La radiassion eletromagnética a l'é na forma d'energìa ch'as propaga ant lë spassi an forma d'onde eletromagnétiche, componùe da camp elétrich e camp magnétich ch'a dondon-o an perpendicolar un rispet a l'àutr. Sta radiassion a viagia a la velocità dla lus (sirca 299.792.458 m/s ant ël veuid) e a peul avèj diferent caraterìstiche an bas a soa frequensa e longheur d'onda. A comprend na vasta gama dë spetr, dai raj gama con longheur d'onda motobin cite a le onde radio con longheur d'onda pì longhe.
Natura dle onde eletromagnétiche
Le onde eletromagnétiche a son generà da càrie elétriche ch'a cambio ëd posission, com s'a-i é n'eletron ch'as treuva an moviment. Scond j'equassion ëd Maxwell, un camp elétrich variàbil a produv un camp magnétich variàbil, e viceversa, creand na përturbassion ch'as spantia ant lë spassi. Le propietà prinsipaj dle onde a son:
Longheur d'onda (λ): distansa antra doi pont corëspondent ëd n'onda. Frequensa (ν): nùmer d'ossilassion për second. Energìa (E): a aumenta con la frequensa (E = hν, andoa h a l'é la costanta ëd Planck).
Lë spetr eletromagnétich a l'é dividù an vàire part:
Raj gama (λ < 0,01 nm) Raj X (0,01 nm – 10 nm) Ultraviolet (10 nm – 400 nm) Lus visìbil (400 nm – 700 nm) Infraross (700 nm – 1 mm) Microonde (1 mm – 1 m) Onde radio (λ > 1 m)
Produssion e Sorgiss
Le sorgiss ëd radiassion eletromagnética a peulo esse:
Natural: Ël Sol e jë stèile (lus visìbil, UV, raj X). Lòsna (onde radio). Radiassion ëd fond cosmològica (microonde).
Artificiaj: Antene radio e TV (onde radio). Forn a microonde (microonde). Làser (lus visìbil o infraross).
Usagi e Efet
La radiassion eletromagnética a l'ha n'ampia aplicassion ant la tecnologìa moderna:
Comunicassion: onde radio për radio, televison, e sviciofonin. Medzin-a: raj X për radiografìe, risonansa magnética (MRI). Astronomìa: telescòpi për diferent bande dlë spetr.
J'efet a peulo varié: le radiassion ionisante (raj gama, raj X) a peulo causé dann a le sélule, mentre cole nen ionisante (onde radio) a son pì sigure.
Stòria
James Clerk Maxwell (1865): a l'ha unificà ij fenòmen eletrìch e magnétich ant soe equassion. Heinrich Hertz (1887): a l'ha dimostrà sperimentalmente l'esistensa dle onde radio. Max Planck e Albert Einstein: a l'han arvolussionà la comprension dla natura quantìstica dla lus (foton).
Categorìa:Fìsica Categorìa:Tecnologìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI