thumb|Racòlta diferensià dlë mnis Mnis (o arfud) a l'é l'ansema dij material e dj'oget che a son scartà përchè a servo pì nen. La gestion djë mnis a l'é n'atività fondamental për la salute pùblica e la protession dl'ambient.
Stòria An Piemont, fin a l'Eutsent, lë mnis a l'era campà për le stra o ant ij cors d'eva, con consequent problema sanitari. A Turin, la prima forma organisà ëd racòlta djë mnis a l'é dël 1830, con dij caret ch'a passavo për le stra. Dël sécol XX, a son spantiasse ij prim sistem ëd racòlta diferensià.
Sòrt dë mnis Jë mnis as peulo classifichesse an vàire manere, scond la normativa italian-a (D.Lgs. 152/2006).
Scond l'orìgin Mnis urban: coj ch'a ven-o da le ca, da la netiura dle stra, da j'aree vërde e da j'àutre sorgiss doméstiche. Mnis speciaj: coj ch'a ven-o da j'atività produtive (industria, artigianà, comersi, servissi).
Scond la pericolosità Mnis pericolos: ch'a conten-o 'd sostanse ch'a peulo fé darmagi a la salute o a l'ambient (com baterìe, detersiv, vernis, solvent). Mnis nen pericolos: ch'a presento gnun perìcol particolar.
Racòlta diferensià La racòlta diferensià a l'é 'l sistema ch'a separa jë mnis për material, për peuj peudeje rissiclé. An Piemont, le categorìe pì comun-e a son: Carta e carton Véder Plàstica Metal Umid (scart ëd mangé) Sech (lòn ch'a resta)
Smaltiment e arsiclagi Jë mnis a peulo esse gestì an vàire manere, scond la gerarchia europea: Prevension: ridùe la quantità dë mnis produvùa. Pront al riusagi: controlé e netié j'oget për dovréje torna. Arsìclagi: trasformé jë mnis an neuva materia prima. Recùper d'energìa: brusé jë mnis për produve calor o eletricità (termovalorisator). Dëscaria: buté jë mnis ch'a resto ant na dëscaria controlà.
Mnis ant la tradission piemontèisa An Piemont, na vòlta as campava pa via gnente: ij tòch ëd tessù a dventavo strass për polidé, la sënner a servìa për fé savon, j'òss a finìo ant la strà. Ël proverbi a disìa: "Gnente as campa via, tut as deuvra". An quàich pais, a-i era lë strassé, col ch'a catava jë strass e ij fer vej.
Ancheuj, la gestion djë mnis a l'é afidà a consòrsi e asiende pùbliche e privà. La Region Piemont a l'ha dësvlupà dij pian për ridùe la quantità dë mnis e aumenté l'arsiclagi.
Vardé ëdcò Dëscaria Termovalorisator Economìa circolar Inquinament
Categorìa:Tecnologìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI