thumb|Riprodussion Në scu a l'é na protession portàtil, tnùa an man o fissà a l'avambrass, dovrà për paré ij colp d'arma bianca o ëd projétij ant le bataje. A l'é un-a dj'arme 'd difèisa pì antiche e a l'é stàit dovrà da vàire colture an tut ël mond.
Stòria Ij prim scu a son comparì ant la preistòria, fàit ëd corm, bòsch, o d'òss. A son dësvlupasse an manera pì sofisticà con l'Età dël bronz e dël fer. Ant ël Medi ev, lë scu a l'é dventà n'element essensial dl'equipagiament dël cavalié e dël soldà a pé, e a l'é restà 'n mojen ëd difèisa fondamental fin-a a l'época dj'arme da feu.
Part prinsipaj Fassa (board): La part prinsipal, piata o bombà. Bòssola (boss): Na protuberansa metàlica al sènter, për paré ij colp e për colpì. Man-e (grip): La manoja an sël vers intern. Guiera (enarmes): La coreja 'd ccoram che as butava an sl'avambrass për ten-lo ferm. Bordura (rim): Ël bòrd rinforsà.
Material Bòsch: Ël material pì comun, ëd sàles, rol o tàula. Coram: Bujì e dur, për scu pì lest. Metal: Bronz, fer, o assel për ij bòrd e le bòssole. Material compòsit: Bòsch e coram ansema, o bòsch rinforsà con tèila.
Sòrt e forme La forma a l'ha sempe arfletù le necessità tàtiche e le tradission colturaj.
Antichità Clipeus roman: Scu grand e pèis për la fanterìa. Aspis (oplon) grech: Scu gròss, motobin adat për la falange. Parma roman-a: Scu cit për la cavalerìa.
Medi ev scu a gota (kite shield): Longh e a ponta, për paré 'l cavalié e 'l caval. scu a tarchèt (heater shield): Pì curt e a forma 'd tarchèt, për ij torneo. Tarja (pavise): Scu grand da buté an tèra për j'arcé. Rodela (buckler): Scu cit da man, dovrà con la spa.
Nen europeo Tarchèt (targe) scossèis: Con na spa d'atach. Scu a mandòrla mongol: Cit e decorà. Scu ëd cana mes-american: Fàit dë strat 'd cana s-ciassà.
Utilissassion Difèisa përsonal: Për paré ij colp. Formassion 'd bataja: Jë scu a podìo esse butà ansema për fé na muraja (testudo roman-a, falange macedòniga). Norme e identificassion: Sovens a j'ero decorà con dj'arme o dij sìmboj për identifiché 'l portador.
Declin Con l'ariv dj'arme da feu (sécol XVI-XVII), lë scu a l'ha përdù soa utilità militar përché a podìa nen paré le bale. A l'é restà an usagi për le cerimonie, ij torneo, e ant vàire tradission popolar.
Simbologìa Lë scu a l'é 'dcò un potent sìmbol: Protession e difèisa (ancheuj ant la publicità "antivirus"). Onor e blason: Lë scu a l'é la base dl'aràldica. Unità: Lë scu a rapresenta l'ansem dle fòrse.
Lë scu al di d'ancheuj Fòrse ëd polissìa: scu anti-somossa e anti-projétil. Protession sivil: Për j'agent ëd sicurëssa. Spòrt: Ant jë sport ëd combàt. Rievocassion stòrica.
Fabricassion moderna Jë scu modern (për polissìa o protession) a son fàit ëd: Policarbonà trasparent: Për paré colp e projétij. Kevlar o àutre fibre sintétiche. Assel për jë scu anti-somossa.
scu ant la lenga piemontèisa Ant ël parlé piemontèis, a-i é vàire manere për ciamé lë scu: scu: Tèrmin genérich. Tarja: Për lë scu grand. Rodela: Për lë scu cit. Tarchèt: Dal fransèis.
A l'é present an vàire manere 'd dì, coma "sté sota lë scu" (esse protegiù) o "dé colp dë scu" (ataché 'n nemis ch'as deuv dë scu).
Vos corelä Armadura Aràldica Testudo (formassion) Falange Balestra Polissìa
Arferiment
Categorìa:Stòria militar Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI