Ян Ши́тлер (; 1763, Варшава — 1850) — повар, автор первых систематических книг по кулинарии на землях бывшего Великого княжества Литовского.

Родился в Варшаве в семье повара, начал карьеру в 14-летнем возрасте как поварёнок при дворе Огинских в Седльце. Позже служил поваром при дворе Станислава Августа Понятовского (под руководством кухмистра Трэма), при различных частных кухнях.

В 1820 осел в Вильне, до конца жизни занимался только написанием и публикацией книг по хозяйству, в том числе кулинарных, которые пользовались большой популярностью в Литве и Белоруссии. Ревниво защищал авторское право.

Книги Шитлера оказали значительное влияние на формирование шляхетских и мещанских вкусов предреформенной эпохи. У некоторых интеллектуалов эпохи его книги вызвали ироническое отношение из-за их аполитичности и сухости. Предложенные Шитлером рецепты в основном почерпнуты из интернациональной («французской») кухни, а также из старопольской, оригинальные белорусские и литовские рецепты почти отсутствуют. Шитлер повлиял на следующие поколения местных авторов-кулинаров, в частности, на Анну Цюндявицкую и Винценцину Завадскую.

Издания [Kucharz Dobrze Usposobiony. Tom I. / Ułożony przez Jana Szyttlera. – Wilno: Druk. Dyecezalney u XX. Missyonarzów, 1830. – , 180, s.] [Kucharz Dobrze Usposobiony. Tom II. / Ułożony przez Jana Szyttlera. – Wilno: Druk. Dyecezalney u XX. Missyonarzów, 1830.]

[Kucharz doskonały : Tom I. / Ułożony przez J[ana] S[zyttlera] wspólnie z S. Z. – Przemyśl: Druk. Biskupia, 1834. – , 180, s.] [Kucharz doskonały : Tom II. / Ułożony przez J[ana] S[zyttlera] wspólnie z S. Z. – Przemyśl: Druk. Biskupia, 1834. – , 98, s.]

[Kucharka oszczędna czyli Przepisy dla gospodyń wieyskich – Wilno: Druk. Dyecezalney u XX. Missyonarzów, 1835 – 184, s.]

[Kuchmistrz nowy czyli Kuchnia udzielna dla osób osłabionych, w wieku podeszłym, tudzież do zdrowia powracających : w proporcyi na jedną osobę. / Przez Jana Szyttlera. – Wilno: Druk. Dyecezalney u XX. Missyonarzów, 1837. – , 222, s.]

[Wyśmienity, niekosztowny kuchmistrz, za którego poradą łatwo sporządzać można najsmakowitsze potrawy. – Wilno: Druk. Dyecezalney u XX. Missyonarzów, 1839. – , VI, 222, s.]

[Poradnik dla myśliwych. Czyli o rozmaitych sposobach zabijania lub łowienia zwierząt, z przydanemi uwagami nad obchodzeniem się z bronią, utrzymywaniem koni, układaniem psów i sokołów do polowania, zbieraniem i konserwowaniem trufli, urządzaniem wabiów, i t.d. ; Dzieło dla łowczych i miłośników polowania wielce użyteczne ; Napisane przez Jana Szyttlera, z portretem autora i figurami ; Tom I i II [w 2 tomach]. – Wilno: Druk. B. Neumana, 1839. – , 227, [8, ill.] s.]

[Spiżarnia dostatecznie i przezornie urządzona dla dogodnego użytku mieyskich i wieyskich skrzętnych gospodyń czyli Zbiór i sposoby utrzymania oraz zachowania rozmaitego chleba, ciast, nabiału [...] słowem co na stół domowy [...] używać się zwykło. / Przez Jana Szyttlera. – Wilno: R. Rafałowicz, 1841. – , 138, s.]

[O ptastwie domowem i oswojonem. Poradnik dla gospodyń czyli o nauka o ptastwie domowem i oswojonem… / Ułożony przez Jana Szyttlera. – Wilno: Druk. M. Zymeloicza Typografa, 1844. – 100 s.]

[Poradnik dla gospodyń czyli Nauka o ptastwie domowém i oswojoném : zawierająca w sobie najciekawsze sekreta… / Przez Jana Szyttlera. – Wilno: R. Rafałowicz, 1844. – 99, s.]

[Kuchnia myśliwska czyli Na łowach: dla uśmierzenia głodu, dogadzając oraz najdelikatniejszemu smakowi; z dodaniem rad i przepisów, do urządzenia ubitej zwierzyny czworonożnej lub ptastwa, tudzież przygotowania naprędce posiłku, z wybranych rozmaitych drobnych cząstek zwierzyny, przez Jana Szyttlera. – Wilno: Drukarnia A. Marcinkowskiego, 1845. – , IV, 142, s.]

[Skrzętna gospodyni czyli tom drugi „Kucharki oszczędnej“. Zawierający niemało przepisów nigdy jeszcze drukiem nieogłaszanych, Legumin na prędce i bez kosztu dających się sporządzić, oraz mięsiw z bydląt domowych, ptastwa i zwierzyny, z dodaniem smakowitych i łatwych Omletów, Pierożków, Wareników i t. d. które w nagłej potrzebie zaspokojenia apetytu podróżnego lub gościa z łatwością mogą być użyte. / Przez Jana Szyttlera. – Wilno: Druk. M. Zymeloicza Typografa, 1846. – 202, s.]

[Kuchnia postna, podająca najoszczędniejsze sposoby sporządzania potraw rybnych oraz zup, chłodników, pieczystego, marynat, jarzyn i t.d. – Wilno: Druk. R. Rafałowicza, 1848. – XIV, 258 s.]

Примечания

Категория:Авторы книг по кулинарии Категория:Повара Польши Категория:Персоналии:Великое княжество Литовское