Navigassion astronòmica a l'é l'usgi ëd le stèile, ël Sol, la Lun-a e ij pianeta për determiné la posission e la diression ëd na nav an sl'ambrun-a o ant l'aria. Prima dl'invension ëd sistema modern com ël GPS, sta técnica a l'era essensial për ij viagiator, ij marinar e j'esplorador.
Stòria La navigassion astronòmica a l'ha soe orìgin ant l'antichità. J'Egissian e ij Feniss a dovravo le stèile për orientesse ant ël Mediterani. IJ Polinesian a l'han traversà l'Océan Passìfich con na conossensa aprofondìa dle costelassion. Ant ël Medi Ev, j'Arab a l'han ameliorà j'utiss com l'astrolabi. Ant ël sécol XVIII, John Harrison a l'ha inventà ël cronòmeter marin, ch'a l'ha arzolvù ël problema ëd determiné la longitùdin.
Prinsipi fondamentaj La navigassion astronòmica as basa su tre element: Latitùdin: Mzurà con l'àutëssa dël Polar (stèila polar) dzora a l'orisont. Longitùdin: Calcolà con la diferensa antra l'ora local e l'ora d'un meridian ëd arferiment (es. Greenwich). Angol d'autëssa: Pijà con un sestant për determiné la posission d'un còrp celest.
Ij navigator a deuvro ëdcò dj'almanach astronòmich për savèj le posission prevëddùe dle stèile.
Esempi stòrich Cristòfo Colomb: A l'ha dovrà la stèila polar e ël Sol për traversé l'Océan Atlàntich. James Cook: A l'ha esplorà ël Passìfich con ël cronòmeter ëd Harrison. Navigassion polinesian-a: A dovrava le stèile, ij mojen e j'onde për orientesse.
Sfide e limitassion Malgré soa eficassa, la navigassion astronòmica a l'ha dij problema: Temp nen favorèivol: Nìvole o tempesta a përmëtto pa d'oservé le stèile. Error ëd mzura: Na minca ant ël sestant o ant l'ora a peulo mené a dësvìe pericolose. Conossensa aprofondìa: A ciama na formassion longa e pràtica costanta.
Ant l'era moderna, la navigassion satelitar a l'ha sostituì sta técnica, ma a l'é ancó amportanta tanme riserva për cas d'emergensa.
Usagi modern Educassion: J'academie naval e ij pilot a l'han ëd cors ëd navigassion celesta. Survivensa: J'esplorador e ij militar a lo deuvro s'a-i é faliment tecnològich. Astronomìa amatorial: Passionà a deuvro ël sestant për osservé ël cel.
Vardé ëdcò Sestant Cronòmeter marin Latitùdin Longitùdin GPS
Colegament esterne Royal Museums Greenwich - Stòria dël cronòmeter ëd Harrison. Almanach nàutich - Dat atualisà për la navigassion celesta.
Categorìa:Astronomìa Categorìa:Tecnologìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI