right|150px thumb|300px thumb|Ël drapò dla Comunità Autònoma dle Balear
J' Ìsole Balear (Illes Balears an catalan; Islas Baleares an ëspagneul) a son n'arsipélagh ch'as treuva a est dla còsta spagneula, an mes al mar Mediterani ossidental.
Politicament a costituisso un-a dle 17 Comunità autònome ch'a formo ël Regn dë Spagna. A l'han na surfassa ëd 4.992 km² e a conto anviron 1.173.000 abitant (2021). La capital a l'é Palma ëd Majòrca.
Geografìa J'ìsole prinsipaj a son quatr: Majòrca (360.000 ha, la pì granda), Minòrca (69.000 ha), Ibissa (57.000 ha) e Formentera (8.200 ha). D'àutre ìsole cite a son Cabrera, Dragonera, Espalmador, e j'ìsole dël sud d'Ibissa.
L'arsipélagh a l'é dividù an doe provinse: Provincia d'Ìsole Balear (che a comprend Minòrca, Ibissa e Formentera) e Provincia 'd Majòrca (mach Majòrca, scartà dël 1977).
La part pì àuta a l'é Puig Major (1.436 m) an sla sèra 'd Tramuntana ëd Majòrca. Ël clima a l'é mediterani, con istà càude e sëcche, invern doss e pieuvos. La temperadura media an istà a l'é 25-30°C, an invern 10-15°C.
Stòria Le Balear a son stàite popolà già dël Neolìtich (testimonianse megalìtiche com le talaiot a Minòrca e Majòrca). Ij Fenissi a l'han stabilì 'd colonie dël sécol ch'a fa VIII a.C., peui a son vnùit ij Cartaginèis e dël 123 a.C. ij Roman (che a l'han conquistà l'arsipélagh e a l'han creà le provinse 'd Baleares). Dël 534 d.C. a son passà sota l'Imperi Roman d'Orient, peui dij Visigòt e dël 902 a son stàite ocupà dai Moro (che a l'han dominà fin al 1229, quand Giaco I d'Aragon a l'ha conquistà Majòrca). Dël 1349 l'arsipélagh a l'é stàit anetù a la Coron-a d'Aragon-a, e dël 1715 dòp la Guèra 'd Sucession Spagneula a son passà a la Coron-a ëd Castija.
Dël 1983 le Balear a l'han otnù l'autonomìa.
Lenga La lenga pròpria a l'é 'l catalan ant soe varietà locaj (mallorquí, menorquí, eivissenc, formenterer). Le lenghe ufissiaj a son ël catalan e lë spagneul. Dël 1983 lo Statut d'Autonomìa a l'ha stabilì la co-ofissialità. L'usagi dël catalan a l'é pi fòrt a Ibissa e Formentera, pi débol a Majòrca e Minòrca për l'imigrassion.
Economìa L'economìa a l'é basà dzortut an sël turism (pì che 10 milion ëd turista a l'ann), ch'a contribuiss al 80% dël PIL. A son amportant ëdcò l'agricoltura (olive, vigne, màndorle), la pësca e l'artisanà.
Anliure Spagna Mediterani
Anliure esterne Sit istitussional
Categorìa:Spagna Balear