Ël suissidi (dal latin sui caedere, "massé un midem") a l'é l'at ëd butesse fin a la vita ëd manera volontaria. A l'é un fenòmen compless ch'a comprend fator psicològich, sossiaj, culturaj e ambientaj. Second l'Organisassion Mondial ëd la Sanità (OMS), minca ann a-i son dzor ai 700.000 mòrt për suissidi an tut ël mond, con conseguense greve për le famije e la comunità.
Cause Le cause dël suissidi a son soens multifatoriaj. Tra ij fator pi comun: Maladìe mentaj: Depression, disturb d'ansietà, schisofrenìa. Stress crònich: Problema finansiari, conflit familiar, isolament sossial. Maladìe fìsiche greve: Càncher, dolor crònich. Esperiense traumàtiche: Violensa, abus, pèrdita 'd na përson-a cara.
Fator scatenant Stòria familiar ëd suissidi. Abus ëd sostanse (àlcol, dròga). Facila disponibilità a mojen letaj (arm, medsin-e). Mancansa 'd possibilità 'd ciamé agiut.
Prevension La prevension a peul anclude: Assistensa psicològica: Psicoterapìa, consulense. Medicassion: Antidepressiv sota contròl médich. Educassion: Campagne për deje conòssensa a la gent. Lege: Restrission a j'arme o a j'antërtniment perìcolos.
Organisassion com ël Telefono Amico an Italia a dan agiut anonim.
Statìstiche An Piemont, j'ùltim dat (2022) a mostro na media ëd 8-10 suissidi për 100.000 abitant, un dij tass pi bass d'Europa. J'òm a son pi colpì che le fomne, dzortut ant j'àutre età.
Aspet culturaj Ël suissidi a l'é stàit vëddù diversament ant la stòria: da gest d'onor (ant le colture samurai) a pecà ant le religion abramàtiche. An Piemont, la discussion a l'é sempe stàita delicà, con atension a la privassìa dla famija.
Agiut e sostegn Chi a l'ha pensà al suissidi a peul ciamé agiut a: Teléfono Amico Italia: 199 284 284 (gratis, 24/7). Servissi Sanitari Regional: Numer verd 800 192 944. Pront Socors psicològich: Present ant j'ospidaj piemontèis.
Vos corelà Depression Salute mental Crij d'agiut
Arferiment Organisassion Mondial ëd la Sanità (OMS) - "Suicide worldwide in 2019". Istat (2023) - "Rapòrt su le mòrt volontarie an Italia". Region Piemont - "Pian regional për la prevenzion dël suissidi".
Categorìa:Biologìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI