vinheta|306x306px|Cabana reconstituida de la cultura de Fontboïssa al vilatge preïstoric de Cambós. La cultura de Fontboïssa o cultura fontbuxiana, es una cultura arqueologica neolitica que se desvolopèt en Lengadòc au IIIen millenari AbC fins al començament del IIen millenari. Lo sieu nom es ligat al vilatge preïstoric de Fontboïssa, descobèrt dins la comuna de Vilavièlha, dins lo departament del Gard. L'airal cultural de Fontboïssa s'espandís de la garriga lengadociana al Ròse, a travèrs la mitat orientala del departament de l'Erault, del Gard e de l'Ardecha meridionala. Se desvolopa a l'entorn de masatges o de vilatges amb 10 a 50 demòras.

Cronologia La cultura de Fontboïssa succedís a la cultura de Verasan en Lengadòc oriental e la cultura de Ferrièiras en Lengadòc occidental.

Sos sites son datats entre 2800 Abc e 1800 AbC. Dins son periòde ancian, entre 2800 e 2500 AbC, es encara una cultura de transicion que mescla de traches fontbuxians amb d'autres eretats de la cultura de Ferrièira. Sa plena maduretat correpònd a las datas del vilatge de Fontboïssa, entre 2300 e 2200 AbC. Après 2200 AbC, l'atribucion dels vestigis a la cultura de Fontboïssa es discutit .

Dins los sites fontbuxians son estat trobats d'objèctes de coire d'usatge corrent, per aquesta rason, la cultura de Fontboïssa depend tradicionalament del calcolitic. Pasmens, la pichona quantitat d'objèctes trobat e l'abséncia de ruptura tecnica e sociala ne'n fan subretot una cultura del neolitic tardiu. Lo concèpte de «Neolitic final» es de mai en mai utilizat per descriure aquel periòde de l'èra neolitica caracterizat per una metallurgia creissenta.

Abitat vinheta|Vilatge preïstoric de Fontboïssa. Vista del site.|306x306px La cultura de Fontboïssa es una de las mas ancianas de l'Euròpa del Sud a aver emplegat la pèira seca per d'abitacions sens vocacion culturala o funerària. Los bastiments son generalament de forma ovala, sens angles aguts, amb d'extrèms en forma d'absida, mas i a tanben de cabanas amb de plans circulars o rectangulars. Las maisons mai longas atenhon 22 m de long, coma al site de Cambós a Vuòlh en la Val. Las zònas de vida van de 5 m² a 50 m². Las parets de pèira seca (0,60 m a 2 m de larg) sostenon un bastiment de fusta. Lo teulat podiá èsser fach de brancas, de lausas, o quitament de pèira seca corbelada cap a l'exterior, segon l'airal a cobrir. Al site de Bossargas a Argelièrs, i a un curiós claus trapezoïdal enrodat de pichonas cabanas circularas que son objectiu es desconegut. Los vilatges de Lebós a Sant Matieu de Trevièrs, de Bossargas a Argelièrs, e cinc sites vesins son protegits per de muralhas de defensa. Çaquelà, aquelas estructuras monumentalas son pas gaire nombrosas.

Los abitats fontbuxians son pas limitats als vilatges a pèira seca. Las cavitats naturalas son encara sovent utilizadas, coma dins la region del Gard, ont divèrsas caunas an produsit de colleccions significativas d'artefactes (litics, ceramics, metallurgics e òsses). Dins las planas, la construccion s'apièja sus de materials perissables (fusta, palhabart). Sus aqueles sites, sonque d'estructuras escavadas (cròs, fogals, e fossats d'extraccion de tèrra) atestan ara una ocupacion anteriora. Aquestes grops de cabanas demòran de talha limitada: al sen d'una zòna donada, existisson divèrses vilatges pichons puslèu qu'un sol establiment. La densitat de populacion del territòri es pro nauta (20 a 25 vilatges per 100 km²).

Material arqueologic

Ceramica vinheta|Ceramicas de la cultura de Fontboïssa, - 2 600 à 2 200 ans.|306x306px Coma la majoritat de las culturas neoliticas, la cultura de Fontboïssa es definida per sa ceramica. La produccion inclusiá de bols, de plats, e de caçòlas de cosina. Es una terralha sens fons plans. La ceramica fontbuxiana es abondosa. Es generalament decorada amb de motius geometrics simples: de damièrs, de metòps, de bendas combinadas orizontalas e verticalas, e de garlandas corbadas. Las decoracions èran aplicadas a l'argila bruta en ranuras arrodonidas o incisas. I a tanben qualques decoracions en relèu, creadas en utilizant la tecnica de repossat sus la paret intèrna del vaissèl. Los vases mai grands presentan de bendas orizontalas que servisson a un doble objectiu: decoracion e renfòrç.

Material litic L'industria del silex se caracteriza per la produccion d'objèctes de fòrça nauta qualitat: de ponchas de sageta fòrça elegantas, en forme de fuèlhia amb un pecol e d'aletas, e de grands ponhals denticulats. Aquesta produccion foguèt facilitada per l'accès a un jaç de silex lacustre a Salinèla, un material que permet d'obténer d'objèctes plan faches (cotèls, ponhals) après qualques retocatges e lustraments menors de las fàcias lateralas.

Metallurgia La preséncia de vetas de coire dins las Cevenas favorizèt lo desvolopament precoç de l'industria metallurgica. Los objèctes produches èran pichons: d'alsenas, de ponchas doblas, de perlas (en anèls, biconicas, tubularas), de ponhals dentats, e qualques destrals plans.

Sepulturas La cultura fontbuxiana utiliza divèrses tipes de sepulturas: de cavitats naturalas (caunas pichonas) o d'artificialas (ipogèus) e de nombrosas construccions megaliticas (dolmèns). Los enterraments son collectius. Los defunts son enterrats segon de rites ont l'ornament personal sembla jogar un ròtle fòrça important. Las tombas an produsit una profusion de pèças de colar de formas variadas e elaboradas fachas de fòrça materials naturals (quars, calcari dur o doç, esteatita, esquist, lignit, dents d'animals e esmalt, clòscas, etc.).

Nòtas e referéncias Aquel article manleva largament a la version francesa. Categoria:Cultura neolitica