéncia creissenta deis Estats Units dins lei relacions internacionalas entraïnèt una evolucion dei tèrmes. L'expression « Orient Mejan » designèt desenant mai que mai leis estats eissits de la desintegracion de l'Empèri Otoman. Pasmens, la confusion demorèt au sen dei mitans universitaris que contunièron d'utilizar « Orient Mejan » per designar una region pus granda. En particular, leis istorians gardèron l'usatge de l'expression « Orient Mejan Ancian » per parlar dei civilizacions anticas dau Creissent Fertil e dei regions vesinas. Ansin, lo tèrme demorèt fosc. En Occitània, aqueu fenomèn foguèt accentuat per l'influéncia dau francés que considerèt pauc a cha pauc « Pròche Orient » e « Orient Mejan » coma dos sinonims(fr) Journal de l’année. 1er juillet 1973-30 juin 1974, Larousse, p. 182..
A l'ora d'ara, i a donc plusors definicions diferentas de l'Orient Mejan. La pus reducha designa unicament l'Orient arabi, es a dire Liban, lei Territòris Palestinians, Jordania, Siria, Iraq, Egipte e la peninsula Aràbia. Pasmens, per de rasons istoricas, politicas, economicas e culturalas, de definicions pus largas existisson per i integrar la Turquia Anatoliana, Chipre, Iran e Israèl. A l'entorn d'aquel ensemble, se tròban plusors espacis de transicion : Libia a l'èst amb Magrèb, Sodan, Eritrèa e Jiboti au sud amb l'Africa Negra e Armenia e Azerbaitjan au nòrd amb l'Euròpa Orientala.
Geografia
Geografia fisica
L'Orient Mejan se situa entre Euròpa, Asia e Africa dins una zòna geologica formada per la collision entre lei placas eurasiatica e africana e per la disparicion de l'ocean Tetis. Es compausat de tres espacis distints. Au sud, la peninsula Aràbia es una peninsula situada entre la mar Roja, l'ocean Indian e lo golf Persic. Montanhosa a l'oèst, s'abaissa lentament vèrs l'èst. Es un espaci desertic que forma un prolongament de Sahara. La populacion i es concentrada dins lei zònas montanhosas umidas (Iemèn, Oman, etc.), dins leis oasís e dins lei vilas portuàrias.
Au centre, lo Creissent Fertil es un important espaci istoric que s'estend d'Egipte a Mesopotamia en passant per Siria. Aigat per Nil, Eufrates e Tigris, es lo luòc d'aparicion de l'agricultura e plusors vilas importantas de la region s'i tròban (Lo Caire, Alexàndria, Jerusalèm, Damasc, Bagdad, etc.). Pasmens, dempuei l'Antiquitat, lo clima es vengut mai eissuch e la màger part dau país es desenant ocupat per de desèrts. Quauquei zònas situadas en altitud ò au nòrd an de climas pus fregs ò leugierament pus umids (en particular lo litorau mediterranèu).
Enfin, au nòrd, l'Orient Mejan es constituïda per una partida de la Cencha Aupenca, l'ensemble montanhós que s'estend de la peninsula Iberica au sud-èst d'Asia. Lei cadenas pus importantas son lei monts Taurus, Caucàs e lei diferentei montanhas iranianas. Lo clima i es sovent pus umid que dins lei zònas deserticas, mai lo relèu pòu crear de zònas fòrça aridas en foncion de son influéncia sus la circulacion atmosferica. Per exemple, en Iran, fòrça regions interioras an un clima desertic caud en causa de la raretat dei pluejas.
Espacis culturaus
Dempuei l'Antiquitat, l'Orient Mejan es istoricament dominada per lei populacions semiticas que son majoritàrias en Egipte, en Siria-Palestina, en Mesopotamia e dins la peninsula Aràbia. Ara, son mai que mai compausadas per de populacions aràbias e judievas, mai a temps passat, d'autrei pòbles semitics (Akkadians, Fenicians, Assirians, Aramèus, etc.) tenguèron un ròtle centrau dins la region. Dins lo nòrd, Anatolia es dominada per lei Turcs e Iran per leis Iranians. Pasmens, doas minoritats importants i son tanben presentas : lei Curds dins un espaci situat entre Turquia, Siria, Iran e Iraq ; d'Azèris dins lo nòrd-oèst d'Iran. Lei revendicacions independentistas curdas son una importanta question diplomatica car engendrèron plusors conflictes. Leis Azèris iranians son relativament ben integrats au sen d'Iran. Pasmens, en 1945-1946, lei Sovietics i suscitèron una temptativa de secession.
Au nivèu religiós, l'Orient Mejan es dominat per l'islam. Pasmens, la populacion musulmana i es largament devesida. Lo sunisme es majoritari dins lo Creissent Fertil, en Anatolia, dins la peninsula Aràbia (levat d'Oman e dau nòrd d'Iemèn). En Iran e en Iraq, la populacion es mai que mai shiita. De minoritats shiitas importantas se tròban en Liban, en Iemèn e dins lei províncias orientalas de l'Arabia Saudita. Oman es l'unic país musulman dau monde actuau onte l'ibadisme es lo corrent preponderant. La màger part dei país musulmans de la region assostan de minoritats importantas. Pòdon resultar de la preséncia d'una comunautat istorica (còptes d'Egipte, crestians orientaus, etc.) ò de l'arribada de populacions imigradas recentas (indós dei país dau Golf, etc.). Enfin, Israèl es constitucionalament un « estat judieu » (mai assosta mai d'una minoritat religiosa). Fòrça vilas de la region son consideradas coma de vilas santas. Lei mai conegudas son Jerusalèm, La Mèca e Madina.
Organizacion economica
Lo dirigisme economic
Après la Segonda Guèrra Mondiala, la màger part dei país adoptèron de politicas d'industrializacion menada per lei borgesiás. Pasmens, après lei revolucions d'inspiracion socialista en Egipte, en Siria e en Iraq, l'Estat venguèt un actor centrau de l'economia dins mai d'un país. Lei monarquias petrolieras imitèron lo movement, en despiech de lor conservatisme, per mantenir lo contraròtle de la dinastia sus leis afaires importants dau país. En partida protegidas per de barrieras doanieras, aqueleis industrias èran generalament pauc eficaças e son finançadas per d'ajudas exterioras ò per de proteccions doanieras. De mai, son minadas per la manca de man d'òbra qualificada. Dins lei país petroliers dau Golf, aquò explica l'importanta imigracion necessària au foncionament generau de l'economia.
Leis excepcions principalas son Turquia e Israèl que son dos estats connectats a l'economia occidentala. Lo premier país es vengut un especialista deis industrias de basa coma la siderurgia. Lo segond desvolopèt una economia avançada especializada dins lei tecnologias novèlas. Pasmens, lei dos estats dèvon faciar de desequilibris importants au sen de sei populacions.
La renda petroliera
Dempuei leis ans 1950-1960, leis estats de la region desvolopèron l'esplecha deis idrocarburs presents dins la region (petròli, gas naturau, etc.). Gràcias a de jaciments fòrça importants, l'Arabia Saudita, Iran, Iraq, leis Emirats Arabis Units e Kowait fasián partida dei dètz pus importants productors de petròli en 2018. En mai d'aquò, Qatar èra un important productor de gas naturau. Aquò menèt a la creacion d'una situacion de renda petroliera qu'es venguda una caracteristica de l'economia regionala. Favorizèt l'aumentacion dei revenguts de l'Estat e de la populacion, mai encoratjèt pauc la mesa en plaça d'industrias modèrnas. Uei, se pausa tanben la question de l'après-petròli.
La question de l'aiga
Una autra caracteristica generala de l'economia de l'Orient Mejan es la raretat relativa de l'aiga. D'efiech, la màger part de la region es arida e lei flumes locaus vènon de regions exterioras ò perifericas. La creissença demografica accelerada de la segonda mitat dau sègle XX es donc a l'origina de tensions. La qualitat marrida deis infrastructuras de transpòrt e de distribucion agravèt aqueu fenomèn en entraïnant de pèrdas importantas. Per reglar aquelei problèmas, plusors estats decidèron de posar d'aiga dins lei jaç freatics fossils. Pasmens, bòrd qu'aquelei ressorsas son pas renovelablas, lei govèrns actuaus privilègian desenant lo dessalament de l'aiga de mar. Aquò a un còst important, mai permet de contentar una partida dei besonhs urbans. En revènge, lei tensions entre l'agricultura, l'industria e lei populacions ruralas son pas encara regladas.
Istòria
De la Preïstòria a la conquista otomana
Lo Creissent Fertil
Segon lei conoissenças actualas, la region dau Creissent Fertil foguèt lo premier luòc d'aparicion de l'agricultura fa a ans. Conjugat amb leis autreis efiechs de la Revolucion Neolitica, aquò menèt a la formacion dei premierei comunautats agricòlas sedentàrias(en) I. Kuijit e B. Finlayson, « Evidence for food storage and predomestication granaries 11,000 years ago in the Jordan Valley », Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, vol. 106, n° 27, pp. 10966-10970.(en) Steven Mithen, After the ice: a global human history, 20,000–5,000 BC, Cambridge (Massachusetts), Harvard University Press, 2006, p. 63.. Pauc a cha pauc, s'i difusèt tanben lo mestritge de la metallurgia e de progrès en matèria de fabricacion de la terralha. Aquelei progrès permetèron d'aumentar la produccion cerealieras e d'engendrar un demai de norridura. Una partida mai e mai significativa de la populacion poguèt alora s'especializar dins de pretzfachs non alimentaris coma lo comèrci ò l'artesanat. Lei vilas venguèron ansin mai e mai complèxas e, dins aqueu contèxte, se formèron lei premiereis institucions estatalas.