thumb|Vàire sort ëd tornavis Tornavis (dal fransèis tourne-à-vis, a soa vira da tourner "viré" e vis "vite") a l'é n'atrass manual dovrà për anvisé e dësvisé le vis. A l'é un dij fer pì comun e essensiaj ant la cassia dj'atrass, tant për ij travaj doméstich che për coj professionaj.

Strutura Un tornavis a l'é formà da: La punta, ch'a l'ha na forma specìfica për adatesse a l'impronta dla testa dla vis . La lama, ël còrp longh e sutil, normalment d'assel temprà (S2, cròm-vanadi), ch'a trasmëtt la fòrsa . L'impugnadura (o man-i), ch'a peul esse 'd plàstica, goma o bòsch, progetà për garantì na pijà ergonòmica e anti-sghij .

Cheidun-a dle vire la punta a l'é magnética për ten-e fërma la vis e evité ch'a tomba .

Sòrt ëd tornavis La diferensa prinsipal antra ij tornavis a sta ant la forma dla punta, ch'a deuv corisponde a l'impronta dla vis. Le sòrt pì comune a son:

thumb|300px|Da l'aut: punta a taj, punta Phillips (a cros), punta Robertson (quadra), punta Torx (a stèila)

Punta a taj (o piat) A l'ha na punta piata e sutila, ch'a s'anfila ant la filura drita dla vis. A l'é 'l model pì vej e pì conossù, dovrà dzortut ant ij travaj ëd bòsch e ant j'ampiant elétrich . Sò lìmit a l'é ch'a peul sghijé via facilment.

Punta a cros (Phillips) A l'ha na punta a forma 'd cros, për le vis con l'impronta a cros. A smija mej che cola piata përché a fà pì pijà e a riduv l'arzig ch'a sghija. As deuvra motobin ant l'industria, për ij mobij an kit e j'utiss . Le misure pì comun-e a van dal nùmer 0 al 3 .

Punta Pozidriv A smija a la Phillips ma a l'ha d'ancision suplementar (na "dobia cros"), ch'a-j dan na pijà ancó pì salda. As arconòss për la sigla PZ. A l'é dovrà dzortut për le vis da bòsch ant ij travaj ëd carpentarìa e 'd montagi .

Punta Torx (a stèila) A l'ha na forma a stèila con ses ponte. A garantiss na trasmission ëd fòrsa motobin àuta, sensa artajé la testa dla vis. As treuva ant le vis dj'automòbij, dle bici, dj'eletrodoméstich e dla mecànica moderna . Le mzure pì comun-e a son T10, T15, T20 .

Punta esagonal (Allen o brùgola) A l'é na punta a ses canton për le vis con cavità esagonal. A l'é soens ciamà "ciav brùgola" dal nòm dl'inventor italian Egidio Brugola . A l'é dovrà për le vis dij mobil, dle bici, dij motor e dij tòch mecànich .

Àutri tipo speciaj Tornavis ëd precision: cit e fin, për j'arlògi, j'ucialé e l'eletrònica . Sercafase: a l'ha na lama isolà e na laminòta interna; a serv a trové la fase ant le prèise elétriche . Tornavis isolà: coatà 'd material che a ìsola fin a 1000V, për travajé an sicurëssa ansima a ampiant elétrich . Tornavis a crichèt: a l'ha un mecanism ch'a-j përmëtt ëd viré sensa dëstaché la man da l'impugnadura . Tornavis a percussion: as bat con un martel për sbloché le vis rusmente . Multi-ponta: n'ùnica ampugnadura con vàire ponte intercambiàbij .

Com as deuvra Për travajé bin a venta dovré sempe la ponta giusta: se la ponta a corispond nen precis a l'impronta, as arziga d'artajé la testa dla vis e 'd fela resté blocà . A venta ëdcò che la longhëssa dla ponta a sia adata: Lama longa: për rivé andoa ch'a-i é pòch spassi. Lama curta: për fé pì fòrsa e avèj pì control .

Stòria Ij prim tornavis a comparisso ant ël Medi Ev për anvisé j'armadure . Dël sécol XV a l'é spantiasse con la produssion d'arm da feu. La gran diversificassion dle ponte a riva ant ël sécol XX: la Phillips dël 1936 për l'industria automobilìstica, la Pozidriv dël 1962, la Torx dël 1967. Ancheuj a-i é 'dcò le ponte Pentalobe (a stèila sinch ponte) dovrà da Apple për ij sò aparà .

Manutension Për manten-e un tornavis an bon-e condission a venta: Netié la ponta da la ruso e da le vërnis. Afilé minca tant la ponta piata (col temp as consuma). '''Dovré nen ël tornavis com scopel o për fé leva: as piega o as romp .

Vardé 'dcò Tràpan Vis Mòrsa Atrass

Arferiment Vocabolari Treccani

Categorìa:Tecnologìa Categorìa:Atrass Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI