Ël gamel a l'é n'animal erbìvor ëd granda dimension ch'a aparten al géner Camelus e a la famija dij Camelidae. Conossù për soe gheube (bossòt ëd grass) e soa resistensa a le condission estreme dij desert, a l'é stàit fondamental ant la stòria uman-a coma animal da soma, da monta e da produssion ëd làit. A esisto doe specie prinsipaj: ël gamel dromedari (Camelus dromedarius), con na sola gheuba, e ël gamel bactrian (Camelus bactrianus), con doe gheube.
Classificassion sientìfica Regn: Animalia Filum: Chordata Class: Mammalia Órdin: Artiodactyla Famija: Camelidae Géner: Camelus Specie: C. dromedarius, C. bactrianus
Descrission Ij gamel a l'han un còrp robust, con na gamba longa e na pel ëd sòlit brun ò bes. Soe caraterìstiche pì notàbij a son: Gheuba: Anmagasin-a grass, nen eva, ch'a-j dà energìa durant dij perìod sensa mangé. Pé largh: Për nen afondé ant la sabia. Naris mòbij: A peulo saré për evité che la sabia a intra ant ël nas. Sign spess e orije curte për protegg-je da le tempeste ëd sabia. Ij dromedari a rivo a 2,2 m d'autëssa e a peulo vive fin a 40 agn.
Comportament e dieta Ij gamej a son adatà a la vita ant ij desert: a peulo soporté fin a 15 di sensa eva e resiste a temperadure ëd 50°C. A mangio erba, feuje spinose, e piante salà, e a peulo bèive fin a 150 liter d'eva an 15 minute. A vivo an ëstrop guidà da n'esemplar dominant (mas-cc) e a comùnico con crij rauch e moviment dël cò.
Abitat Dromedari: Desert d'Àfrica setentrional, Medi Orient, e Asia sentral. Bactrian: Zòne desertiche e steparìe frèide d'Asia sentral (es. Mongolia). Ant ël Piemont, ij gamej a son vist mach ant ij zoo o ant jë spetàcoj dij sirch, ma a l'han gnun ròl stòrich ant la region.
Amportansa stòrica e econòmica Ij gamej a son stàit dovrà për sécoj coma: Animal da soma: Për traversé desert coma la Via dla Seda. Produtor ëd làit, carn, e lan-a (për ël bactrian). Atrassion turìstica: Corse ëd gamel e monta tradissional. Soa resistensa a l'é smijà a la perseveransa ant la cultura popolar.
Specie e ìbrid Dromedari: 90% dij gamej al mond. Sensa gheuba, a l'é pì adatà al càud. Bactrian: Men numeros, a soporta ëdcò ël frèid (fin a -30°C). Ibrid (Bukht): Ancrosi tra dromedari e bactrian, pì fòrt ma stéril.
Ant la cultura piemontèisa Mancand na tradission local dij gamej, a son associà a l'esotism e a le conte d'aventure. La paròla "gamel" a peul esse dovrà ant ël parlé piemontèis për descrive na përson-a motobin passient ò ch'a peussa soporté 'd situassion dure.
Galerìa 'd figure
Arferiment FAO. (2021). The Role of Camels in Desert Agriculture. Wilson, R. T. (2019). The Camel. Routledge.
Categorìa:Biologìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI