thumb|Euli dë smens Euli da cusin-a (ò euli alimentar) a son dij grass vegetaj, animaj o sintétich dovrà për fricassé, al forn, e d'àutri sòrt ëd cotura. A son ëdcò dovrà për condiment ëd salade e d'àutri piat a frèid, anté ch'a sarìo pì precis ciamé euli comestìbij.
Sòrt d'euli J'euli da cusin-a a son classificà an base a soa orìgin: Euli vegetaj: a son la pì part dj'euli dovrà an cusin-a. A son otnù da smens (girasol, colsa, vin, sòja), da fruta (uliva, palma, avocad) o da nos (nos, màndorla, aràchide). Euli animaj: com ël bur, ël lard e 'l sèim, a son ëd sòlit sòlid a temperadura ambient.
Caraterìstiche e Salute J'euli a son fàit da àcid grass. As divido an: Grass sàtur: a son sòlid a temperadura ambient. A l'é consijà un consum bass për la salute dël cheur (men che 10% dle calorìe giornaliere). Esempi: euli ëd còco, euli ëd palma. Grass insàtur: a son lìquid a temperadura ambient. A son considerà pì san përchè a giuto a tnì bass ël colesteròl "cativ" (LDL). As divido an: Moninsàtur: a resto lìquid a temperadura ambient. Esempi: euli d'uliva, euli d'avocad. Polinsàtur: a resto lìquid ëdcò ant ël frigo. A comprendo j'omega-3 e j'omega-6 (essensiaj për l'organism). Esempi: euli 'd vin, euli 'd girasol.
Na question amportanta a l'é 'l pont ëd fumé (smoke point) visadì la temperadura a la qual l'euli a ancamin a brusé e a produve fum tòssich. An general, j'euli rafinà a l'han un pont ëd fum pì àut e a son pì adat për le friture, mentre coj vèrgine (spremù a frèid) a manten-o pì savor e proprietà ma a son pì delicà. Dj'arserche a mostro che l'euli d'uliva extravèrgine (EVO) a l'é motobin ëstàbil ëdcò a temperadure àute, malgré soa chërdensa contraria.
Conservassion Tuti j'euli a son sensìbij a la lus, al càud e a l'aria. A venta tnije an leu frèsch e scur, mej ant na bota 'd véder scur. Për evité che a dvento ransi (a pijo un odor e savor dëspiasèivol) a peulo esse coatà da 'n gas inert, com l'asòt.
Categorìa:Tecnologìa Categorìa:Cusin-a Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI