thumb|Elicòter Bell Un elicòter a l'é un mojen volant pì peisant che l'aria, ch'a vòla grassie a un o pì rotor gròss (ale girante) ch'a lo sosten-o e a lo fan bogé . A diferensa dj'avion, l'elicòter a peul: Decolé e ateré verticalment (com un dron). Sté ferm ant l'aria (a l'é la caraterìstica pì amportanta). Volé anans, andré e da na part a l'àutra.
Për sòn, a l'é motobin dovrà ant le situassion andoa a-i é pòch spassi o a venta rivé an pòst malfé.
Stòria L'idèja 'd na màchina volanta con na élica a l'é veja (as vëdda ant ij disegn ëd Leonard da Vinci), ma a l'é mach ant ël sécol XX ch'a l'é vnùita realtà . Dël 1907, ël fransèis Paul Cornu a l'ha costruì ël prim elicòter ch'a l'ha levà da tèra con n'òm a bòrd, ma a l'era motobin malfé da controlé .
Ij prim elicòter pràtich a son ëstàit dësvlupà ant j'agn '30 e '40. ël Focke-Wulf Fw 61 alman dël 1936 a l'é stàit ël prim elicòter ch'a volava bin. L'VS-300 d'Igor Sikorsky dël 1940 a l'ha ancaminà la produssion moderna, con ël rotor prinsipal e 'l rotor ëd coa ch'a l'é dventà lë standard . D'apress la Sconda guèra mondial, l'elicòter a l'é spantiasse për usagi militar, sivil e sanitari.
Prinsipi ëd fonsionament L'elicòter a vola grassie al rotor prinsipal (na gròssa élica con doe o pì pale). Quand le pale a giro, a campo l'aria an giù e a creo na spinta ch'a sosten l'elicòter (për la tersa lej ëd Newton). Për bogé anans, ël cìclich a cangia l'angolassion dle pale minca vira ch'a passo, an fasend pende 'l rotor e an dëstornand na part ëd la spinta an diression orisontal.
L'efet ëd cobia (ël fàit che l'elicòter a vorìa giré an sens contrari al rotor) a l'é neutralisà dal rotor ëd coa, na cita élica vertical daré, ch'a contrasta cola fòrsa.
Sòrt d'elicòter A-i son vàire sòrt d'elicòter, classificà për dimension, motor e usagi:
Elicòter leger: për 2-4 përson-e, dovrà për scòla, sorvejansa, traspòrt cit. Elicòter mesan: për 6-15 përson-e, dovrà për servissi sanitari, polissìa, traspòrt esecutiv. Elicòter pesant: për 20+ përson-e o càrich gròss, dovrà për militar, costrussion, antifeu. Elicòter militar: d'assàut, d'arconossiment, antisomergìbij. Convertiplan: n'ìbrid ch'a peul volé com elicòter e com avion (com l'V-22 Osprey).
Usagi prinsipaj L'elicòter a l'é dovrà an vàire setor: Servissi sanitari d'emergensa (elipòrt dj'ospidal, socors an montagna). Lòta contra j'incendi boschiv (con ëd bidon d'eva pendù). Traspòrt ëd passegé (dzortut an sità o për colegament con j'aeropòrt). Militar (assàut, traspòrt ëd trupa, arconossiment). Sorvejansa dle còste, dle stra, dij confin. Agricoltura (spantié antiparassitari). Turism e vòl panoràmich.
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI