miniatura|Protàgora, filòsof grech antich ch'a l'é considerà un precursor dël relativism
Ël relativism a l'é na posission filosòfica ch'a fortiss che le vrità, ij valor e le norme a son pa assolùe ma a dipendo dal contest, da la coltura o da la përspetiva andividual. A nega l'esistensa 'd criter universaj e ogetiv për giudiché.
Definission Ël relativism a peul esse definì 'me: La chërdensa che le vrità e ij valor a sio relativ al contest La negassion d'ogetività assolùa an camp moral, epistemològich o cultural N'aprossimassion ch'a fortiss che tute le përspetive a son igualment vàlide La posission che gnun pont ëd vista a peul ciamesse superior a j'àutri
Stòria
Antichità Protàgora (490-420 a.C.): "L'òm a l'é la mzura ëd tute le còse" Sofista: ènfasi an sla përsuasion e an sla contestualità Seticism pironian: dubi an sjë standard assolù
Età moderna Michel de Montaigne (1533-1592): relativism cultural David Hume (1711-1776): sentimentalism moral Immanuel Kant (1724-1804): distinsion antra fenòmen e nòmen
Sécol XX Antropologìa cultural: Franz Boas, Ruth Benedict Postmodernism: crìtica dle metanarassion Filosofìa dla siensa: Thomas Kuhn e ij paradigma
Forme 'd relativism
Relativism epistemològich Negassion ëd vrità universal e ogetive La conossensa a dipend dal contest stòrich o cultural Tute le pretèise ëd vrità a son relative a na përspetiva
Relativism moral Gnun valor moral assolù o universal Le norme étiche a dipendo da la coltura o da la società Impossibilità 'd giudiché le moraj d'àutre colture
Relativism cultural Tute le colture a son igualmente vàlide Impossibilità 'd giudiché le costume d'àutre società Rispet assolù për la diversità cultural
Relativism linguìstich La strutura d'un lengagi a anfluensa la manera 'd pensé Ipòtesi Sapir-Whorf Diferense ant le categorisassion dël real
Argument prinsipaj
La diversità cultural Esistensa 'd moral e costume diverse ant le società Mancansa d'un consens universal an sjë standard étich Evidensa empìrica dla variabilità
La determinassion stòrica Le vrità e ij valor a cambio ant ël temp Dipendensa dal contest stòrich Impossibilità 'd trové standard etern
La situassion dël soget Tute le conossense a parto da na përspetiva particolar Impossibilità 'd na vista da gnun-e part Limitassion ëd la condission uman-a
Autor amportant
Protàgora "L'òm a l'é la mzura ëd tute le còse" Enfasi an sla përspetiva andividual Precursor dël relativism epistemològich
Franz Boas Pare dl'antropologìa moderna american-a Arfud dël evolussionism cultural Enfasi an sla comprension dal intern
Thomas Kuhn "La strutura dle arvolussion sientìfiche" Paradigma e incomensurabilità Relativism an filosofìa dla siensa
Problema e crìtiche
Auto-contradission Ël relativism a fortiss na vrità assolùa an negand le vrità assolùe "Tut a l'é relativ" a smija esse n'afirmassion assolùa Problema lògich dël relativism radical
Impossibilità 'd crìtica Gnun fondament për critiché le pràtiche inùmane Arzigh ëd toleransa ecessiva Problema dij drit uman universaj
Paràlisi moral Impossibilità 'd pijé decision étiche Assensa 'd guida për l'assion Arzigh ëd passività
Ecess ëd dubi Bté an discussion minca afirmassion Difìcil fondé na conossensa sòlida Perìcol dë setissim radical
Aplicassion
Antropologìa Métod etnogràfich Comprension dal intern dle colture Arfud d'etnocentrism
Educassion multicultural Rispet për le diversità Ansegnament sensa pregiudissi Valorissassion dle përspetive diverse
Dirit internassional Balansi antra universalism e relativism cultural Problema dij drit uman Tension antra norme global e costume locaj
Relativism contemporani
Postmodernism Crìtica dle metanarassion Valorissassion dle narassion locaj Arfud d'ogetività assolùa
Studi cultural Anàlisi dle relassion ëd podèj Decostrussion djë standard Atension a le minoranse
Globalisassion Tension antra omogeneisassion e diversità Debat an sjë standard universaj Crisi dj'identità locaj
Arspòste a le crìtiche
Relativism moderà Acetassion ëd chèich standard universal Balansi antra diversità e nòrme comun-e Arfud dël relativism radical
Pluralism Acetassion ëd përspetive mùltiple Possibilità 'd diàlogh antra posission diverse Arfud dël monism
Contestualism Giudissi basà an sël contest Flessibilità ant l'aplicassion dij prinsipi Atension a le circostanse specìfiche
Amportansa e anfluensa
An filosofìa Debat continuà an epistemologìa e ética Anfluensa an sël postmodernism Contribù a la crìtica dël fondamentalism
An siensa social Métod d'anvestigassion Atension a la contestualità Crìtica dle generalisassion ecessive
Ant la società Promossion dla toleransa Rispet për la diversità Difèisa dle minoranse
Vëdde 'dcò Ogetivism Universalism Pluralism Postmodernism Antropologìa cultural
Arferiment
Bibliografìa Kuhn, T.S., La Strutura dle Arvolussion Sientìfiche, 1962 Benedict, R., Ij gëj ëd la coltura, 1934 Williams, B., Ël relativism moraj, 1972
Categorìa:Epistemologìa Categorìa:Ética Categorìa:Filosofìa Categorìa:Stòria dla filosofìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI