thumb|Canon prussian Un canon a l'é n'arma da feu gròssa, generalment montà an sla tèra o an sna piataforma mòbil, ch'a serv për spré 'd projétij motobin pesant contra 'd bersaj a na distansa motobin longa. A l'é un-a dle prime forme d'artijerìa e a l'é ancora dovrà ant le guère moderne.
Stòria Inissi Ij prim canon a son comparì an Cin-a vers ël sécol XII, dovrà contra le muraje. A l'ancamin a j'ero fàit ëd bronz o fer cissà, e as cariavo da la boca.
Euròpa medieval Ij canon a son rivà an Euròpa ant ël sécol XIV. A l'han cambià la manera 'd fé guèra, rendendo veje le muraje 'd pera. L'artijerìa a l'ha giutà a finì l'Età 'd mes.
Età Moderna Ij canon a son dventà pì lest e mòbij. A l'época 'd Napoleon, l'artijerìa a l'era fondamental ant le bataje.
Sécol XIX La rigadura dël canon (ant la part interior) a l'ha mijorà la precisassion e la portà. A rivo 'dcò ij projétij esplosiv.
Sécol XX Ant le doe Guère Mondiaj, ij canon a son dventà motobin gròss e a tir motobin lontan. A rivo ij canon autopropulsà e coj contra-avion.
Part d'un canon Cana: La part longa da andoa a seurt 'l projétil. Culata: La part andaré, andoa as caria 'l projétil e la caria esplosiva. Sistema d'arcul: Ch'a ten ël canon da nen bogesse quand a tira. Sistema 'd pontament: Për miré 'l bersaj. Piataforma 'd tir: Ël sostegn (trepé, roe, o tanch).
Sòrt ëd canon Për pèis e portà canon da campagna: Për la fanterìa. canon d'assedi: Gròss e pèis, për dëstrùe le fortificassion. canon da còsta: Për protege le còste da le nav. canon contra-avion (flak): Për j'avion. canon da tanch: Montà an sij tanch.
Për mòbilità canon tirà: Da cavaj o da trator. canon autopropulsà: Montà su 'n cass ëd tanch (es. M109 american). canon da nav e da avion.
Për munission canon a bala: Për tiré diret. Obusié: Për tiré 'n curva. canon a tir ràpid (quick-firer).
Munission Ij canon a deuvro 'd projétij motobin gròss: Bala 'd fer (stòrica). Obusié esplosiv (con na caria ch'a s-ciòpa). Obusié a schegia (contra le përson-e). Obusié penetrant (contra le corasse). Obusié iluminant o a fum.
Utilisassion an bataja Ij canon a sërvìo për: Dëstrùe le posission nemise prima dl'assàut. Dësfende le proprie linie. Creé 'd cortin-e 'd feu. Dësblé l'artijerìa nemisa. Ij canon a peulo tiré da vàire chilòmeter 'd distansa, e soens le trupe ch'a-j deuvro a peulo gnanca vëdde 'l bersaj (a tir 'ndiret).
canon modern Ij canon d'ancheuj a son: A tir automàtich. Guidà da 'd computer. Con sistema 'd navigassion satelitar. Mòbij e protet (ant ij veicoj blindà). Ij sistema pì avansà a peulo tiré e peui cambié posission an pressa për nen esse colpì da la contra-baterìa.
Vos corelà Artijerìa Obusié Tanch Bombardament Guèra Artijé
Arferiment
Categorìa:Arm Categorìa:Stòria militar Categorìa:Tecnologìa militar Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI