Lenghe Neuva Guinea
Le lenghe Neuva Guinea a son na gròssa famija lenghìstica parlà, com a dis ël nòm, pì che àutr an Papua Neuva Guinea. Le lenghe dla Neuva Guinea a son caraterìstiche përchè a son tante, a son tute bastansa diferente l'una da l'àutra e a son tute parlà da cit grup ëd përson-e. Scond Colin Renfrew, un famos lenghista, costa situassion a l'é caraterìstica dle famije lenghìstiche che a son creasse an mentre dla dispersion inissial dl'umanità. Scond Renfrew, alora, i popoj dla Neuva Guinea a son mai cambià, dòp la colonisassion inissial dël pais Colin Renfrew, "La diversificazione linguistica nel mondo", (1994). Le lenghe dla Neuva Guinea a son:
lenghe Eleman lenghe Eleman vere lenghe orientaj lenga Toaripi lenga Tairuma lenghe ossidentaj lenga Opao lenga Orokolo lenga Keuru lenghe Purari lenga Purari lenghe Tate lenga Kaki Ae lenghe Inland Gulf lenghe Ipiko lenga Ipiko lenghe Minanibai lenga Minanibai lenga Mubami lenga Karami lenghe Kaure lenghe Kaure vere lenga Kaure lenga Kosadle lenga Narau lenga Kapori lenghe Kolopom lenga Kimaama lenga Ndom lenga Riantana lenghe Madang-Adelbert Range lenghe Adelbert Range lenghe Brahman lenga Biyom lenga Faita lenga Isabi lenga Tauya lenghe Josephstaal-Wanang lenghe Josephstaal lenghe Osum lenga Utarmbung lenghe Pomoikan lenga Anamgura lenga Moresada lenga Anam lenghe Sikan lenga Mum lenga Sileibi lenghe Wadaginam lenga Wadaginam lenghe Wanang lenghe Atan lenga Nend lenga Atemble lenghe Emuan lenga Apali lenga Musak lenghe Paynamar lenga Paynamar lenghe Pihom-Isumrud-Mugil lenghe Isumrud lenghe Dimir lenga Dimir lenghe Kowan lenga Korak lenga Waskia lenghe Mabuan lenga Brem lenga Malas lenghe Mugil lenga Bargam lenghe Pihom lenghe Amaimon lenga Amaimon lenghe Kaukombaran lenga Mala lenga Miani lenga Maia lenga Maiani lenghe Kumilan lenga Bepour lenga Mauwake lenga Moere lenghe Numugenan lenga Bilakura lenga Parawen lenga Ukuriguma lenga Usan lenga Yaben lenga Yarawata lenghe Omosan lenga Pal lenga Kobol lenghe Tiboran lenga Pamosu lenga Mawak lenga Musar lenga Wanambre lenga Kowaki lenghe Wasembo lenga Wasembo lenghe Madang lenghe Mabuso lenghe Gum lenga Amele lenga Bau lenga Gumalu lenga Isebe lenga Panim lenga Sihan lenghe Hanseman lenga Baimak lenga Bagupi lenga Wagi lenga Gal lenga Nobonob lenga Garus lenga Mawan lenga Matepi lenga Mosimo lenga Murupi lenga Nake lenga Rempi lenga Rapting lenga Saruga lenga Samosa lenga Utu lenga Wamas lenga Silopi lenga Yoidic lenghe Kare lenga Kare lenghe Kokon lenga Girawa lenga Kein lenga Munit lenghe Còsta Rai lenghe Evapia lenga Asas lenga Sinsauru lenga Sausi lenga Dumpu lenga Kesawai lenghe Kabenau lenga Arawum lenga Kolom lenga Lemio lenga Pulabu lenga Siroi lenghe Mindjim lenga Anjam lenga Bongu lenga Male lenga Sam lenghe Nuru lenga Duduela lenga Ogea lenga Jilim lenga Kwato lenga Rerau lenga Uya lenga Yangulam lenghe Peka lenga Danaru lenga Sumau lenga Urigina lenga Sop lenghe Yaganon lenga Dumun lenga Ganglau lenga Saep lenga Yabong lenghe session prinsipal lenghe sentral e ossidental lenghe Angan lenga Angaatiha lenga Susuami lenghe Angan vere lenga Ankave lenga Tainae lenga Safeyoka lenga Baruya lenga Hamtai lenga Kawacha lenga Kamasa lenga Menya lenga Akoye lenga Simbari lenga Yagwoia lenghe Neuva Guinea sentral e ossidental-Kutubuan lenghe Neuva Guinea sentral e ossidental lenghe Asmat-Kamoro lenga Asmat, còsta Casuarina lenga Buruwai lenga Asmat, Yaosakor lenga Asmat sentral lenga Diuwe lenga Kamberau lenga Kamoro lenga Asmat setentrional lenga Citak, Tamnim lenga Citak lenga Sempan lenghe Awin-Pare lenga Aekyom lenga Pare lenga Kamula lenghe Awyu-Dumut lenghe Awyu lenga Aghu lenga Tsakwambo lenga Awyo meridional lenga Awyo sentral lenga Awyo, Jair lenga Awyo, Edera lenga Awyo, Asue lenga Awyo setentrional lenghe Dumut lenga Mandobo Atas lenga Mandobo Bawah lenga Kombai lenga Wambon lenga Wanggom lenghe Sawi lenga Sawi lenghe nen classificà lenga Korowai lenga Korowai, setentrional lenga Ketum lenghe Bosavi lenga Aimele lenga Kaluli lenga Beami lenga Dibiyaso lenga Edolo lenga Kasua lenga Onobasulo lenga Sonia lenghe Duna Bogaya lenga Bogaya lenga Duna lenghe Strickland oriental lenga Fembe lenga Gobasi lenga Kubo lenga Odoodee lenga Konai lenga Samo lenghe Mombum lenga Koneraw lenga Mombum lenga Momina lenghe Momuna lenga Momuna lenghe Ok lenghe Lowland lenga Iwur lenga Muyu setentrional lenga Muyu meridional lenga Ninggerum lenga Yonggom lenghe Mountain lenga Bimin lenga Faiwol lenga Mian lenga Nakai lenga Setaman lenga Suganga lenga Ngalum lenga Tifal lenga Telefol lenga Urapmin lenghe ossidentaj lenga Burumakok lenga Kwer lenga Kopkaka lenga Tangko lenghe Kutubuan lenghe orientaj lenga Fiwaga lenga Foi lenghe ossidentaj lenga Fasu lenghe nen classificà lenga Komyandaret lenghe Dani-Kwerba lenghe setentrionaj lenghe Isirawa lenga Isirawa lenghe Kwerba lenga Airoran lenga Bagusa lenga Kwerba lenga Trimuris lenga Kauwera lenga Kwerba Mamberamo lenghe Massep lenga Massep lenghe Samarokena lenga Samarokena lenghe meridionaj lenghe Dani lenga Dani dla Gran Valada Auta lenga Dani dla Gran Valada Bassa lenga Dani dla Gran Valada Mesa lenga Dani ossidental lenga Hupla lenga Nggem lenga Walak lenghe Ngalik-Nduga lenga Nduga lenga Yali, Ninia lenga Silimo lenga Yali, Pass Valley lenga Yali, Angguruk lenghe Wano lenga Wano lenghe dl'Isole dla Neuva Guinea oriental lenghe sentraj lenghe Chimbu lenga Chuave lenga Dom lenga Golin lenga Kuman lenga Nomane lenga Salt-Yui lenga Sinasina lenghe Hagen lenga Melpa lenghe Jimi lenga Kandawo lenga Maring lenga Narak lenghe Wahgi lenga Nii lenga Wahgi lenga Wahgi, setentrional lenghe sentro-orientaj lenghe Fore lenga Fore lenga Gimi lenghe Gahaku-Benabena lenga Dano lenga Benabena lenga Alekano lenga Tokano lenghe Gende lenga Gende lenghe Kamano-Yagaria lenga Inoke-Yate lenga Kamano lenga Kanite lenga Keyagana lenga Yagaria lenghe Siane lenga Siane lenga Yaweyuha lenghe orientaj lenghe Gadsup-Auyana-Awa lenga Agarabi lenga Awiyaana lenga Awa lenga Gadsup lenga Kosena lenga Ontenu lenga Usarufa lenghe Kambaira lenga Kambaira lenga Owenia lenghe Tairora lenga Binumarien lenga Tairora meridional lenga Tairora setentrional lenga Waffa lenghe Kalam lenghe Gants lenga Gants lenghe Kalam-Kobon lenga Kalam lenga Kobon lenghe nen classificà lenga Tai lenghe Kenati lenga Kenati lenghe sentro-ossidentaj lenghe Angal-Kewa lenga Angal lenga Angal Heneng lenga Angal Enen lenga Kewa ossidental lenga Kewa oriental lenga Erave lenga Samberigi lenghe Enga lenga Bisorio lenga Enga lenga Ipili lenga Kyaka lenga Lembena lenga Nete lenghe Huli lenga Huli lenghe Wiru lenga Wiru lenghe Gogodala-Suki lenghe Gogodala lenga Ari lenga Gogodala lenga Waruna lenghe Suki lenga Suki lenghe Huon-Finisterre lenghe Finisterre lenghe Abaga lenga Abaga lenghe Erap lenga Finongan lenga Gusan lenga Mamaa lenga Munkip lenga Nakama lenga Nek lenga Nimi lenga Nuk lenga Numanggang lenga Sauk lenga Uri lenghe Gusap-Mot lenga Madi lenga Iyo lenga Neko lenga Nekgini lenga Ngaing lenga Rawa lenga Ufim lenghe Uruwa lenga Weliki lenga Nukna lenga Sakam lenga Som lenga Yau lenghe Wantoat lenga Awara lenga Tuma-Irumu lenga Wantoat lenghe Warup lenga Muratayak lenga Bulgebi lenga Gwahatike lenga Degenan lenga Forak lenga Guya lenga Asaro'o lenga Yagomi lenghe Yupna lenga Bonkiman lenga Domung lenga Gabutamon lenga Ma lenga Nankina lenga Yopno lenghe Huon lenghe orientaj lenga Dedua lenga Kube lenga Kate lenga Borong lenga Mape lenga Migabac lenga Momare lenga Sene lenghe Kovai lenga Kovai lenghe ossidentaj lenga Burum-Mindik lenga Kinalakna lenga Komba lenga Kumukio lenga Mese lenga Nabak lenga Nomu lenga Ono lenga Sialum lenga Selepet lenga Tobo lenga Timbe lenghe Kayagar lenga Atohwaim lenga Kayagar lenga Tamagario lenghe Mairasi-Tanahmerah lenghe Mairasi lenga Semimi lenga Mer lenga Mairasi lenghe Tanahmerah lenga Tanahmerah lenghe Marind lenghe Boazi lenga Kuni-Boazi lenga Zimakani lenghe Marind vere lenga Marind, Bian lenga Marind lenghe Yaqay lenga Warkay-Bipim lenga Yaqay lenghe Sentani lenga Demta lenghe Sentani vere lenga Nafri lenga Sentani lenga Tabla lenghe Bomberai ossidentaj lenghe Karas lenga Karas lenghe Bomberai ossidentaj vere lenga Baham lenga Iha lenghe Wissel Lakes-Kemandoga lenghe Ekari-Wolani-Moni lenga Auye lenga Dao lenga Ekari lenga Moni lenga Wolani lenghe Uhunduni lenga Damal lenghe Dem lenga Dem lenghe Mor lenga Mor lenghe dle Isole dla Neuva Guinea oriental lenghe Piawi lenga Pinai-Hagahai lenga Haruai lenghe Molof lenga Molof lenghe Morwap lenga Elseng lenghe Nimboran lenga Gresi lenga Mlap lenga Kemtuik lenga Mekwei lenga Nimboran lenghe setentrionaj lenghe Border lenghe Bewani lenga Ainbai lenga Kilmeri lenga Ningera lenga Pagi lenga Umeda lenghe Taikat lenga Taikat lenga Awyi lenghe Waris lenga Amanab lenga Daonda lenga Imonda lenga Manem lenga Auwe lenga Senggi lenga Sowanda lenga Waris lenghe Tor lenghe Mawes lenga Mawes lenghe Orya lenga Orya lenghe Tor lenga Berik lenga Bonerif lenga Dabe lenga Itik lenga Keder lenga Kwesten lenga Mander lenga Maremgi lenga Wares lenghe nen classificà lenga Sause lenghe Oksapmin lenga Oksapmin lenghe Pauwasi lenghe orientaj lenga Emumu lenga Yafi lenghe ossidentaj lenga Dubu lenga Towei lenghe Senagi lenga Angor lenga Dera, Papua lenghe South Bird's Head-Timor-Alor-Pantar lenghe South Bird's Head lenghe Inanwatan lenga Duriankere lenga Suabo lenghe Konda-Yahadian lenga Konda lenga Yahadian lenghe South Bird's Head vere lenghe sentraj lenga Kokoda lenghe orientaj lenga Kemberano lenga Arandai lenghe ossidentaj lenga Kais lenga Puragi lenga Kaburi lenghe Timor-Alor-Pantar lenga Adabe lenghe Bunak lenga Bunak lenghe Fataluku lenga Fataluku lenghe Kolana lenga Wersing lenghe Alor lenga Abui lenga Adang lenga Hamap lenga Kabola lenga Kafoa lenga Kui, Nusa Tenggara lenga Kelon lenga Kamang lenghe Makasai-Alor-Pantar lenghe Makasai lenga Makasae lenghe Pantar lenga Blagar lenga Lamma lenga Nedebang lenga Retta lenga Tewa lenga Tereweng lenghe Maku'a lenga Maku'a lenghe Oirata lenga Oirata lenghe Tanglapui lenga Sawila lenga Kula lenghe Teberan-Pawaian lenghe Pawaian lenga Pawaia lenghe Teberan lenga Dadibi lenga Folopa lenghe Tofanma lenga Tofanma lenghe Trans-Fly-Bulaka-River lenghe Bulaka River lenga Yelmek lenga Maklew lenghe Trans-Fly lenghe Trans-Fly orientaj lenga Bine lenga Wipi lenga Gizrra lenga Meriam lenghe Kiwaian lenga Bamu lenga Kiwai nordoriental lenga Kiwai meridional lenga Waboda lenga Kerewo lenga Morigi lenghe Moraori lenga Moraori lenghe Morehead and Upper Maro rivers lenghe Nambu lenga Namo lenga Nambo lenga Neme lenga Namat lenga Nama, Papua lenga Nen lenghe Tonda lenga Blafe lenga Rema lenga Guntai lenga Kanum, Ngkalmpw lenga Kanum, Badi lenga Kanum, Sota lenga Kanum, Smarky lenga Kunja lenga Arammba lenga Wara, Papua lenghe Yey lenga Yei lenghe Pahoturi lenga Idi lenga Agob lenghe Tirio lenga Abom lenga Makayam lenga Baramu lenga Bitur lenga Were lenghe Waia lenga Tabo lenghe Turama-Kikorian lenghe Kairi lenga Rumu lenghe Turama-Omatian lenga Ikobi-Mena lenga Omati lenghe Usku lenga Usku lenghe Mek lenghe orientaj lenga Eipomek lenga Una lenga Ketengban lenghe ossidentaj lenga Yale, Kosarek lenga Korupun-Sela lenga Nalca lenga Nipsan