Un browser web (an anglèis web browser) a l'é n'aplicassion ch'a përmet ëd visualisé e antëragì con document e risorse an sla rej (internet), com pàgine HTML, filmà, e figure. A fa da pont antra l'utent e ij servissi an ligna, an trasformand còdes an contnù visual. Esempi popolar a son Google Chrome, Mozilla Firefox, Apple Safari, e Microsoft Edge.
Stòria 1990: Tim Berners-Lee a dësvlupa ël prim browser, WorldWideWeb, al CERN. 1993: Mosaic a introduv l'antërfacia grafìca e j'image an linia. Ani 1990: Guèra dij browser tra Netscape Navigator e Internet Explorer. 2004: Firefox a nass për mejoré la sicurëssa e la libertà. 2008: Google Chrome a introduv na navigassion pì lesta e separassion dle schede. Al di d'ancheuj: Browser modern com Brave e Vivaldi a eufro privacy e personalisassion.
Strutura e Component Un browser a l'é formà da: Motor ëd visualisassion (es. Blink, Gecko, WebKit): A traduv HTML/CSS an contnù visual. Motor JavaScript (es. V8, SpiderMonkey): A eseguis còdes për antërassion dinàmica. Antërfacia utent: Schede, bara dj'adrësse, boton ëd navigassion. Gestor dle estension: A gionta funsion (es. blocagi dij reclam). Memòria temporania (cache): Memorisa dat për riduve ël temp d'atension.
Tipologìe Browser tradissionaj: Chrome, Firefox, Safari. Browser mobij: Chrome Mobile, Safari për iOS. Browser minimalista: Lynx (testual), Midori (leger). Browser privà: Brave, Tor Browser (protegg ël VPN). Browser integrà: Component an aplicassion (es. Electron).
Usagi Pràtich Ij browser web a servo për: Vardé sit e portal an ligna. Visualisé filmà e sente mùsiche (YouTube, Spotify). Gestì casele 'd pòsta (Gmail, Outlook). Dësvlupé aplicassion web (DevTools). Fé comersi eletrònich (Amazon, eBay).
Avantagi e Svantagi Avantagi: Acess global: Conession a l'anformassion an temp real. Estension: Personalisassion con plugin. Standards duvert: Sopòrt a HTML5, CSS3. Svantagi: Sicurëssa: Vulnerabilità a malware e phishing. Consum ëd risorse: Memòria e CPU për schede múltiple. Trassinassion: Cujìa dij dat ëd navigassion.
Evolussion Tecnològica Ani 2000: AJAX për aplicassion dinàmiche (es. Gmail). 2010: HTML5 për multimojen sensa plugin. Al di d'ancheuj: WebAssembly: Esecussion ëd còdes ad àuta prestassion. PWA (Progressive Web App): Esperiensa tipo aplicassion. Web3: Integrassion con blockchain e criptomonede.
Vardé ëdcò HTML VPN HTTP
Arferiment Berners-Lee, T. (2000). *Weaving the Web*. HarperCollins. Eich, B. (2008). *JavaScript: The First 20 Years*. ECMA International.
Ligam esterne Mozilla Firefox Proget Chromium
Categorìa:Informàtica Categorìa:Tecnologìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI